พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๒
ทุคคติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๐๗–๑๕๑๑ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๙ ในวรรคที่ ๑๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๒ ทุคคติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๗๖๕–๗๖๘
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์”
จบ ชีวิตาโวโรปนกถา
(๑๒๔) ๙. ทุคคติกถา
ว่าด้วยเรื่องพระโสดาบันละทุคติได้หมด
{๑๕๐๗} [๖๕๐] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้หรือ ?
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบาย ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้”{๑๕๐๘} ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า พระโสดาบันละทุคติได้หมด โดยไม่จำแนกว่า ทุคติมี ๒ อย่าง คือ (๑) ทุคติภูมิ ภพภูมิของสัตว์นรก เปรต อสุรกายบางพวก และสัตว์ดิรัจฉาน ซึ่งจัดเป็นภพภูมิที่ชั่วหรือขั้นต่ำ (๒) ทุคติตัณหา คือความยินดีติดใจในรูปและเสียงเป็นต้นของเหล่าสัตว์ในทุคติภูมิ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า พระโสดาบันละได้เฉพาะทุคติภูมิคือจะไม่ตกต่ำไปเกิดในทุคติภูมิอีก แต่ยังไม่สามารถละทุคติตัณหาได้เด็ดขาด เช่น ยังยินดีในการรับเลี้ยงสัตว์ดิรัจฉาน เป็นต้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๕)
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในเสียง ... ในกลิ่น ... ในรส ... ในโผฏฐัพพะของสัตว์ที่เกิดในอบาย ... พึงเสพเมถุนธรรมกับอมนุษย์เพศหญิงกับสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย กับนางนาค พึงรับแพะ พึงรับไก่และสุกร พึงรับช้าง โค ม้า และลา ... พึงรับนกกระทา นกกระจาบ และนกยูงหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงรับนกกระทา นกกระจาบ และนกยูง ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้”
{๑๕๐๙} [๖๕๑] ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้ แต่บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระอรหันต์ละทุคติได้ แต่พระอรหันต์พึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้ แต่บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในเสียง ... ในกลิ่น ... ในรส ... ในโผฏฐัพพะของสัตว์ที่เกิดในอบาย ... พึงรับนกกระทา นกกระจาบ และนกยูงหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระอรหันต์ละทุคติได้ แต่พระอรหันต์พึงรับนกกระทา นกกระจาบและนกยูงหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๕๑๐} ส. พระอรหันต์ละทุคติได้ และพระอรหันต์ไม่พึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้ และบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ ไม่พึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. พระอรหันต์ละทุคติได้ และพระอรหันต์ไม่พึงยินดีในเสียง ... ในกลิ่น ... ในรส ... ในโผฏฐัพพะของสัตว์ที่เกิดในอบาย ... ไม่พึงเสพเมถุนธรรมกับอมนุษย์เพศหญิง กับสัตว์ดิรัจฉานเพศเมีย กับนางนาค ไม่พึงรับแพะ ไม่พึงรับไก่และสุกร ไม่พึงรับช้าง โค ม้า และลา ... ไม่พึงรับนกกระทา นกกระจาบ และนกยูงหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้ และบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิไม่พึงรับนกกระทา นกกระจาบ และนกยูงหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๕๑๑} [๖๕๒] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงเข้าถึงนรก ... พึงเข้าถึงกำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน ... พึงเข้าถึงแดนเปรตหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิก็ต้องละทุคติได้
จบ ทุคคติกถา
(๑๒๕) ๑๐. สัตตภวิกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลผู้มีภพที่ ๗ ละทุคติได้
{๑๕๑๒}[๖๕๓] ปรวาทีถามว่า ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลผู้มีภพที่ ๗ ละทุคติได้” หรือ ?
สกวาทีตอบว่า ถูกแล้ว
ป. บุคคลผู้มีภพที่ ๗ พึงเข้าถึงนรก พึงเข้าถึงกำเนิดสัตว์ดิรัจฉานพึงเข้าถึงปิตติวิสัยหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น บุคคลผู้มีภพที่ ๗ ก็ต้องละทุคติได้
จบ สัตตมภวิกกถา
จบ ทวาทสมวรรค
รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. สังวโรกัมมันติกถา ๒. กัมมกถา
๓. สัทโทวิปาโกติกถา ๔. สฬายตนกถา
๕. สัตตักขัตตุปรมกถา ๖. โกลังโกลกถา
๗. เอกวีชีกถา<*> ๘. ชีวิตาโวโรปนกถา
๙. ทุคคติกถา ๑๐. สัตตมภวิกกถา
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลผู้มีภพที่ ๗ หรือพระโสดาบันประเภทสัตตักขัตุปรมะละทุคติได้หมด โดยไม่จำแนกทุคติเป็น ๒ เช่นเดียวกับที่กล่าวในทุคคติกถา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๕-๒๖๖)
- เอกพีชีกถา ตามพจนานุกรมฉบับบัณฑิตราชยสถาน - ผู้รวบรวม
จบ ทุคคติกถา