๓. เปสลาติมัญญนาสูตร เล่ม ๑๕

เอกํ สมยํ อายสฺมา วงฺคีโส อาฬวิยํ วิหรติ อคฺคาฬเว เจติเย อายสฺมตา นิโครฺธ- กปฺเปน อุปชฺฌาเยน สทฺธึ. เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา วงฺคีโส อตฺตโน ปฏิภาเนน อญฺเญ เปสเล ภิกฺขู อติมญฺญติ. อถ โข อายสฺมโต วงฺคีสสฺส เอตทโหสิ “อลาภา วต เม, น วต เม ลาภา. ทุลฺลทฺธํ วต เม, น วต เม สุลทฺธํ. ยฺวาหํ อตฺตโน ปฏิภาเนน อญฺเญ เปสเล ภิกฺขู อติมญฺญามี”ติ. อถ โข อายสฺมา วงฺคีโส อตฺตนาว อตฺตโน วิปฺปฏิสารํ อุปฺปาเทตฺวา ตายํ เวลายํ อิมา คาถาโย อภาสิ:-

มานํ ปชหสฺสุ โคตม

มานปถญฺจ ปชหสฺสุ (๑)

อเสสํ มานปถสฺมึ สมฺมุจฺฉิโต

วิปฺปฏิสารีหุวา จิรรตฺตํ.

มกฺเขน มกฺขิตา ปชา

มานหตา นิรยํ ปปตนฺติ

โสจนฺติ ชนา จิรรตฺตํ

มานหตา นิรยํ อุปปนฺนา.

น หิ โสจติ ภิกฺขุ กทาจิ

มคฺคชิโน สมฺมาปฏิปนฺโน

กิตฺติญฺจ สุขญฺจ อนุโภติ

ธมฺมทโสติ (๒) ตมาหุ ปหิตตฺตํ.

ตสฺมา อขีโลธ ปธานวา

นีวรณานิ ปหาย วิสุทฺโธ

มานญฺจ ปหาย อเสสํ

วิชฺชายนฺตกโร สมิตาวีติ.

สมัยหนึ่ง ท่านพระวังคีสะอยู่ที่อัคคาฬวเจดีย์ เขตเมืองอาฬวี กับท่าน พระนิโครธกัปปะผู้เป็นอุปัชฌาย์ สมัยนั้น ท่านพระวังคีสะนึกดูหมิ่นภิกษุทั้งหลาย ผู้มีศีลเป็นที่รักเหล่าอื่น เพราะปฏิภาณของตน ครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะได้มีความคิด ดังนี้ว่า “ไม่ใช่ลาภของเราเลย ไม่ใช่ลาภของเราเลย เราได้ชั่วหนอ เราไม่ได้ดีหนอ ที่เราดูหมิ่นภิกษุทั้งหลาย ผู้มีศีลเป็นที่รักเหล่าอื่น เพราะปฏิภาณของตน”ครั้งนั้น ท่านพระวังคีสะให้ความเดือดร้อนเกิดขึ้นแก่ตนด้วยตนเองแล้ว จึงกล่าว คาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่าท่านผู้เป็นสาวกของพระโคดม

ท่านจงละความเย่อหยิ่ง

และจงละทางแห่งความเย่อหยิ่งให้หมด

เพราะผู้ที่หมกมุ่นอยู่ในทางแห่งความเย่อหยิ่ง

จะต้องเดือดร้อนเป็นเวลานาน

หมู่สัตว์ที่ยังลบหลู่คุณท่าน

ถูกความเย่อหยิ่งกำจัดแล้ว ย่อมตกนรก

เหล่าปุถุชนที่ถูกความเย่อหยิ่งกำจัดแล้ว

เกิดในนรก ย่อมเศร้าโศกตลอดกาลนาน

บางครั้ง ภิกษุปฏิบัติชอบแล้ว

ชนะกิเลสได้ด้วยมรรค ไม่เศร้าโศกเลย

ยังกลับได้เกียรติคุณและความสุข

บัณฑิตทั้งหลายเรียกภิกษุผู้ปฏิบัติชอบเช่นนั้นว่าเป็นผู้เห็นธรรม

เพราะเหตุนั้น ภิกษุในพระศาสนานี้

ไม่ควรมีกิเลสเครื่องตรึงใจ ๕ อย่าง

ควรมีแต่ความเพียรชอบ ละนิวรณ์ได้แล้ว เป็นผู้บริสุทธิ์

ทั้งละความเย่อหยิ่งได้หมด สงบระงับแล้ว

ทำที่สุดแห่งทุกข์ได้ด้วยวิชชา

เปสลาติมัญญนาสูตรที่ ๓ จบ