พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๒
สัตตมภวิกกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๑๒ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๙ ในวรรคที่ ๑๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๒ สัตตมภวิกกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๗๖๘–๗๖๙
(๑๒๕) ๑๐. สัตตภวิกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลผู้มีภพที่ ๗ ละทุคติได้
{๑๕๑๒}[๖๕๓] ปรวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลผู้มีภพที่ ๗ ละทุคติได้” หรือ ?
สกวาทีตอบว่า ถูกแล้ว
ป. บุคคลผู้มีภพที่ ๗ พึงเข้าถึงนรก พึงเข้าถึงกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานพึงเข้าถึงปิตติวิสัยหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลผู้มีภพที่ ๗ ก็ต้องละทุคติได้
จบ สัตตมภวิกกถา
จบ ทวาทสมวรรค
รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สังวโรกัมมันติกถา ๒. กัมมกถา
๓. สัทโทวิปาโกติกถา ๔. สฬายตนกถา
๕. สัตตักขัตตุปรมกถา ๖. โกลังโกลกถา
๗. เอกวีชีกถา<*> ๘. ชีวิตาโวโรปนกถา
๙. ทุคคติกถา ๑๐. สัตตมภวิกกถา
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลผู้มีภพที่ ๗ หรือพระโสดาบันประเภทสัตตักขัตุปรมะละทุคติได้หมด โดยไม่จำแนกทุคติเป็น ๒ เช่นเดียวกับที่กล่าวในทุคคติกถา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๕-๒๖๖)
- เอกพีชีกถา ตามพจนานุกรมฉบับบัณฑิตราชยสถาน - ผู้รวบรวม
๑๓. เตรสมวรรค
(๑๒๖) ๑. กัปปัฏฐกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลผู้กัปปัฏฐะ
{๑๕๑๓} [๖๕๔] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปหรือ?
ส. กัปดำรงอยู่ได้และพระพุทธเจ้าอุบัติขึ้นในโลกหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. กัปดำรงอยู่ได้และพระสงฆ์แตกกันหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลผู้กัปปัฏฐะพึงดำรงอยู่ได้ตลอดกัปหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. กัปดำรงอยู่ได้และบุคคลผู้กัปปัฏฐะทำกรรมอันเป็นเหตุนั้นอยู่ตลอดกัปได้ด้วยหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายราชคิริกะ ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลผู้กัปปัฏฐะ คือผู้ทำกรรมหนักฝ่ายอกุศล (อนันตริยกรรม) เช่นทำสังฆเภท (ตายไป)หมกไหม้อยู่ในนรกตลอดกัปแม้ทั้งหมด โดยอาศัยพระสูตรที่ว่า ‘บุคคลทำลายสงฆ์ผู้พร้อมเพรียงกันแล้วย่อมหมกไหม้อยู่ในนรกตลอดกัป’ (องฺ.ทสก. (แปล) ๒๔/๓๙/๑๐๕) ด้งนี้ เป็นข้ออ้าง ซึ่งตีความคำว่า กัป หมายถึงมหากัป (ดูเชิงอรรถเรื่องกัป ๓ แห่งอิทธิพลกถา ข้อ ๖๒๑ หน้า ๗๓๕ ในเล่มนี้) โดยคำว่า กัป ตามความเห็นของฝ่ายสกวาที หมายถึงอายุกัป (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๖)
จบ สัตตมภวิกกถา