จักขุนา รูปัง ปัสสตีติกถา เล่ม ๓๗

*จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? อามนฺตา. รูเปน รูปํ ปสฺสตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูเปน รูปํ ปสฺสตีติ? อามนฺตา. รูเปน รูปํ ปฏิวิชานาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูเปน รูปํ ปฏิวิชานาตีติ? อามนฺตา. รูปํ มโนวิญฺญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตีติ? อามนฺตา. อตฺถิ จกฺขุสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ นตฺถิ จกฺขุสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ? อามนฺตา. หญฺจิ นตฺถิ จกฺขุสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตี”ติ.

*โสเตน สทฺทํ สุณาตีติ ฯเปฯ ฆาเนน คนฺธํ ฆายตีติ ฯเปฯ ชิวฺหาย รสํ สายตีติ ฯเปฯ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตีติ? อามนฺตา. รูเปน รูปํ ผุสตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*รูเปน รูปํ ผุสตีติ? อามนฺตา. รูเปน รูปํ ปฏิวิชานาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูเปน รูปํ ปฏิวิชานาตีติ? อามนฺตา. รูปํ มโนวิญฺญาณนฺติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตีติ? อามนฺตา. อตฺถิ กายสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ นตฺถิ กายสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ? อามนฺตา. หญฺจิ นตฺถิ กายสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธิ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตี”ติ ฯเปฯ

สก. บุคคลเห็นรูปทางตาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลเห็นรูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลเห็นรูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลรับรู้รูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลรับรู้รูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. รูปเป็นมโนวิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลเห็นรูปทางตาใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ตามีความนึกถึง ฯลฯ มีความตั้งใจใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. ตาไม่มีความนึกถึง ฯลฯ ไม่มีความตั้งใจมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากตาไม่มีความนึกถึง ฯลฯ ไม่มีความตั้งใจ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลเห็นรูปทางตา”สก. บุคคลฟังเสียงทางหู ฯลฯ ดมกลิ่นทางจมูก ฯลฯ ลิ้มรสทางลิ้น ฯลฯ ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกายใช่ไหมปร. ใช่

สก. บุคคลถูกต้องรูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลถูกต้องรูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลรับรู้รูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลรับรู้รูปด้วยรูปใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. รูปเป็นมโนวิญญาณใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลถูกต้องโผฏฐัพพะทางกายใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. กายมีความนึกถึง ฯลฯ ความตั้งใจใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. กายไม่มีความนึกถึง ฯลฯ ไม่มีความตั้งใจมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากกายไม่มีความนึกถึง ฯลฯ ไม่มีความตั้งใจ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย”

*น วตฺตพฺพํ “จกฺขุนา รูปํ ปสฺสตี”ติ ฯเปฯ “กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตี”ติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา “อิธ ภิกฺขเว ภิกฺขุ จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ ฯเปฯ “กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตี”ติ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ ฯเปฯ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตีติ. จกฺขุนารูปํปสฺสตีติกถา นิฏฺฐิตา อฏฺฐารสมวคฺโค. ตสฺสุทฺทานํ

พุทฺโธ ภควา มนุสฺสโลเก อฏฺฐาสิ, พุทฺเธน ภควตา ธมฺโม เทสิโต,

นตฺถิ พุทฺธสฺส ภควโต กรุณา, พุทฺธสฺส ภควโต อุจฺจารปสฺสาโว

อติวิย อญฺเญ คนฺธชาเต อธิคฺคณฺหาติ, เอเกน อริยมคฺเคน จตฺตาริ

สามญฺญผลานิ สจฺฉิกโรติ, ฌานา ฌานํ สงฺกมติ, อตฺถิ ฌานนฺตริกา,

สมาปนฺโน สทฺทํ สุณาติ, จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลเห็นรูปทางตา ฯลฯ ถูกต้องโผฏฐัพพะ ทางกาย” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “ภิกษุทั้งหลาย ภิกษุในธรรมวินัย นี้เห็นรูปทางตา ฯลฯ ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย” มีอยู่จริงมิใช่หรือสก. ใช่

ปร. ดังนั้น บุคคลจึงเห็นรูปทางตา ฯลฯ ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย

จักขุนารูปังปัสสตีติกถา จบ

อัฏฐารสมวรรค จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. มนุสสโลกกถา ๒. ธัมมเทสนากถา

๓. กรุณากถา ๔. คันธชาติกถา

๕. เอกมัคคกถา ๖. ฌานสังกันติกถา

๗. ฌานันตริกกถา ๘. สมาปันโนสัททังสุณาตีติกถา

๙. จักขุนารูปังปัสสตีติกถา