๖. อัพภาหตสูตร เล่ม ๑๕

๖. อัพภาหตสูตร

[๑๘๘] เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอกำจัดแล้ว อัน

อะไรหนอล้อมไว้แล้ว อันลูกศรคืออะไร

เสียบแล้ว อันอะไรเผาแล้วในกาลทุกเมื่อ.

[๑๘๙] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

โลกอันมฤตยูกำจัดแล้ว อันชราล้อม

ไว้แล้ว อันลูกศรคือตัณหาเสียบแล้ว อัน

ความอยากเผาให้ร้อนแล้วในกาลทุกเมื่อ.

อรรถกถาอัพภาหตสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอัพภาหตสูตรที่ ๖ ต่อไป :-

บทว่า เกนสฺสุ อพฺภาหโต แก้เป็น เกน อพฺภาหโต แปลว่าอะไร กำจัดแล้ว. สุ อักษรเป็นเพียงนิบาต.

บทว่า อิจฺฉาธูมายิโต แก้เป็น อิจฺฉาย อาทิตฺโต แปลว่า อันความอยากเผาให้ร้อนแล้ว.

จบอรรถกถาอัพภาหตสูตรที่ ๖

๗. อุฑฑิตสูตร

[๑๙๐] เทวดาทูลถามว่า

โลกอันอะไรหนอดักไว้ อันอะไร

หนอล้อมไว้ โลกอันอะไรหนอปิดไว้ โลก

ตั้งอยู่แล้วในอะไร.

[๑๙๑] พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

โลกอันตัณหาดักไว้ อันชราล้อมไว้

โลกอันมฤตยูปิดไว้ โลกตั้งอยู่แล้วในทุกข์.

อรรถกถาอุฑฑิตสูตร

พึงทราบวินิจฉัยในอุฑฑิตสูตรที่ ๗ ต่อไป:-

บทว่า ตณฺหาย อุฑฺฑิโต แก้เป็น ตณฺหาย อุลฺลงฺฆิโต แปลว่า อันตัณหาดักไว้ อธิบายว่า ก็เชือก คือ ตัณหาร้อยรัดมัดจักษุให้ติดกับหลักคือรูป ร้อยรัดโสตเป็นต้น กับเสียงเป็นต้น เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า โลกอันตัณหาดักไว้แล้ว ดังนี้. บทว่า มจฺจุนา ปิหิโตแปลว่า อันมฤตยูปิดแล้ว อธิบายว่า กรรมกระทำอัตภาพให้ติดกันไปเป็นพืดก็สัตว์ทั้งหลายย่อมไม่รู้ความเกิดคิดต่อกัน ไปแห่งจิตดวงหนึ่งที่ไม่ห่างกันเพราะถูกเวทนาในเวลาใกล้ต่อความตายที่มีกำลังปิดบังไว้ (ท่วมทับแล้ว) ราวกะถูกภูเขาปิดบังอยู่ ย่อมไม่รู้ความตายอันนั้น เพราะฉะนั้น พระผู้มีพระภาคเจ้าจึงตรัสว่า โลกอันมฤตยูปิดบังไว้ ดังนี้.

จบอรรถกถาอุฑฑิตสูตรที่ ๗