๗. สาลิยชาดก เล่ม ๒๗

{๗๘๒} [๗๙๐] ผู้มีความทุกข์ร้อนเหล่าใดละเว้นกามคุณเหล่านี้อันเป็นเครื่อง บำรุงปรุงกิเลสเสียได้ในกาลทุกเมื่อ คนเหล่านั้นนับว่าได้ก้าว ล่วงกิเลสเครื่องข้องในโลกแล้ว เหมือนกับผู้ละเว้นยาพิษที่ยักษ์ วางไว้ในหนทางใหญ่ฉะนั้น

๗. สาลิยชาดก (๓๖๗)

ว่าด้วยให้ทุกข์แก่ท่าน ทุกข์นั้นถึงตัว

(พระโพธิสัตว์แสดงธรรมแก่บริษัทที่ชุมนุมกันอยู่ว่า)

{๗๘๓} [๗๙๑] หมอคนที่หลอกให้เราจับงูเห่าว่า ‘นี่เป็นลูกนกสาลิกา’ พร่ำ สอนแต่สิ่งที่ชั่วช้า ถูกงูนั้นกัดตายแล้ว

{๗๘๔} [๗๙๒] ผู้ใดปรารถนาจะฆ่าบุคคลผู้ไม่ได้ฆ่าตน และผู้ไม่ได้ใช้ให้คนอื่นฆ่าตน ผู้นั้นจะถูกฆ่าแล้วนอนตายอยู่ เหมือนบุรุษผู้ถูกงูกัดตายฉะนั้น

{๗๘๕} [๗๙๓] ผู้ใดปรารถนาจะฆ่าบุคคลผู้ไม่เบียดเบียนตนและไม่ฆ่าตนผู้ นั้นจะถูกฆ่าแล้วนอนตายอยู่ เหมือนบุรุษผู้ถูกงูกัดตายฉะนั้น

{๗๘๖} [๗๙๔] บุรุษผู้กำฝุ่นไว้ในมือแล้วซัดทวนลมไป ละอองฝุ่นนั้นย่อมหวนกลับมากระทบบุรุษนั้นเอง เหมือนบุรษผู้ถูกงูกัดตายฉะนั้น

{๗๘๗} [๗๙๕] ผู้ใดประทุษร้ายคนผู้ไม่ประทุษร้ายตน เป็นคนบริสุทธิ์ ไม่มี ความผิดเลย บาปย่อมกลับมาถึงคนพาลผู้นั้นเอง เหมือน ละอองฝุ่นที่บุคคลซัดทวนลมไปฉะนั้น

๘. ตจสารชาดก (๓๖๘)

ว่าด้วยคนฉลาดย่อมไม่แสดงอาการให้ศัตรูเห็น

(พระราชาทรงเห็นเด็กเหล่านั้นแสดงความร่าเริง จึงตรัสถามว่า)

{๗๘๘} [๗๙๖] พวกเจ้าตกอยู่ในเงื้อมมือของศัตรูถูกเขาจองจำด้วยขื่อคา ไม้ไผ่แล้วยังมีสีหน้าผ่องใสอยู่เพราะเหตุไรพวกเจ้าจึงไม่เศร้าโศกเล่า

(กุฎุมพีโพธิสัตว์ได้กราบทูลแทนพวกเด็กว่า)

{๗๘๙} [๗๙๗] ใคร ๆ ย่อมจะไม่ได้ประโยชน์ในโลกนี้แม้สักเล็กน้อยจาก ความเศร้าโศก จากการครํ่าครวญ พวกที่ไม่เป็นมิตรพอทราบ ว่าเขาเศร้าโศก ได้รับความทุกข์ ย่อมจะพากันดีใจ{๗๙๐} [๗๙๘] ส่วนบัณฑิตผู้ฉลาดในการวินิจฉัยความย่อมไม่หวั่นไหวในเพราะ อันตรายทั้งหมดไม่ว่าเมื่อไร พวกศัตรูเห็นใบหน้าของบัณฑิต นั้นยังเหมือนเดิม ไม่เปลี่ยนแปลง ย่อมมีความทุกข์เสียเอง{๗๙๑} [๗๙๙] บุคคลจะพึงได้ประโยชน์ในที่ใด ๆ ด้วยประการใด ๆ เช่น การสรรเสริญ การร่ายมนต์ การกล่าวคำสุภาษิต การให้สินจ้างรางวัล หรือการสืบประเพณีของตน ก็พึงบากบั่นในที่นั้น ๆ ด้วยประการนั้น ๆ เถิด{๗๙๒} [๘๐๐] ถ้าพึงทราบว่าประโยชน์อย่างนี้อันเราหรือผู้อื่นไม่พึงได้ไซร้ ก็อย่าเสียใจ ควรอดกลั้นไว้ ด้วยคิดเสียว่า ‘กรรมเป็นสิ่งมั่นคง บัดนี้เราจะทำอะไรได้’