๕. อาสังกชาดก เล่ม ๒๗

๔. เนรุชาดก (๓๗๙)

ว่าด้วยอานุภาพของเนรุบรรพต

(หงส์น้องชายถามพญาหงส์โพธิสัตว์ผู้เป็นพี่ชายว่า)

{๘๔๙} [๘๖๑] ทั้งกาป่า กาบ้าน และพวกเราที่ประเสริฐกว่านกทั้งหลายมา จับที่ภูเขาลูกนี้แล้วย่อมเหมือนกันทั้งหมดทีเดียว{๘๕๐} [๘๖๒] ทั้งราชสีห์ เสือโคร่ง นก และหมาไนซึ่งอยู่ที่ภูเขานี้ ย่อมมี สีกายเหมือนกันทั้งหมด ภูเขาลูกนี้ชื่อว่าอะไร(พญาหงส์โพธิสัตว์ตอบว่า)

{๘๕๑} [๘๖๓] มนุษย์ทั้งหลายรู้จักภูเขาที่สูงสุดนี้ว่า เนรุบรรพต สัตว์ทุกชนิดอยู่ที่เนรุบรรพตนี้ย่อมมีสีกายเหมือนทอง(หงส์น้องชายจึงกล่าวว่า)

{๘๕๒} [๘๖๔] ในที่ใดไม่มีการนับถือคนดี มีแต่การดูหมิ่นคนดี หรือมีแต่การยกย่องคนเลว คนดีย่อมไม่อยู่ในที่นั้น{๘๕๓} [๘๖๕] ในที่ใด คนเกียจคร้าน คนขยัน คนกล้า และคนขลาดได้รับ การบูชา คนดีย่อมไม่อยู่ในที่นั้น เหมือนภูเขาที่ไม่สามารถ จะแบ่งคนให้ต่างกันได้{๘๕๔} [๘๖๖] แต่เนรุบรรพตนี้ไม่จำแนกคนชั้นต่ำ คนชั้นกลาง และคนชั้นสูง ทำให้เหมือนกันไปเสียหมด เอาเถอะ เราขอละเนรุบรรพตนี้ไป

๕. อาสังกชาดก (๓๘๐)

ว่าด้วยทำสิ่งใดไม่ได้ ก็ไม่พึงพูดถึงสิ่งนั้น

[๘๖๗] เถาวัลย์ชื่อว่าอาสาวดีเกิดในสวนจิตรลดา เถาวัลย์นั้นนับได้ ๑,๐๐๐ ปี จึงเกิดผลสักครั้งหนึ่ง

[๘๖๘] แม้ผลจะอยู่ห่างไกลถึงเพียงนั้น พวกเทวดาก็ยังหมั่นเฝ้าดูเถาวัลย์นั้นเสมอ ขอเดชะ พระองค์ทรงหวังไว้เถิด ความหวังที่สำเร็จผลนำความสุขมาให้[๘๖๙] นกก็หวังเช่นกัน เมื่อผลมีอยู่ห่างไกลถึงเพียงนั้น ความหวังของนกนี้ยังสำเร็จได้ ขอเดชะ ขอพระองค์ทรงหวังไว้เถิด ความหวังที่สำเร็จผลนำความสุขมาให้(พระราชาตรัสบอกสาเหตุที่จะไปกับพระนางอาสังกาว่า)

[๘๗๐] เจ้าทำให้เราเิอิบอิ่มด้วยถ้อยคำ แต่ไม่ทำให้เอิบอิ่มด้วยการกระทำ เปรียบเหมือนดอกหงอนไก่ที่มีแต่สีแต่ไม่มีกลิ่น

[๘๗๑] ในหมู่มิตรสหาย บุคคลใดไม่ให้ไม่แบ่งปันโภคสมบัติ ดีแต่พูดจาอ่อนหวานซึ่งไร้ผล ความสัมพันธ์กับบุคคลนั้นย่อมจืดจางไป[๘๗๒] เพราะ่ว่าบุคคลทำสิ่งใดได้ ก็พึงพูดถึงเฉพาะสิ่งนั้น ทำสิ่งใดไม่ได้ ก็ไม่พึงพูดถึงสิ่งนั้น คนที่ไม่ทำ ดีแต่พูด บัณฑิตทั้งหลายเขารู้กันทั่วไป[๘๗๓] เมื่อเราจะอยู่ในที่นี้อีกต่อไป พลนิกายของเราก็ร่อยหรอลงไป ทั้งเสบียงอาหารก็จะไม่มี สงสัยว่าีชีวิตจะดับ เอาเถอะ เราจะไปกันเดี๋ยวนี้

(พระนางอาสังกาเทวีได้กราบทูลว่า)

{๘๖๒} [๘๗๔] ข้าแต่พระมหาราชผู้ประเสริฐคำที่พระองค์ตรัสว่าอาสังกา นั่นแหละเป็นชื่อของหม่อมฉันขอพระองค์ทรงรอหน่อย หม่อมฉันขอบอกลาบิดาก่อน

๖. มิคาโลปชาดก (๓๘๑)

ว่าด้วยโทษของการดื้อรั้น

(พญาแร้งโพธิสัตว์เรียกลูกมาสอนว่า)

{๘๖๓} [๘๗๕] ลูกมิคาโลปะเอ๋ย พ่อไม่พอใจเลยที่เจ้าบินไปไกลเช่นนั้น เจ้าบินสูงเกินไป ไปเสพภูมิสถานอันไม่ควร{๘๖๔} [๘๗๖] ลูกเอ๋ย เมื่อใดแผ่นดินปรากฏแก่เจ้าเหมือนคันนาสี่เหลี่ยม เมื่อนั้นเจ้าจงบินกลับจากที่นั้นเสีย อย่าบินเลยจากที่นั้นไปเป็นอันขาด{๘๖๕} [๘๗๗] แม้นกตัวอื่น ๆ ที่มีปีกบินไปในอากาศได้ก็มีอยู่มาก นกเหล่านั้น ที่สำคัญตัวเสมอด้วยแผ่นดินและภูเขาถูกกำลังลมพัดพินาศไป มากมายแล้ว(พระสัมมาสัมพุทธเจ้าตรัสว่า)

{๘๖๖} [๘๗๘] แร้งมิคาโลปะไม่เชื่อฟังคำสั่งสอนของแร้งอปรัณณะผู้บิดา ซึ่งเป็นผู้ใหญ่ บินผ่านลมตามฤดูกาลขึ้นไปตกอยู่ในอำนาจของ ลมกรดแล้ว{๘๖๗} [๘๗๙] ลูกเมียของแร้งมิคาโลปะนั้นและแร้งอื่นที่อาศัยแร้งนั้นอยู่พา กันถึงความพินาศสิ้นเพราะแร้งมิคาโลปะไม่ทำตามโอวาทของบิดา