พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ปัญจกนิบาต · มณิกุณฑลวรรค
๖. การันทิยชาดก เล่ม ๒๗
Text layerBuddha’s wordsItems ๗๒๗–๗๓๑ (Royal Thai)6/10 in มณิกุณฑลวรรค4 editionsThis collection answers by quoting only — the text as each edition has it, never summarised, interpreted, or scored for reliability
๓๕๖. การินฺทิยชาตก (๖)
๖. การันทิยชาดก (๓๕๖)
ว่าด้วยการันทิยพราหมณ์
(อาจารย์เจรจากับการันทิยโพธิสัตว์ว่า)
พระสุตตันตปิฎก ขุททกนิกาย ชาดก ปัญจกนิบาต มณิกุณฑลวรรค การันทิยชาดก (Royal Thai Volume 27 · Mahachula Volume 27 · Mahamakut Volume 58 · Chaloem Phrakiat Volume 27)
บาลี (มหาจุฬาฯ), vol. 27, pp. 128–129 · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒), vol. 27, pp. 205–205
เอโก อรญฺเญ คิริกนฺทรายํ
ปคฺคยฺห มหนฺตสิลํ (๑) ปเวจฺฉสิ
ปุนปฺปุนํ สนฺตรมานรูโป
การนฺทิย (๒) โก นุ ตว ยิธตฺโถ.
- 1ฉ.ม. ปคฺคยฺห ปคฺคยฺห สีลํ
- 2ฉ.ม. โกรณฺฑิย
เจ้าคนเดียวรีบเกินไป ยกหินก้อนใหญ่ทิ้งลงไปที่ซอกเขาในป่า
นี่เจ้าการันทิยะ จะมีประโยชน์อะไรแก่เจ้า
ด้วยการทิ้งก้อนหินลงที่ซอกเขานี้
(การันทิยโพธิสัตว์ฟังคำของท่านแล้ว ประสงค์จะปลุกอาจารย์ให้รู้สึก จึงกล่าวว่า)
อหญฺหิมํ สาครเสวิตนฺตํ
สมํ กริสฺสามิ ยถาปิ ปาณิ
วิกิริย สานูนิ จ ปพฺพตานิ
ตสฺมา สิลํ ทริยา ปกฺขิปามิ.
กระผมเกลี่ยก้อนดินและก้อนหินลงไป
จะกระทำแผ่นดินใหญ่นี้ซึ่งมีสาครเป็นขอบเขต
ให้เรียบเสมอดังฝ่ามือ
เพราะฉะนั้น กระผมจึงทิ้งก้อนหินลงไปที่ซอกเขา
(พราหมณ์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)
นยิมํ มหึ อรหติ ปาณิกปฺปํ
สมํ มนุสฺโส กรณาย เมโก
มญฺญามิมญฺเญว ทรึ ชิคีสํ
การนฺทิย หาหสิ ชีวโลกํ.
มนุษย์คนเดียวไม่สามารถทำแผ่นดินนี้ให้สม่ำเสมอดังฝ่ามือได้
นี่เจ้าการันทิยะ เราสำคัญว่า
เจ้าเมื่อปรารถนาจะทำซอกเขานี้ให้เต็ม
จะต้องละชีวโลกไปเสียก่อน
(การันทิยโพธิสัตว์ได้ฟังดังนั้น จึงกล่าวว่า)
(๑) สเจ อหํ ภูตธรํ น สกฺโก ๑
สมํ มนุสฺโส กรณาย เมโก
เอวเมว ตฺวํ พฺรหฺเม อิเม มนุสฺเส
นานาทิฏฺฐิเก นานยิสฺสสิ เต.
- 1- ๑ ฉ.ม. สเจ อหํ ภูตธรํ น สกฺกา
ถ้ามนุษย์คนเดียวไม่สามารถจะทำแผ่นดินใหญ่ให้เสมอได้
ท่านพราหมณ์ ท่านก็เหมือนกัน จักนำมนุษย์เหล่านี้
ซึ่งมีความเห็นต่าง ๆ กันมาสู่อำนาจของตนไม่ได้
(อาจารย์ได้ฟังดังนั้นรู้ว่าตัวพลาดไปแล้ว จึงกล่าวว่า)
สงฺขิตฺตรูเปน ภวํ มมตฺถํ
อกฺขาสิ การนฺทิย เอวเมตํ
ยถา น สกฺกา ปฐวี สมายํ
กาตุํ มนุสฺเสน ตถา มนุสฺสาติ.
การินฺทิยชาตกํ (๑) ฉฏฺฐํ.
- 1ฉ.ม. โกรนฺทิยชาตกํ
เจ้าการันทิยะ เจ้าได้บอกข้อความที่เป็นจริงแก่เราโดยย่อ
ข้อนี้เป็นเช่นนั้น แผ่นดินนี้มนุษย์ไม่สามารถจะทำให้เสมอได้ฉันใด
มนุษย์ทั้งหลายก็ฉันนั้น
การันทิยชาดกที่ ๖ จบ
End of ๖. การันทิยชาดก