กฐินัตถารวรรคที่ ๑๔ เล่ม ๘

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “การกรานกฐินมีอานิสงส์เท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. เที่ยวไปไม่ต้องบอกลา ๒. ไม่ต้องถือไตรจีวรไปครบสำรับ

๓. ฉันคณโภชนะได้ ๔. ทรงอติเรกจีวรไว้ได้ตามต้องการ

๕. พวกเธอจะได้จีวรที่เกิดขึ้นในที่นั้น

อุบาลี การกรานกฐินมีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล”

โทษของการนอนลืมสติ

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษเท่าไร หนอแล พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. หลับเป็นทุกข์ ๒. ตื่นเป็นทุกข์

๓. เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดาไม่รักษา

๕. น้ำอสุจิเคลื่อน

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับลืมสติไม่รู้ตัวมีโทษ ๕ อย่างนี้แล

อานิสงส์ของการนอนมีสติ

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้ คือ

๑. หลับเป็นสุข ๒. ตื่นเป็นสุข

๓. ไม่เห็นความฝันเลวทราม ๔. เทวดารักษา

๕. น้ำอสุจิไม่เคลื่อน

อุบาลี บุคคลผู้นอนหลับมีสติรู้สึกตัว มีอานิสงส์ ๕ อย่างนี้แล”

บุคคลไม่ควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ไม่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระ พุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ละแวกบ้าน ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าไปสู่ถนน

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้อยู่ในที่มืด ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ไม่ได้สนใจ

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้หลับอยู่

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุในเวลาที่ดื่มยาคู ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุในโรงภัตร

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เป็นศัตรู ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังคิด เรื่องอื่น

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเปลือยกาย

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังเคี้ยวอยู่ ๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังฉันอยู่

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายอุจจาระ ๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังถ่ายปัสสาวะ

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ถูกสงฆ์ยกวัตร

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี บุคคลที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ผู้อุปสมบทก่อนไม่ควรไหว้ผู้อุปสมบททีหลัง

๒. ไม่ควรไหว้อนุปสัมบัน

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส มีพรรษาแก่กว่า เป็นอธรรมวาที

๔. ไม่ควรไหว้มาตุคาม

๕. ไม่ควรไหว้บัณเฑาะก์

อุบาลี บุคคล ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้

อุบาลี ภิกษุที่ไม่ควรไหว้แม้อื่นอีก ๕ จำพวก คือ

๑. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังอยู่ปริวาส

๒. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรชักเข้าหาอาบัติเดิม

๓. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่มานัต

๔. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้กำลังประพฤติมานัต

๕. ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้ควรแก่อัพภาน

อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ไม่ควรไหว้”

บุคคลควรไหว้

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุที่ควรไหว้มีเท่าไรหนอแล พระพุทธเจ้าข้า” พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุที่ควรไหว้นี้มี ๕ จำพวก คือ

๑. ผู้อุปสมบทหลังควรไหว้ผู้อุปสมบทก่อน

๒. ควรไหว้ภิกษุนานาสังวาส ผู้มีพรรษาแก่กว่า เป็นธรรมวาที

๓. ควรไหว้พระอาจารย์

๔. ควรไหว้พระอุปัชฌาย์

๕. ควรไหว้พระตถาคตผู้เป็นพระอรหันต์ ตรัสรู้เองโดยชอบในโลก พร้อมทั้งเทวโลก มารโลก พรหมโลก ในหมู่สัตว์พร้อมทั้งสมณะ พราหมณ์เทวดาและมนุษย์อุบาลี ภิกษุ ๕ จำพวกนี้แล ที่ควรไหว้”

ข้อปฏิบัติของภิกษุผู้อ่อนกว่า

ท่านพระอุบาลีทูลถามว่า “ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้ แก่กว่า ควรตั้งธรรมเท่าไรไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า พระพุทธเจ้าข้า”

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่าง ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า ธรรม ๕ อย่าง คืออุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า

๑. ควรห่มผ้าเฉวียงบ่า ๒. ประคองอัญชลี

๓. นวดเท้าด้วยฝ่ามือทั้งสอง ๔. มีความรัก

๕. มีความเคารพ แล้วจึงไหว้เท้า

อุบาลี ภิกษุผู้อ่อนกว่า เมื่อไหว้เท้าของภิกษุผู้แก่กว่า ควรตั้งธรรม ๕ อย่างนี้แล ไว้ในตน แล้วจึงไหว้เท้า”

กฐินัตถารวรรคที่ ๑๔ จบ

หัวข้อประจำวรรค

การกรานกฐิน การหลับเป็นสุข ไม่ควรไหว้ภิกษุผู้เข้าสู่ละแวกบ้าน ดื่มยาคู เคี้ยว อุปสมบทก่อน อยู่ปริวาส บุคคลควรไหว้ ภิกษุอ่อนกว่าไหว้ภิกษุแก่กว่า

อุปาลิปัญจกะ จบ

หัวข้อบอกวรรค

อนิสสิตวรรค กัมมวรรค โวหารวรรค

ทิฏฐาวิกัมมวรรค โจทนาวรรค ธุดงควรรค

มุสาวาทวรรค ภิกขุโนวาทวรรค อุพพาหิกวรรค

อธิกรณวูปสมวรรค สังฆเภทกวรรค

สังฆเภท ๕ อย่างเหมือนก่อน

อาวาสิกวรรค กฐินัตถารวรรค

รวม ๑๔ วรรค ท่านประกาศไว้ดีแล้วแล