๖. สุรุจิชาดก เล่ม ๒๗

มเหสี สุรุจิโน (๑) ภริยา อานีตา ปฐมํ อหํ

ทส วสฺสสหสฺสานิ ยํ มํ สุรุจิมานยิ.

ดิฉันเป็นหญิงที่สามีพึงเลี้ยงดู

ซึ่งถูกเชิญมาเป็นมเหสีของพระเจ้าสุรุจิเป็นคนแรก

พระเจ้าสุรุจิได้นำดิฉันมา ๑๐,๐๐๐ ปีแล้ว

สาหํ พฺราหฺมณ ราชานํ เวเทหํ มิถิลคฺคหํ

นาภิชานามิ กาเยน วาจาย อุท เจตสา

สุรุจึ อติมญฺญิตฺถ อาวิ วา ยทิวา รโห.

ท่านพราหมณ์ ดิฉันนั้นยังไม่รู้สึกเลยว่า

ได้ล่วงเกินพระเจ้าสุรุจิผู้ครอบครองมิถิลานคร แคว้นวิเทหะ

ด้วยกาย วาจา และใจ ไม่ว่าในที่แจ้งหรือในที่ลับเลย

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปฺปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

(๑) ภตฺตุ มนาปา สสฺสุ ปิยา มาตา ปิตา จ สสฺสุโร๓

เต มํ พฺรเหฺม วิเนตาโร ยาว อฏฺฐํสุ ชีวิตํ.

ดิฉันเป็นที่รักที่พอพระทัยของพระภัสดา

พระมารดาผู้เป็นแม่ผัว พระราชบิดาผู้เป็นพ่อผัว

เป็นที่รักของดิฉัน ท่านพราหมณ์

ท่านทั้ง ๒ นั้นทรงแนะนำดิฉันอยู่จนตลอดพระชนมชีพ

สาหํ อหึสารตินี กามสา ธมฺมจารินี

สกฺกจฺจํ เต อุปฏฺฐาสึ รตฺตินฺทิวมตนฺทิตา.

ดิฉันนั้นยินดีในการไม่เบียดเบียน

มีปกติประพฤติธรรมโดยส่วนเดียว

ตั้งใจมาบำรุงท่านเหล่านั้นโดยเคารพ

มิได้เกียจคร้านทั้งกลางคืนและกลางวัน

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปฺปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

โสฬสิตฺถีสหสฺสานิ สหภริยานิ พฺราหฺมณ

ตาสุ อิสฺสา วา โกโธ วา นาหุ มยฺหํ กุทาจนํ.

ท่านพราหมณ์ ดิฉันมิได้มีความริษยา

หรือความโกรธในหญิง ๑๖,๐๐๐ นาง

ผู้เป็นภรรยาร่วมกันเหล่านั้นในกาลไหน ๆ เลย

หิเตน ตาสํ นนฺทามิ น จ เม กาจิ อปฺปิยา

อตฺตานํวานุกมฺปามิ สทา สพฺพา สปตฺติโย.

ดิฉันยินดีที่จะเกื้อกูลพวกนาง

ไม่มีสักนางหนึ่งเลยซึ่งเป็นที่เกลียดชังของดิฉัน

ดิฉันช่วยเหลือพวกนางผู้ร่วมสามีกันทุกคนเป็นประจำ

เหมือนช่วยเหลือตนเอง

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

ทาเส กมฺมกเร เปสฺเส (๑) เย จญฺเญ อนุชีวิโน

เปเสมิ (๒) สหธมฺเมน สทา ปมุทิตินฺทฺริยา.

พวกทาส กรรมกร คนรับใช้ และคนที่อาศัยเลี้ยงชีพเหล่าอื่น

ดิฉันมีความแช่มชื่นเบิกบาน ใช้สอยด้วยเหตุที่เหมาะสมเสมอ

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปฺปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

สมเณ พฺราหฺมเณ จาปิ อญฺเญ จาปิ วนิพฺพเก

ตปฺเปมิ อนฺนปาเนน สทา ปยตปาณินี.

แม้สมณะและพราหมณ์ทั้งหลาย และแม้พวกวณิพกเหล่าอื่น

ดิฉันมีฝ่ามืออันชุ่ม เลี้ยงดูให้อิ่มหนำสำราญ

ด้วยข้าวและน้ำเป็นประจำ

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปฺปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

จาตุทฺทสึ ปญฺจทสึ ยา จ ปกฺขสฺส อฏฺฐมี

ปาฏิหาริยปกฺขญฺจ อฏฺฐงฺคสุสมาหิต (๑)

อุโปสถํ อุปวสามิ สทา สีเลสุ สํวุตา.

ดิฉันเข้าจำอุโบสถประกอบด้วยองค์ ๘

ทุกวัน ๑๔ ค่ำ ๑๕ ค่ำ และ ๘ ค่ำแห่งปักษ์

พร้อมทั้งวันปาฏิหาริยปักษ์

สำรวมแล้วในศีลทั้งหลายในกาลทุกเมื่อ

เอเตน สจฺจวชฺเชน ปุตฺโต อุปฺปชฺชตํ อิเส

มุสา เม ภณมานาย มุทฺธา ผลตุ สตฺตธา.

ฤๅษี ด้วยการกล่าวคำสัตย์นี้ ขอบุตรจงเกิดเถิด

เมื่อดิฉันกล่าวเท็จ ขอศีรษะจงแตก ๗ เสี่ยง

(ท้าวสักกะทรงสรรเสริญพระนางสุเมธาว่า)

สพฺเพว เต ธมฺมคุณา ราชปุตฺติ ยสสฺสินิ

สํวิชฺชนฺติ ตยิ ภทฺเท เย ตฺวํ กิตฺเตสิ อตฺตนิ.

พระราชบุตรีผู้เจริญ ผู้เพียบพร้อมด้วยยศ

คุณธรรมทั้งหลายที่พระนางระบุถึงในพระองค์

มีอยู่ในพระนางทั้งหมด

ขตฺติโย ชาติสมฺปนฺโน อภิชาโต ยสสฺสิมา

ธมฺมราชา วิเทหานํ ปุตฺโต อุปชฺชเต ตว.

กษัตริย์ผู้สมบูรณ์ด้วยพระชาติ

เป็นอภิชาตบุตรผู้เรืองยศ เป็นพระธรรมราชาแห่งชาววิเทหะ

จะอุบัติแด่พระนาง

(พระนางสุเมธาทรงโสมนัส จึงตรัสถามว่า)

ทุมฺมี (๑) รโชชลฺลธโร อเฆ เวหายสญฺฐิโต

มนุญฺญํ ภาสเส วาจํ ยํ มยฺหํ หทยงฺคมํ.

พระดาบสผู้มีดวงตาแจ่มใส ครองผ้าเปื้อนฝุ่น

ยืนอยู่ในอากาศที่ไม่มีสิ่งกีดขวาง

กล่าววาจาเป็นที่น่าชื่นใจ จับใจดิฉันยิ่งนัก

เทวตา นุสิ สคฺคมฺหา อิสิ วาปิ (๑) มหิทฺธิโก

โก วาสิ ตฺวํ อนุปฺปตฺโต อตฺตานํ เม ปเวทย.

ท่านเป็นเทวดามาจากสวรรค์หรือหนอ

หรือว่าเป็นฤๅษีผู้มีฤทธิ์มาก

ท่านเป็นใครกันแน่มาถึงที่นี้ จงประกาศตนให้ดิฉันทราบ

(ท้าวสักกะตรัสว่า)

ยํ เทวสงฺฆา วนฺทนฺติ สุธมฺมายํ สมาคตา

โสหํ สกฺโก สหสฺสกฺโข อาคโตสฺมิ ตวนฺติเก.

หมู่เทพมาประชุมพร้อมกันที่สภาชื่อสุธรรมาถวายบังคมท่านผู้ใด

ท่านผู้นั้นคือข้าพเจ้าท้าวสักกสหัสสนัยน์ได้มายังสำนักของพระนาง

อิตฺถิโย (๑) ชีวโลกสฺมึ ยา โหนฺติ (๒) สมจารินี

เมธาวินี สีลวตี สสฺสุเทวา ปติพฺพตา.

หญิงคนใดในมนุษยโลก ประพฤติธรรมสม่ำเสมอ

มีปัญญา มีศีล มีความเคารพสามี นับถือแม่ผัวประดุจเทวดา

ตาทิสาย สุเมธาย สุจิกมฺมาย นาริยา

เทวา ทสฺสนมายนฺติ มานุสิยา อมานุสา.

เทวดาทั้งหลายซึ่งมิใช่มนุษย์ย่อมมาเยือนหญิงมนุษย์

ผู้มีปัญญาดี มีการงานอันสะอาดเช่นนั้น

ตฺวญฺจ ภทฺเท สุจิณฺเณน ปุพฺเพ สุจริเตน จ

อิธ ราชกุเล ชาตา สพฺพกามสมิทฺธินี.

พระนางผู้เจริญ ก็พระนางมีกรรมอันสั่งสมไว้ดีแล้ว

และมีการประพฤติที่ดีงามไว้ในปางก่อน ทรงเกิดในราชสกุลนี้

เป็นหญิงที่มีความสำเร็จตามความปรารถนาทุกสิ่งทุกอย่าง

อยญฺจ เต ราชปุตฺติ อุภยตฺถ กฏคฺคโห

เทวโลกูปปตฺตี จ กิตฺตี จ อิธ ชีวิเต.

พระราชบุตรี ก็พระนางทรงกำชัยชนะนี้ไว้ได้ในโลกทั้ง ๒

คือทรงเข้าถึงเทวโลก ๑ มีเกียรติยศชื่อเสียงในชีวิตนี้ ๑

จิรํ สุเมเธ สุขินี ธมฺมมตฺตนิ ปาลย

เอสาหํ ติทิวํ ยามิ ปิยํ เม ตว ทสฺสนนฺติ.

สุรุจิชาตกํ ฉฏฺฐํ.

พระนางสุเมธา ขอพระองค์ทรงสุขสำราญ

รักษาธรรมไว้ในพระองค์ตลอดกาลนานเถิด

เรานี้ขอลากลับไปสู่สวรรค์ชั้นไตรทศ การพบพระนางเป็นที่พอใจของเรา

สุรุจิชาดกที่ ๖ จบ