กฐินัตถารวรรคที่ ๑๔ เล่ม ๘

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้ใช้สามเณรผู้ประกอบด้วยองค์ ๕ นี้แลย่อมเป็นเหมือนถูกส่งขึ้นสวรรค์”

จบ อาวาสิกวรรคที่ ๑๓

หัวข้อประจำวรรค

{๑๒๒๒} ภิกษุเจ้าอาวาส ๑ ชี้แจงวินัย ๑ ภิกษุผู้แจกภัต ๑ ภิกษุผู้จัดแจงเสนาสนะ ๑ ภิกษุผู้รักษาคลังเก็บพัสดุ ๑ ภิกษุผู้รับจีวร ๑ ภิกษุผู้แจกจีวร ๑ แจกยาคู ๑ แจกผลไม้ ๑ แจกของเคี้ยว ๑ แจกของเล็กน้อย ๑ ภิกษุผู้ให้รับผ้าสาฎก ๑ ให้รับบาตร ๑ ภิกษุผู้ใช้คนทำงานวัด ๑ ภิกษุผู้ใช้สามเณร ๑

๑๔. กฐินัตถารวรรค

หมวดว่าด้วยเรื่องการกรานกฐิน

อานิสงส์กรานกฐิน

{๑๒๒๓} [๔๖๕] พระอุบาลีทูลถามว่า “การกรานกฐินมีอานิสงส์เท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนอุบาลี การกรานกฐินนี้มีอานิสงส์ ๕ อานิสงส์ ๕ คืออะไรบ้าง คือ

๑. เที่ยวไปไม่ต้องบอกลา

๒. เที่ยวจาริกไปไม่ต้องถือเอาไตรจีวรไปครบสำรับ

๓. ฉันคณโภชน์ได้

๔. เก็บอติเรกจีวรไว้ได้ตามปรารถนา

๕. จีวรอันเกิดขึ้นในที่นั้นจักเป็นของพวกเธอ

ดูก่อนอุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ นี้แล”

โทษของการนอนลืมสติ

{๑๒๒๔} [๔๖๖] “บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้สึกตัวมีโทษเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้สึกตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้โทษ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. หลับไม่สบาย ๒. ตื่นขึ้นไม่สบาย

๓. ฝันร้าย ๔. เทวดาไม่รักษา

๕. นํ้าอสุจิเคลื่อน

ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้สึกตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้แล

อานิสงส์ของการนอนมีสติ

ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัวอยู่มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้อานิสงส์ ๕ อย่างคืออะไรบ้าง คือ

๑. หลับสบาย ๒. ตื่นสบาย

๓. ไม่ฝันร้าย ๔. เทวดารักษา

๕. นํ้าอสุจิไม่เคลื่อน

ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัวอยู่มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล”

บุคคลที่ภิกษุไม่ควรไหว้

{๑๒๒๕} [๔๖๗] “ภิกษุผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้มีเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้นี้มี ๕ ประเภท ๕ประเภทคืออะไรบ้าง คือ๑. ภิกษุผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้าน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๒. ภิกษุผู้เดินถนน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๓. ภิกษุอยู่ในที่มืด อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๔. ภิกษุผู้ไม่ใส่ใจ อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๕. ภิกษุหลับ อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุ ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย ภิกษุผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุในเวลาดื่มยาคู อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๒. ภิกษุเมื่ออยู่ในโรงฉัน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๓. ภิกษุผู้เป็นศัตรูกัน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๔. ภิกษุผู้กำลังส่งใจไปที่อื่น อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๕. ภิกษุผู้กำลังเปลือยกาย อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว<*>

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุ ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุผู้กำลังเคี้ยว อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๒. ภิกษุผู้กำลังฉัน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๓. ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๔. ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๕. ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุ ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ๑. ภิกษุผู้อุปสมบททีหลัง อันภิกษุผู้อุปสมบทก่อนไม่ควรไหว้

๒. อนุปสัมบัน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๓. ภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน มีพรรษาแก่กว่า เป็นอธรรมวาที อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๔. สตรี อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๕. บัณเฑาะก์ อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี บุคคล ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุผู้อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุผู้อยู่ปริวาส อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๒. ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๓. ภิกษุผู้ควรมานัต อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๔. ภิกษุผู้ประพฤติมานัต อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

๕. ภิกษุผู้ควรอัพภาน อันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้

ดูก่อนอุบาลี ภิกษุ ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายไม่ควรไหว้”

บุคคลที่ภิกษุควรไหว้

{๑๒๒๖} [๔๖๘] “บุคคลผู้อันภิกษุทั้งหลายควรไหว้มีเท่าไรหนอ พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนอุบาลี บุคคลผู้อันภิกษุทั้งหลายควรไหว้นี้มี ๕ ประเภท ๕ ประเภทคืออะไรบ้าง คือ

๑. ภิกษุผู้อุปสมบทก่อน อันภิกษุผู้อุปสมบททีหลังควรไหว้

๒. ภิกษุผู้มีสังวาสต่างกัน มีพรรษาแก่กว่า แต่เป็นธรรมวาที อันภิกษุทั้งหลายควรไหว้

๓. พระอาจารย์ อันภิกษุทั้งหลายควรไหว้

๔. พระอุปัชฌาย์ อันภิกษุทั้งหลายควรไหว้

๕. พระตถาคตอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้า อันปวงประชาทั้งสมณะและพราหมณ์ ทั้งเทพดา มนุษย์ในโลก ทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลกควรไหว้ดูก่อนอุบาลี บุคคล ๕ ประเภทนี้แลอันภิกษุทั้งหลายควรไหว้”

ธรรมของภิกษุอ่อนกว่ากับภิกษุแก่กว่า

{๑๒๒๗} [๔๖๙] “อันภิกษุผู้อ่อนกว่าเมื่อจะไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า พึงตั้งธรรมเท่าไรไว้ในตนแล้วไหว้เท้า พระพุทธเจ้าข้า”“ดูก่อนอุบาลี อันภิกษุผู้อ่อนกว่าเมื่อจะไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า พึงตั้งธรรม ๕ ประการไว้ในตนแล้วไหว้เท้า ธรรม ๕ ประการคืออะไรบ้างดูก่อนอุบาลี อันภิกษุผู้อ่อนกว่าเมื่อไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า

๑. พึงห่มผ้าเฉวียงบ่า ๒. ประนมมือ

๓. นวดเท้าด้วยฝ่ามือทั้งสอง ๔. มีความรัก

๕. มีความเคารพแล้วไหว้เท้า

ดูก่อนอุบาลี อันภิกษุผู้อ่อนกว่าเมื่อจะไหว้เท้าภิกษุผู้แก่กว่า พึงเข้าไปตั้งธรรม ๕ ประการนี้ไว้ในตนแล้วไหว้เท้า

จบ กฐินนัตถารวรรคที่ ๑๔

หัวข้อประจำอุปาลิปัญจกะ

{๑๒๒๘} กรานกฐิน ๑ หลับ ๑ ละแวกบ้าน ๑ ดื่มยาคู ๑ เคี้ยว ๑ อุปสมบทก่อน ๑ อยู่ปริวาส ๑ บุคคลที่ภิกษุควรไหว้ ๑ ภิกษุอ่อนกว่าไหว้ภิกษุแก่กว่า ๑

จบ อุปาลิปัญจกะ

หัวข้อบอกวรรคเหล่านั้น

{๑๒๒๙} อนิสสิตวรรค ๑ กัมมวรรค ๑ โวหารวรรค ๑ ทิฎฐาวิกัมมวรรค ๑ โจทนาวรรค ๑ ธุตังควรรค ๑ มุสาวาทวรรค ๑ ภิกขุนีโอวาทวรรค ๑ อุพพาหิกวรรค ๑ อธิกรณวูปสมวรรค ๑ สังฆเภทวรรค ๑. สังฆเภท ๕ อย่างเหมือนก่อน ๑ อาวาสิกวรรค ๑ กฐินัตถารวรรค ๑ รวม ๑๔ วรรคท่านประกาศไว้ดีแล้วแล

อัตถาปัตติสมุฏฐาน

ว่าด้วยสมุฏฐานแห่งอาบัติ

{๑๒๓๐} [๔๗๐] อาบัติที่ภิกษุไม่มีความจงใจต้อง มีความจงใจออก มีอยู่อาบัติที่ภิกษุมีความจงใจต้อง ไม่มีความจงใจออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุไม่มีความจงใจต้อง ไม่มีความจงใจออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีความจงใจต้อง มีความจงใจออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นกุศลต้อง มีจิตเป็นกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นกุศลต้อง มีจิตเป็นอกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นกุศลต้อง มีจิตเป็นอัพยากฤตออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอกุศลต้อง มีจิตเป็นกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอกุศลต้อง มีจิตเป็นอกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอกุศลต้อง มีจิตเป็นอัพยากฤตออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอัพยากฤตต้อง มีจิตเป็นกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอัพยากฤตต้อง มีจิตเป็นอกุศลออก มีอยู่

อาบัติที่ภิกษุมีจิตเป็นอัพยากฤตต้อง มีจิตเป็นอัพยากฤตออก มีอยู่

๑. ปาราชิก

{๑๒๓๑} <*> ถาม : ปาราชิกสิกขาบทที่ ๑ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไรตอบ : ปาราชิกสิกขาบทที่ ๑ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเดียว คือ เกิดทางกายกับจิต มิใช่ทางวาจาถาม : ปาราชิกสิกขาบทที่ ๒ เกิดขึ้นด้วยสมุฏฐานเท่าไร