๙. มัจฉริสูตร เล่ม ๑๕

สัตว์ทั้งหลายย่อมบริสุทธิ์ได้ด้วยธรรม ๕ ประการ นี้ คือ กรรม ๑ วิชชา ๑ ธรรม ๑ ศีล ๑ ชีวิตอุดม ๑ ไม่ใช่ริสุทธิ์ด้วยโคตรหรือด้วยทรัพย์

เพราะฉะนั้นแล บุคคลผู้เป็นบัณฑิตเมื่อเล็งเห็นประโยชน์ของตน พึงเลือกเฟ้นธรรมโดยแยบคาย ย่อมบริสุทธ์ในธรรมนั้นได้ด้วยอาการนี้

พระสารีบุตรนั้นแลย่อมบริสุทธิ์ด้วยปัญญา ด้วยศีล และด้วยความสงบ ความจริงภิกษุผู้ถึงฝั่งแล้วขั้นสุงสุด ก็ขั้นพระสารีบุตรนี้

๙. มัจฉริสูตร

ว่าด้วยวิบากของคนตระหนี่

{๑๔๘} [๔๙] เทวดาทูลถามว่า

คนเหล่าใดในโลกนี้เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบค่อนขอดต่อว่า คอยทำอันตรายแก่คนอื่น ๆ ที่กำลังให้ทานอยู่ วิบากของคนเหล่านั้นจะเป็นอย่างไร และสัมปรายภพของพวกเขาจะเป็นอย่างไร ข้าพระองค์มาเพื่อทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้า ไฉนข้าพระองค์จะพึงรู้ความข้อนั้นได้

{๑๔๙} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

คนเหล่าใดในโลกนี้เป็นคนตระหนี่เหนียวแน่น ชอบค่อนขอดต่อว่า คอยทำอันตรายแก่คนอื่น ๆ ที่กำลังให้ทานอยู่ คนเหล่านั้นย่อมเข้าถึงภูมินรก กำเนิดสัตว์ดิรัจฉาน หรือไม่ก็ยมโลก ถ้าหากพวกเขามาเกิดเป็นมนุษย์อีก ก็จะเกิดในตระกูลที่ยากจน ซึ่งจะหาเสื้อผ้า อาหาร ความร่าเริง และความสนุกสนานได้โดยยาก

คนพาลเหล่านั้นต้องประสงค์สิ่งใดจากผู้อื่น แม้สิ่งนั้นพวกเขาก็จะไม่ได้ นั้นเป็นวิบากในภพนี้ ทั้งภพหน้า ก็ยังเป็นทุคติอีกด้วย

{๑๕๐} เทวดาทูลถามว่า

ก็ข้อนี้ข้าพระองค์ย่อมเข้าใจอย่างนั้น แต่ขอทูลถามข้ออื่นกะพระโคดม ชนเหล่าใดในโลกนี้ได้ความเป็นมนุษย์แล้ว เป็นผู้รู้ความต้องการของผู้อื่น ปราศจากความตระหนี่ เป็นผู้เลื่อมใส มีความเคารพอย่างแรงกล้าในพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ วิบากของชนเหล่านั้นจะเป็นอย่างไร และสัมปรายภพของพวกเขาจะเป็นอย่างไร ข้าพระองค์มาเพื่อทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้า ไฉนข้าพระองค์จะพึงรู้ความข้อนั้นได้{๑๕๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

ชนเหล่าใดในโลกนี้ได้ความเป็นมนุษย์แล้ว เป็นผู้รู้ความต้องการของผู้อื่น ปราศจากความตระหนี่ เป็นผู้เลื่อมใส มีความเคารพอย่างแรงกล้าในพระพุทธเจ้า พระธรรม และพระสงฆ์ ชนเหล่านี้ย่อมรุ่งเรืองอยู่บน

สวรรค์อันเป็นที่อุบัติของพวกเขา หากพวกเขากลับมาเกิดเป็นมนุษย์อีก ย่อมเกิดในตระกูลที่มั่งคั่ง ซึ่งจะหา เสื้อผ้า อาหาร ความร่าเริง และความสนุกสนานได้โดยไม่ยากย่อมมีอำนาจแผ่ไปในโภคทรัพย์ที่ผู้อื่นหาสะสมไว้ บันเทิงใจอยู่ นั่นเป็นวิบากในภพนี้ ทั้งภพหน้าก็เป็นสุคติอีกด้วย

๑๐. ฆฏิการสูตร

ว่าด้วยเครื่องผูกคือยาน

{๑๕๒} [๕๐] ท้าวฆฏิการพรหมกราบทูลว่า

ภิกษุ ๗ รูปซึ่งมีราคะและโทสะสิ้นแล้ว ข้ามพ้นตัณหาในโลกได้แล้ว หลุดพ้นแล้ว เป็นผู้เข้าถึงพรหมโลกชั้นอวิหาแล้ว

พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสถามว่า

ก็ภิกษุเหล่านั้นคือผู้ใดบ้าง ที่ข้ามเครื่องข้องอันเป็นบ่วงของมารที่ข้ามได้แสนยาก ละกายของมนุษย์ ก้าวล่วงทิพยโยคะได้แล้ว