๑๐. กัปปปัญหา เล่ม ๒๕

๑๐. กัปปมาณวปัญหา

๑๐. กัปปมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านกัปปมาณพ

{๔๓๔} [๑๐๙๙] (ท่านกัปปะทูลถามว่า)

ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่สัตว์ทั้งหลายผู้ดำรงอยู่ในท่ามกลางสระ (คือสังสารวัฏ) ในเมื่อห้วงน้ำคือกิเลสซึ่งเป็นภัยใหญ่เกิดแล้ว ผู้อันชราและมัจจุครอบงำแล้ว อนึ่ง ขอพระองค์โปรดตรัสบอกธรรมอันเป็นที่พึ่งแก่ข้าพระองค์อย่างที่ทุกข์นี้จะไม่พึงมีอีกต่อไปด้วยเกิด[๑๑๐๐] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนกัปปะ)

เราจะบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่สัตว์ทั้งหลายผู้ดำรงอยู่ในท่ามกลางสระ ในเมื่อห้วงนํ้าคือกิเลสซึ่งเป็นภัยใหญ่เกิดแล้ว ผู้อันชราและมัจจุครอบงำแล้ว ดูก่อนกัปปะ เราจะบอกธรรมเป็นที่พึ่งแก่ท่าน

[๑๑๐๑] ธรรมชาตอันไม่มีเครื่องกังวล ไม่มีเครื่องถือมั่น นี้จัดเป็นที่พึ่งที่ไม่มีที่พึ่งอื่นยิ่งกว่า ธรรมชาตนั้นเป็นที่สิ้นไปแห่งชราและมัจจุ เราเรียกว่านิพพาน

[๑๑๐๒] พระอรหันตขีณาสพเหล่าใดรู้ทั่วถึงนิพพานนั้นแล้ว เป็นผู้มีสติ มีธรรมอันเห็นแล้ว ดับสนิทแล้ว พระอรหันตขีณาสพเหล่านั้นย่อมเป็นผู้ไม่ตกอยู่ใต้อำนาจแห่งมาร ไม่ดำเนินไปตามมาร

จบ กัปปมาณวปัญหาที่ ๑๐

๑๑. ชตุกัณณีมาณวปัญหา

ว่าด้วยปัญหาของท่านชตุกัณณีมาณพ

{๔๓๕} [๑๑๐๓] (ท่านชตุกัณณีทูลถามว่า)

ข้าแต่พระวีรเจ้า ข้าพระองค์ได้ฟังแล้วว่าพระองค์ไม่มีความใคร่กาม จึงมาเพื่อจะทูลถามพระองค์ผู้ไม่มีกาม ล่วงพ้น ห้วงกิเลสได้แล้ว ข้าแต่พระองค์ผู้มีพระเนตรคือพระสัพพัญญุตญาณอันเกิดพร้อมกับความตรัสรู้ ขอพระองค์จงตรัสบอกสันติบท ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า ขอพระองค์จงตรัสบอกธรรมอันแท้จริงนั้นแก่ข้าพระองค์ด้วยเถิด[๑๑๐๔] พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีเดช ทรงครอบงำกามทั้งหลายด้วยเดชแล้วเสด็จจาริกไปเหมือนดวงอาทิตย์ซึ่งมีเดชคือ แสงสว่างปกคลุมปฐพีด้วยเดชโคจรอยู่ฉะนั้น ขอพระองค์ผู้มีพระปัญญากว้างขวางดุจแผ่นดินได้โปรดตรัสบอกธรรมซึ่งเป็นเหตุให้ละชาติและชราได้ในภพนี้ ที่ข้าพระองค์พึงทราบได้แก่ข้าพระองค์ผู้มีปัญญาน้อยด้วยเถิด[๑๑๐๕] (พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า ดูก่อนชตุกัณณี)

ท่านเห็นเนกขัมมะโดยความเกษมแล้ว จงกำจัดความกำหนัดในกามทั้งหลายเสีย เครื่องกังวลที่ท่านยึดไว้หรือที่ควรสลัดเสีย ก็อย่าได้มีแก่ท่านเลย

[๑๑๐๖] กิเลสชาติใดในกาลก่อน ท่านจงเผากิเลสชาตินั้นให้เหือดแห้งไป เครื่องกังวลในภายหลังอย่าได้มีแล้วแก่ท่าน ถ้าท่านจักไม่ยึดถือเบญจขันธ์ปัจจุบันในท่ามกลาง ท่านก็จักเป็นผู้สงบแล้วเที่ยวไป