๑๑. วิชยสูตร เล่ม ๒๕

๑๑. วิชยสูตร

[๑๙๓] พระพุทธเจ้าเสด็จมายังเมืองอาฬวีเพื่อประโยชน์แก่ข้าพเจ้าผู้ซึ่งได้รู้ประจักษ์ถึงพระทักขิไณยบุคคลซึ่งเป็นผู้ที่บุคคลถวายทานแล้วย่อมมีผลมากในวันนี้เอง

[๑๙๔] ข้าพระองค์นั้นขอนมัสการพระสัมมาสัมพุทธเจ้าพระธรรมที่พระองค์ตรัสไวัดีแล้ว และพระสงฆ์ผู้ปฏิบัติดีแล้ว จักเที่ยวประกาศธรรมไปทุกหนทุกแห่ง ไม่ว่าจะในหมู่บ้านหรือตามขุนเขาลำเนาไพร

๑๑. วิชยสูตร

ว่าด้วยเรื่องร่างกาย

{๓๑๒} [๑๙๕] การที่คนยืน เดิน นั่ง นอน คู้เข้า หรือเหยียดออกนี่เป็นความเคลื่อนไหวของร่างกาย

[๑๙๖] ร่างกายนี้มีกระดูกเป็นโครงร่าง รึงรัดด้วยเส้นเอ็น ฉาบทาด้วยเนื้อหนังมีผิวหนังห่อหุ้มไว้ อันปุถุชนผู้ไม่มีปัญญาจักษุย่อมไม่เห็นตามความเป็นจริง[๑๙๗] เต็มไปด้วยไส้น้อย ไส้ใหญ่ อาหารใหม่ อาหารเก่า ตับ มูตร หัวใจ ปอด ไต ม้าม

[๑๙๘] นํ้ามูก นํ้าลาย เหงื่อ มันข้น เลือด ไขข้อ ดี เปลวมัน

[๑๙๙] อนึ่ง มีของไม่สะอาดไหลออกทางทวารทั้ง ๙ เสมอ คือ มีขี้ตาไหลออกทางเบ้าตา มีขี้หูไหลออกทางช่องหู

[๒๐๐] มีนํ้ามูกไหลออกทางช่องจมูก บางครั้งก็สำรอกนํ้าดี ขากเสลดออกทางปาก มีเหงื่อและนํ้าเค็มไหลออกตามร่างกาย

[๒๐๑] อนึ่ง ร่างกายนี้มีศีรษะเป็นโพรง เต็มไปด้วยมันสมองคนเขลาผู้ตกอยู่ในอำนาจอวิชชา มักเข้าใจว่าร่างกายนี้เป็นของสวยงาม

[๒๐๒]เวลาที่ร่างกายนั้นตายแล้วก็ขึ้นอืด มีสีเขียวคลํ้า ถูกทิ้งให้นอนอยู่ในป่าช้า หมู่ญาติก็หมดความอาลัยไยดี

[๒๐๓]สุนัขบ้าน สุนัขจิ้งจอก สุนัขป่า หมู่หนอน ฝูงแร้งกาและสัตว์อื่น ๆ ก็กัดกินร่างกายที่เน่าเปื่อยนั้น

[๒๐๔] ภิกษุผู้มีปัญญาในศาสนานี้ได้สดับพุทธพจน์แล้วกำหนดรู้ร่างกายนั้นได้ ย่อมเห็นแจ้งตามความเป็นจริง

[๒๐๕] ร่างกายที่ยังมีวิญญาณอยู่นี้ก็เหมือนร่างกายที่ตายแล้วนั้นร่างกายที่ตายแล้วนั้นก็เหมือนร่างกายที่มีวิญญาณนี้ จึงควรคลายความยินดีพอใจในร่างกายทั้งภายในและภายนอก

[๒๐๖] ภิกษุผู้มีปัญญาในศาสนานี้นั้นคลายความยินดีพอใจได้แล้วก็ได้บรรลุนิพพานที่เป็นอมตะ มืแต่ความสงบ ดับสนิทไม่ต้องเกิดอีก

[๒๐๗] ร่างกายนี้มีสองมือสองเท้า หาความสะอาดไม่ได้ มีกลิ่นเหม็น เป็นสุสานฝังซากศพสัตว์มากมายหลายชนิด ขับถ่ายของไม่สะอาด มีน้ำลายน้ำมูกเป็นต้นให้ไหลออกทางทวารทั้ง ๙ ขับเหงื่อไคลให้ไหลออกทางรูขุมขนนั้น ๆ ต้องบำรุงรักษาไว้ให้สะอาดอยู่เสมอ[๒๐๘] คนเขลาที่สำคัญจะยกตนเอง ดูหมิ่นคนอื่นด้วยร่างกายเช่นนั้น จะได้อะไรนอกเสียจากการไม่ได้เห็นอริยสัจ ๔

๑๒. มุนิสูตร

๑๒. มุนิสูตร

ว่าด้วยคุณธรรมของพระมุนี

(พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ดังนี้)

{๓๑๓} [๒๐๙] ภัยย่อมเกิดแต่ความเชยชิดด้วยตัณหาทิฏฐิ ธุลีคือราคะโทสะ โมหะย่อมเกิดแต่อารมณ์เป็นที่ตั้งแห่งราคะ โทสะ โมหะ พระพุทธเจ้าผู้ทรงเป็นพระมุนีทรงเห็นอารมณ์ไม่เป็นที่ตั้งแห่งราคะ โทสะ โมหะ และความไม่เชยชิดด้วยตัณหาทิฏฐินั้นชัดแจ้งแล้ว[๒๑๐] ผู้ที่ตัดกิเลสที่เกิดขึ้นแล้วได้ ไม่ปลูกขึ้นอีก เมื่อกิเลสนั้นเกิดขึ้น ก็ไม่ให้หลั่งไหลเข้า (จิตใจอีก) เที่ยวจาริกบำเพ็ญโลกัตถจริยาเป็นต้น แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ได้บรรลุนิพพาน บัณฑิตทั้งหลายเรียกว่าเป็นพระมุนี[๒๑๑] ผู้ที่กำหนดรู้ขันธ์ ๕ เป็นต้นว่าเป็นที่ตั้งแห่งกิเลส กำจัดพืชคืออภิสังขารวิญญาณได้เด็ดขาด ไม่ให้ยางพืชคือตัณหาทิฏฐิหลั่งไหลเข้าไปได้อีก บรรลุนิพพานที่สิ้นสุดการเวียนว่ายตายเกิด ละอกุศลวิตกได้แล้ว ไม่นับว่าเป็นเทวดาและมนุษย์ ชื่อว่าเป็นพระมุนี[๒๑๒] ผู้ที่รู้แจ้งภพเป็นที่อาศัยอยู่ทั้งหมด ไม่ปรารถนาภพเหล่านั้น แม้สักภพเดียว ปราศจากความกำหนัด ไม่รักใคร่ยินดี ไม่ก่อกรรมทำเข็ญ เป็นผู้ถึงฝั่งนิพพานแล้ว ชื่อว่าเป็นพระมุนี