๘. โคณเปตวัตถุ เล่ม ๒๖

กินฺนุ อุมฺมตฺตรูโปว ลายิตฺวา หริตํ ติณํ

ขาท ขาทาติ ลปสิ คตสตฺตํ ชรคฺควํ.

เจ้าเป็นบ้าไปแล้วหรือ จึงเกี่ยวหญ้าสด

แล้วเพ้อร้องเรียกโคแก่ซึ่งตายแล้วว่า จงกิน จงกิน

น หิ อนฺเนน ปาเนน มโต โคโณ สมุฏฺฐเห

ตฺวํปิ (๑) พาโล จ ทุมฺเมโธ ยถา อญฺโญ จ (๒) ทุมฺมตีติ.

โคตายแล้ว ลุกขึ้นกินหญ้าและน้ำไม่ได้หรอก

เจ้าเป็นคนโง่เขลาเบาปัญญาเหมือนคนโง่อื่น ๆ

(สุชาตกุมารกล่าวว่า)

อิเม ปาทา อิทํ สีสํ อยํ กาโย สวาลธิ

เนตฺตา ตเถว ติฏฺฐนฺติ อยํ โคโณ สมุฏฺฐเห.

โคตัวนี้ยังมีเท้าครบทั้ง ๔ เท้า

มีหัว มีตัว พร้อมทั้งหางและนัยน์ตาคงอยู่ตามเดิม

เพราะเหตุนี้ ลูกจึงคิดว่า โคตัวนี้พึงลุกขึ้น

นยฺยกสฺส หตฺถปาทา กาโย สีสญฺจ ทิสฺสติ

รุทํ มตฺติกถูปสฺมึ น นุ ตฺวญฺเญว ทุมฺมตีติ.

ส่วนคุณปู่ไม่ปรากฏกระทั่งมือ เท้า กาย และศีรษะ

คุณพ่อมาร้องไห้ถึงกระดูกของคุณปู่ที่บรรจุไว้ในสถูปดิน

จะไม่เป็นคนโง่หรือ

(กุฎุมพีฟังคำนั้นแล้วจึงกล่าวสรรเสริญสุชาตกุมารว่า)

อาทิตฺตํ วต มํ สนฺตํ ฆตสิตฺตํว ปาวกํ

วารินา วิย โอสิญฺจํ สพฺพํ นิพฺพาปเย ทรํ.

เจ้าช่วยรดข้าผู้เร่าร้อนให้สงบ

ดับความกระวนกระวายทั้งหมด

เหมือนคนใช้น้ำราดดับไฟที่ติดเปรียง

อพฺพูฬฺหํ (๑) วต เม สลฺลํ โสกํ หทยนิสฺสิตํ

โย เม โสกปเรตสฺส ปิตุโสกํ อปานุทิ.

เจ้าได้บรรเทาความเศร้าโศกถึงบิดาของข้าผู้กำลังเศร้าโศก

ชื่อว่า ได้ช่วยถอนลูกศรคือความโศก

ซึ่งเสียบหทัยของข้าขึ้นได้แล้วหนอ

สฺวาหํ อพฺพูฬฺหสลฺโลสฺมิ สีติภูโตสฺมิ นิพฺพุโต

น โสจามิ น โรทามิ ตว สุตฺวาน มาณว.

พ่อมาณพ ข้าซึ่งเจ้าช่วยถอนลูกศรคือความโศกขึ้นได้แล้ว

ก็เย็นสงบแล้ว

จะไม่เศร้าโศก ไม่ร้องไห้ เพราะได้ฟังคำของเจ้า

เอวํ กโรนฺติ สปฺปญฺญา เย โหนฺติ อนุกมฺปกา

นิวตฺตยนฺติ (๑) โสกมฺหา สุชาโต ปิตรํ ยถาติ.

โคณเปตวตฺถุ อฏฺฐมํ.

ชนเหล่าใดเป็นผู้อนุเคราะห์มารดาบิดา

ชนเหล่านั้นเป็นคนมีปัญญาย่อมทำอย่างนี้

ย่อมช่วยมารดาบิดาให้หายจากความเศร้าโศก

เหมือนสุชาตกุมารช่วยมารดาบิดาให้หายจากความเศร้าโศกได้

โคณเปตวัตถุที่ ๘ จบ