พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย · เอกาทสกนิบาต
๘. สังวรชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๑๕๗๗–๑๕๘๗ (Royal Thai)8/9 in เอกาทสกนิบาต4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
๔๖๒. สํวรชาตก (๘)
๘. สังวรชาดก (๔๖๒)
ว่าด้วยพระเจ้าสังวร
(พระอุโบสถกุมารตรัสกับสังวรกุมารว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก เอกาทสกนิบาต สังวรชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 60 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 247–248 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 370–371
ชานนฺโต โน มหาราช ตว สีลํ ชนาธิโป
อิเม กุมาเร ปูเชนฺโต น ตํ เกนจิ มญฺญถ.
ขอเดชะพระมหาราช พระราชบิดาผู้เป็นพระมหากษัตริย์
ทรงทราบอยู่ถึงสีลวัตรของพระองค์ ทรงยกย่องพระกุมารเหล่านี้
แต่หายกย่องพระองค์ด้วยชนบทใดชนบทหนึ่งไม่
ติฏฺฐนฺเต โน มหาราเช อาทู (๑) เทเว ทิวงฺคเต
ญาตี ตํ สมนุญฺญึสุ สมฺปสฺสํ อตฺถมตฺตโน.
- 1ฉ.ม. อทุ, สี.อิ. อาทุ
เมื่อพระมหาราชผู้สมมติเทพทรงพระชนม์อยู่
หรือทิวงคตแล้วก็ตาม
พระญาติทั้งหลายเมื่อเห็นประโยชน์ของตน
จึงพากันยอมรับพระองค์
เกน สํวร วตฺเตน สญฺชาเต อภิติฏฺฐสิ
เกน ตํ นาติวตฺตนฺติ ญาติสงฺฆา สมาคตา.
ขอเดชะพระเจ้าสังวร ด้วยพระจริยาวัตรอะไร
พระองค์จึงทรงดำรงอยู่เหนือพระเจ้าพี่ผู้มีพระชาติเสมอกัน
เพราะเหตุไร บรรดาพระญาติที่มาประชุมกันแล้ว
จึงไม่ล่วงเกินพระองค์
(พระเจ้าสังวรมหาราชตรัสคุณของพระองค์ว่า)
น ราชปุตฺต อุสูยามิ (๑) สมณานํ มเหสินํ
สกฺกจฺจนฺเต นมสฺสามิ ปาเท วนฺทามิ ตาทินํ.
- 1ก. อสฺสุยฺยามิ
พระราชบุตร หม่อนฉันไม่ริษยาสมณะทั้งหลาย
ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ ย่อมนอบน้อมสมณะเหล่านั้นโดยเคารพ
ย่อมกราบเท้าสมณะผู้คงที่ทั้งหลาย
เต มํ ธมฺมคุเณ ยุตฺตํ สุสฺสูสมนุสูยกํ
สมณา สมนุสาสนฺติ (๑) อิสี ธมฺมคุเณ รตา.
- 1ฉ.ม. มนุสาสนฺติ
สมณะเหล่านั้นย่อมพร่ำสอนหม่อมฉัน
ผู้ประกอบแล้วในพระธรรมคุณ เชื่อฟัง
ไม่ริษยาสมณะผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่ทั้งหลาย
ยินดีแล้วในพระธรรมคุณ
เตสาหํ วจนํ สุตฺวา สมณานํ มเหสินํ
น กิญฺจิ อติมญฺญามิ ธมฺเม เม นิรโต มโน.
หม่อมฉันได้สดับคำของสมณะ
ผู้แสวงหาคุณอันยิ่งใหญ่เหล่านั้นแล้ว ไม่ดูหมิ่นอะไร ๆ
ใจของหม่อมฉันยินดีในธรรมเป็นนิตย์
หตฺถาโรหา อนีกฏฺฐา รถิกา ปตฺติการกา
เตสํ (๑) นปฺปฏิพนฺธามิ นิวิฏฺฐํ (๒) ภตฺตเวตนํ.
- 1อิ. เตสุ
- 2สี.อิ. นิพทฺธํ
พลช้าง ราชองครักษ์ พลรถ พลราบ
พลเหล่านั้นหม่อมฉันก็ไม่ตัดเบี้ยเลี้ยง
และรายได้ประจำที่ได้ตั้งไว้
มหามตฺตา จ เม อตฺถิ มนฺติโน ปริจารกา
พาราณสึ โวหรนฺติ พหุมํสสุโรทกํ.
อนึ่ง หม่อมฉันมีมหาอำมาตย์และมนตรีผู้คอยรับใช้ช่วยจัดการ
กรุงพาราณสีให้มีมังสาหาร สุรา และข้าวน้ำจำนวนมาก
อโถปิ วาณิชา ผีตา นานารฏฺเฐหิ อาคตา
เตสุ เม วิหิตา รกฺขา เอวํ ชานาหุโปสถ.
อนึ่ง แม้พ่อค้าทั้งหลายที่มาจากแคว้นต่าง ๆ ก็พากันร่ำรวย
หม่อมฉันก็จัดการคุ้มครองพ่อค้าเหล่านั้น
ข้าแต่พระเจ้าพี่อุโบสถ ขอพระองค์ทรงทราบอย่างนี้เถิด
(พระอุโบสถกุมารได้สดับดังนั้นแล้ว จึงตรัสว่า)
ธมฺเมน กิร ญาตีนํ รชฺชํ กาเรหิ สํวร
เมธาวี ปณฺฑิโต จาสิ (๑) อโถปิ ญาตินํ หิโต.
- 1สี.อิ. จาปิ
ขอเดชะพระเจ้าสังวร นัยว่า
ขอพระองค์จงครองราชสมบัติโดยธรรม
แทนพระญาติทั้งหลาย
อนึ่ง ขอพระองค์ผู้มีพระปัญญาและทรงเป็นบัณฑิต
เกื้อกูลแก่พระญาติทั้งหลายเถิด
ตํ ตํ ญาติปริพฺยูฬฺหํ นานารตนโมจิตํ
อมิตฺตา นปฺปสหนฺติ อินฺทํว อสุราธิโปติ.
สํวรชาตกํ อฏฺฐมํ.
พระองค์ผู้อันพระญาติแวดล้อมแล้วอย่างนี้
ทั้งได้สะสมรัตนะต่าง ๆ ไว้มากมาย
ศัตรูทั้งหลายย่อมข่มเหงไม่ได้
เหมือนกับพระอินทร์ที่จอมอสูรราวีไม่ได้
สังวรชาดกที่ ๘ จบ
End of ๘. สังวรชาดก