๑. อาทิตตสูตร เล่ม ๑๕

อาทิตตวรรคที่ ๕

๑. อาทิตตสูตร

ว่าด้วยผลของการให้ทาน

[๑๓๕] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้:-

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวัน อารามของท่านอนาถบิณฑิกเศรษฐี กรุงสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามล่วงไปแล้วเทวดาองค์หนึ่ง ซึ่งมีวรรณะงาม ยังพระวิหารเชตวันทั้งสิ้นให้สว่างเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้า ครั้นแล้วจึงอภิวาทพระผู้มีพระภาคเจ้า แล้วยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง.

[๑๓๖] เทวดานั้นยืนอยู่ ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่งแล้ว ได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

เมื่อเรือนลูกไฟไหม้แล้ว เจ้าของ

เรือนขนเอาภาชนะได้ออกไปได้ ภาชนะ

นั้นย่อมเป็นประโยชน์แก่เขา ส่วนสิ่งของ

ที่มิได้ขนออกไป ย่อมไหม้ในไฟนั้น

ฉันใด.

โลก (คือหมู่สัตว์) อันชราและมรณะ

เผาแล้ว ก็ฉันนั้น ควรนำออก (ซึ่งโภค-

สมบัติ) ด้วยการให้ทาน เพราะทานวัตถุ

ที่บุคคลให้แล้ว ได้ชื่อว่านำออกดีแล้ว.

ทานวัตถุที่บุคคลให้แล้วนั้นย่อมมีสุข

เป็นผล ที่ยังมิได้ให้ย่อมไม่เป็นเหมือน

เช่นนั้น โจรยังปล้นได้ พระราชายังริบได้

เพลิงยังไหม้ได้ หรือสูญหายไปได้.

อนึ่ง บุคคลจำต้องละร่างกายพร้อม

ด้วยสิ่งเครื่องอาศัยด้วยตายจากไป ผู้มี

ปัญญารู้ชัด ดั่งนี้แล้ว ควรใช้สอยและ

ให้ทาน.

เมื่อได้ให้ทานและใช้สอยตามควร

แล้ว จะไม่ถูกติฉิน เข้าถึงสถานที่อัน

เป็นสวรรค์.

อรรถกถาอาทิตตสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในวรรคที่ ๕ แห่งอาทิตตสูตรที่ ๑ ต่อไป :-บทว่า ชราย มรเณน จ นี้ เป็นหัวข้อแห่งเทศนา อธิบายว่าโลกคือหมู่สัตว์ถูกไฟทั้งหลาย ๑๑ กอง* มีราคะเป็นต้น แผดเผาแล้วเทียว.

บทว่า ทาเนน ได้แก่มีเจตนาในการให้ทาน. บทว่า ทินฺนํ โหติ สุนีภตํความว่า เจตนาอันเป็นบุญในการให้ย่อมมีแก่ทายกนั่นแหละ เหมือนสิ่งของอันเจ้าของเรือนนำออกแล้ว ด้วยเหตุนั้น ท่านจึงกล่าวว่า โจรา หรนฺติ* ไฟ ๑๑ กองคือ ราคะ, โทสะ, โมหะ, ชาติ, ชรา, มรณะ, โสกะ, ปริเทวะ, ทุกข์, โทมนัส,อุปายาส

อธิบายว่า เมื่อโภคะอันตนไม่ได้ให้แล้ว แม้โจรทั้งหลายก็ปล้นได้ แม้พระ-ราชาทั้งหลายยังริบได้ แม้ไฟยังไหม้ได้ หรือสูญหายไป แม้ในที่อันตนเก็บไว้แล้ว. บทว่า อนฺเตน แปลว่า ด้วยการตาย. บทว่า สรีรํ สปริคฺคหํอธิบายว่า ร่างกายและโภคะไม่พินาศไปด้วยสามารถแห่งอันตรายทั้งหลายมีโจรเป็นต้น. บทว่า สคฺคมุเปติ อธิบายว่า ย่อมบังเกิดในสวรรค์เหมือนสาธุชนทั้งหลาย มีพระเวสสันดรผู้เป็นมหาราชเป็นต้น.

จบอรรถกถาอาทิตตสูตรที่ ๑

๒. กินททสูตร

ว่าด้วยเทวตาปัญหา ๕ ข้อ

[๑๓๗] เทวดาทูลถามว่า

บุคคลให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้กำลัง ให้

สิ่งอะไรชื่อว่าให้วรรณะ ให้สิ่งอะไรชื่อว่า

ให้ความสุข ให้สิ่งอะไรชื่อว่าให้จักษุ

และบุคคลเช่นไรชื่อว่าให้ทุกสิ่งทุกอย่าง

ข้าพระองค์ทูลถามพระองค์ ขอพระองค์

ตรัสบอกแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด.

[๑๓๘] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลให้อาหารชื่อว่าให้กำลัง ให้ผ้า

ชื่อว่าให้วรรณะ ให้ยานพาหนะชื่อว่าให้

ความสุข ให้ประทีปโคมไฟชื่อว่าให้จักษุ

และผู้ที่ให้ที่พักพาอาศัยชื่อว่าให้ทุกสิ่ง

ทุกอย่าง ส่วนผู้ที่พร่ำสอนธรรมชื่อว่าให้

อมฤตธรรม.