๔. อานันทสูตร เล่ม ๑๕

ความสุข บัณฑิตทั้งหลายย่อมเรียกภิกษุผู้เช่นนั้นว่า เป็นผู้เห็นธรรม

เพราะฉะนั้น จงเป็นผู้ไม่มีกิเลสดุจตะปูตรึงใจในโลกนี้ เป็นผู้มีความเพียร ละนิวรณ์ทั้งหลายให้ได้แล้ว เป็นผู้บริสุทธิ์ และละมานะเสียอย่าให้เหลือ แล้วทำที่สุดแห่งกิเลสด้วยวิชชา เป็นผู้สงบระงับ

๔. อานันทสูตร

ว่าด้วยวิธีแก้จิตกระสัน

{๗๓๕} [๒๑๒] สมัยหนึ่ง ท่านพระอานนท์อยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแลเป็นเวลาเช้า ท่านพระอานนท์ครองอันตรวาสกแล้วถือบาตรจีวรเข้าไปบิณฑบาตในพระนครสาวัตถี มีท่านพระวังคีสะเป็นปัจฉาสมณะ ก็สมัยนั้นแล ท่านพระวังคีสะเกิดความกระสันขึ้น ความกำหนัดจึงรบกวนจิตของท่าน{๗๓๖} ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้กล่าวกะท่านพระอานนท์ด้วยคาถาว่า

กระผมรุ่มร้อนเพราะกามราคะ จิตของกระผมก็ร้อนรุ่ม กระผมขอโอกาส ขอท่านจงช่วยอนุเคราะห์บอกวิธีดับราคะให้แก่กระผมด้วยเถิด ท่านโคดม

{๗๓๗} ท่านพระอานนท์จึงกล่าวว่า

จิตของท่านร้อนรุ่มก็เพราะสัญญาอันวิปลาส ท่านจงละสุภนิมิต ซึ่งอิงอาศัยราคะเสีย

ท่านจงเห็นสังขารทั้งหลายโดยความเป็นของไม่เที่ยง โดยความเป็นทุกข์ และอย่าเห็นโดยความเป็นของมีตัวตน ท่านจงดับราคะอันแรงกล้าเสีย อย่าให้เผาผลาญบ่อย ๆ เลยท่านจงอบรมจิตให้จิตมีอารมณ์เป็นอันเดียว ให้ตั้งมั่น ด้วยดีด้วยการบำเพ็ญอสุภกรรมฐาน จงมีสติระลึกไปในกาย เป็นผู้มากด้วยความเบื่อหน่ายเถิด

ท่านจงเจริญอนิมิตตวิปัสสนา และจงถอนมานานุสัยเสีย เพราะรู้ทันและละมานะได้ ท่านก็จักเป็นผู้สงบเที่ยวไป

๕. สุภาสิตสูตร

ว่าด้วยวาจาสุภาษิตประกอบด้วยองค์ ๔

{๗๓๘} [๒๑๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสเรียกภิกษุทั้งหลายว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย” ภิกษุเหล่านั้นทูลรับพระดำรัสของพระผู้มีภาคเจ้าแล้ว พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า“ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย วาจาที่ประกอบด้วยองค์ประกอบ ๔ ประการ เป็นวาจาสุภาษิต ไม่เป็นวาจาทุพภาษิต เป็นวาจาไม่มีโทษ ทั้งวิญญูชนทั้งหลายไม่ตำหนิ องค์ประกอบ ๔ ประการนั้นคืออะไรบ้าง คือดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัยนี้

๑. ย่อมกล่าวแต่วาจาที่เป็นสุภาษิตเท่านั้น ไม่กล่าววาจาที่เป็นทุพภาษิต