๑๐. ปูฏทูสกชาดก เล่ม ๒๗

๙. สตปัตตชาดก (๒๗๙)

ว่าด้วยมาณพสำคัญนกกระไนผิด

(พระบรมศาสดาทรงเล่าชาดกเรื่องนี้แล้วตรัสว่า)

{๔๓๖} [๔๓๖]นางสุนัขจิ้งจอกผู้เที่ยวอยู่ในป่าตามทางมีความประสงค์ดี จึง แสดงความประสงค์ดีนั้น แต่มาณพกลับสำคัญผิดว่าเป็นผู้ประสงค์ร้าย ส่วนนกกระไนผู้ประสงค์ร้าย กลับสำคัญไปว่า เป็นผู้ประสงค์ดี ฉันใด{๔๓๗} [๔๓๗] บุคคลบางคนในโลกนี้ก็เป็นเช่นนั้นเมื่อผู้หวังประโยชน์พูดแนะนำ กลับถือเอาโดยไม่เคารพ

{๔๓๘} [๔๓๘] แต่ผู้ใดสรรเสริญเขาหรือยกย่องเขาเพราะกลัวภัย เขากลับ สำคัญไปว่าผู้นั้นเป็นมิตรแท้ เหมือนมาณพสำคัญนกกระไน ผิดไปฉะนั้น

๑๐. ปูฏทูสกชาดก (๒๘๐)

ว่าด้วยลิงผู้ชอบทำลายห่อใบไม้

(พราหมณ์โพธิสัตว์กล่าวกะลิงจ่าฝูงว่า)

{๔๓๙} [๔๓๙] พญาเนี้อเห็นจะฉลาดในการทำห่อใบไม้เป็นแน่ ดังนั้น จึงได้รื้อห่อใบไม้เสีย คงจะทำห่อใบไม้อย่างอื่นให้ดีกว่าเก่าเป็นมั่นคง

(ลิงจ่าฝูงกล่าวว่า)

{๔๔๐} [๔๔๐] พ่อหรือแม่ของเราไม่ใช่เป็นคนฉลาดในการทำห่อใบไม้เลย พวกเราได้แต่รื้อสิ่งของที่ทำ ๆ ไว้แล้วเท่านั้น ชาติตระกูลของ เรานี้มีธรรมดาเป็นอย่างนี้(พราหมณ์โพธิสัตว์กล่าวว่า)

{๔๔๑} [๔๔๑] อาการเช่นนี้เป็นธรรมดาของพวกท่าน แต่อาการเช่นไรเล่าไม่เป็นธรรมดาของพวกท่าน ขอพวกเราอย่าได้เห็นธรรมดาหรือ มิใช่ธรรมดาของท่านทั้งหลายในกาลไหน ๆ อีกเลย

จบ อุทปานวรรคที่ ๓

รวมชาดกที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. อุทปานทูสกชาดก ๒. พยัคฆชาดก

๓. กัจฉปชาดก ๔. โลลชาดก

๕. รุจิรชาดก ๖. กุรุธัมมชาดก

๗. โรมชาดก ๘. มหิสชาดก

๙. สตปัตตชาดก ๑๐. ปูฏทูสกชาดก

๔. อัพภันตรวรรค

๑. อัพภนตรชาดก (๒๘๑)

ว่าด้วยผลไม้ทิพย์อัพภันตระ

(ท้าวสักกเทวราชตรัสบอกพระมเหสีของพระราชาว่า)

{๔๔๒} [๔๔๒] มีต้นมะม่วงชื่ออัพภันตระ มีผลเป็นทิพย์ ซึ่งสตรีผู้แพ้ท้อง บริโภคแล้วจะคลอดลูกได้เป็นพระเจ้าจักรพรรดิ

{๔๔๓} [๔๔๓] ดูก่อนนางผู้เจริญ แม้ท่านก็จะได้เป็นพระมเหสีผู้เลอโฉม และเป็นที่รักของพระราชสวามีพระราชาจักทรงนำเอาผลไม้ชื่อ อัพภันตระนี้มาพระราชทานแก่ท่าน(ลูกนกแขกเต้ากล่าวกะพวกรากษสว่า)

{๔๔๔} [๔๔๔] บุคคลผู้กล้าหาญยอมเสียสละตน ทำความพากเพียรในประโยชน์ ของท่านที่ได้เลี้ยงตนมาย่อมถึงฐานะอันใด ข้าพเจ้าเป็นผู้จะได้ ฐานะอันนั้น

๒. เสยยชาดก (๒๘๒)

ว่าด้วยประโยชน์ของไมตรี

(พระราชาโพธิสัตว์ได้สนทนากับพวกอำมาตย์ว่า)

{๔๔๕} [๔๔๕] ผู้ใดคบหากับบุคคลผู้ประเสริฐผู้นั้นชื่อว่าเป็นผู้มีส่วนอัน ประเสริฐด้วยเราเชื่อมสัมพันธ์กับพระราชาโจรเพียงผู้เดียว ก็ปลดปล่อย ท่านทั้งหลายผู้ต้องโทษได้ทั้ง ๑๐๐ คน