ขณลยมุหุตตกถา เล่ม ๓๗

*ขโณ ปรินิปฺผนฺโน, ลโย ปรินิปฺผนฺโน, มุหุตฺตํ ปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. รูปนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ เวทนา ฯเปฯ สญฺญา ฯเปฯ สงฺขารา ฯเปฯ วิญฺญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. ขณะหนึ่ง เป็นสภาวะสำเร็จแล้ว ลยะหนึ่งเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว มุหุตตะหนึ่งก็เป็นสภาวะสำเร็จแล้วใช่ไหมปร. ใช่

สก. เป็นรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. เป็นเวทนา ฯลฯ สัญญา ฯลฯ สังขาร ฯลฯ วิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*น วตฺตพฺพํ “มุหุตฺตํ ปรินิปฺผนฺนนฺติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา “ตีณิมานิ ภิกฺขเว กถาวตฺถูนิ. กตมานิ ตีณิ. อตีตํ วา ภิกฺขเว อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย ‘เอวํ อโหสิ อตีตมทฺธาน’นฺติ, อนาคตํ วา ภิกฺขเว อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย ‘เอวํ ภวิสฺสติ อนาคต- มทฺธาน’นฺติ. เอตรหิ วา ภิกฺขเว ปจฺจุปฺปนฺนํ อทฺธานํ อารพฺภ กถํ กเถยฺย ‘เอวํ โหติ เอตรหิ ปจฺจุปฺปนฺนนฺ’ติ. อิมานิ โข ภิกฺขเว ตีณิ กถาวตฺถูนี”ติ (๑) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ มุหุตฺตํ ปรินิปฺผนฺนนฺติ. ขณลยมุหุตฺตกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “มุหุตตะหนึ่งเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ ประการนี้กถาวัตถุ ๓ ประการ อะไรบ้าง คือ

๑. ควรกล่าวถ้อยคำย้อนอดีตกาลว่า อดีตกาลได้มีมาแล้วอย่างนี้

๒. ควรกล่าวถ้อยคำมุ่งถึงอนาคตกาลว่า อนาคตกาลจักมีอย่างนี้

๓. ควรกล่าวถ้อยคำสืบเนื่องกับปัจจุบันกาลว่า ปัจจุบันกาลมีอยู่ อย่างนี้ภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ ประการนี้”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. ดังนั้น ขณะหนึ่งจึงเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว

ขณลยมุหุตตกถา จบ