๔. อานันทสูตร เล่ม ๑๕

เอกํ สมยํ อายสฺมา อานนฺโท สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม. อถ โข อายสฺมา อานนฺโท ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย สาวตฺถึ ปิณฺฑาย ปาวิสิ อายสฺมตา วงฺคีเสน ปจฺฉาสมเณน. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมโต วงฺคีสสฺส อนภิรติ อุปฺปนฺนา โหติ, ราโค จิตฺตํ อนุทฺธํเสติ. อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อายสฺมนฺตํ อานนฺทํ คาถาย อชฺฌภาสิ:-

กามราเคน ฑยฺหามิ จิตฺตํ เม ปริฑยฺหติ

สาธุ นิพฺพาปนํ พฺรูหิ อนุกมฺปาย โคตมาติ.

สญฺญาย วิปริเยสา จิตฺตนฺเต ปริฑยฺหติ

นิมิตฺตํ ปริวชฺเชหิ สุภํ ราคูปสญฺหิตํ.

สงฺขาเร ปรโต ปสฺส ทุกฺขโต มา จ อตฺตโต

นิพฺพาเปหิ มหาราคํ มา ฑยฺหิตฺโถ ปุนปฺปุนํ.

อสุภาย จิตฺตํ ภาเวหิ เอกคฺคํ สุสมาหิตํ

สติ กายคตา ตฺยตฺถุ นิพฺพิทาพหุโล ภว.

อนิมิตฺตญฺจ ภาเวหิ มานานุสยมุชฺชห

ตโต มานาภิสมยา อุปสนฺโต จริสฺสสีติ.

สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ ณ พระเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี ครั้นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสก ถือบาตรและจีวร เข้าไปบิณฑบาตยังกรุงสาวัตถี มีท่านพระวังคีสะเป็นปัจฉาสมณะ สมัยนั้น ท่านพระวังคีสะเกิดความไม่ยินดี ความกำหนัดรบกวนจิตครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะได้กล่าวกับท่านพระอานนท์ด้วยคาถาว่า

ท่านผู้เป็นสาวกของพระโคดม

กระผมถูกกามราคะแผดเผา

จิตของกระผมเร่าร้อน

ดังกระผมจะขอโอกาส ขอท่านโปรดอนุเคราะห์

ช่วยบอกเหตุที่ดับราคะให้ด้วย

ท่านพระอานนท์กล่าวว่า

จิตของท่านเร่าร้อน เพราะความสำคัญผิด

ท่านจงละทิ้งนิมิตว่างาม ซึ่งประกอบด้วยราคะ

ท่านจงดูสังขารทั้งหลาย โดยความเป็นของแปรผัน

โดยความเป็นทุกข์ และอย่าดูโดยความเป็นอัตตา

จงดับราคะแรงกล้า อย่าถูกราคะเผาผลาญบ่อย ๆ เลย

ท่านจงอบรมจิต ให้มีอารมณ์เดียว

ให้ตั้งมั่นดี ด้วยการพิจารณาเห็นว่าไม่งาม

จงอบรมกายคตาสติ และจงเป็นผู้เบื่อหน่ายให้มาก

ท่านจงอบรมความไม่มีนิมิต และจงถอนมานานุสัย

จากนั้น ท่านจักเป็นผู้สงบ เที่ยวไป เพราะละมานะได้

อานันทสูตรที่ ๔ จบ