กุสลัตติกหีนัตติกนกุสลัตติกนหีนัตติกะ เล่ม ๔๕

๑. กุสลติกะ ๑๓. หีนติกะ

{๗๙๘} [๒๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างต่ำ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นธรรมอย่างต่ำ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๗๙๙} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๘๐๐} สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างปานกลาง อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นธรรมอย่างปานกลาง เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๐๑} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

{๘๐๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นธรรมอย่างประณีต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นธรรมอย่างประณีต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๐๓} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

๑. กุสลติกะ ๑๔. มิจฉัตตนิยตติกะ

{๘๐๔} [๒๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่เป็นมิจฉัตตนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเป็นมิจฉัตตนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๐๕} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๘๐๖} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นสัมมัตตนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นสัมมัตตนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๐๗} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๘๐๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่เป็นอนิยตะ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเป็นอนิยตะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๐๙} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

๑. กุสลติกะ ๑๕. มัคคารัมมณติกะ

{๘๑๐} [๒๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มมรรคเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีมรรคเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๑๑} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

{๘๑๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นเหตุ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีมรรคเป็นเหตุ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๑๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๘๑๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีมรรคเป็นอธิบดี อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล ซึ่งมีมรรคเป็นอธิบดี เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๑๕} ในเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

๑. กุสลติกะ ๑๖. อุปปันนติกะ

{๘๑๖} [๒๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งไม่เกิดขึ้นแล้ว เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งมิใช่ไม่เกิดขึ้นแล้ว โดยอารัมมณปัจจัย{๘๑๗} ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาร

(สภาวธรรมที่จักเกิดขึ้น เหมือนกับสภาวธรรมที่ไม่เกิดขึ้นแล้ว)

๑. กุสลติกะ ๑๘. อตีตติกะ

{๘๑๘} [๒๙] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นอดีต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นอดีต โดยอารัมมณปัจจัย{๘๑๙} ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาร

(บทที่เป็นอนาคตเหมือนบทที่เป็นอดีต)

๑. กุสลติกะ ๑๘. อตีตารัมมณติกะ

{๘๒๐} [๓๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีอดีตเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอดีตเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๒๑} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๘๒๒} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีอนาคตเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีอนาคตเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๒๓} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๘๒๔} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีปัจจุบันเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีปัจจุบันเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๒๕} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. กุสลติกะ ๑๙-๒๐. อัชฌัตตารัมมณติกทวยะ

[๓๑] สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นภายในเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นภายใน โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๘ วาร

สภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเป็นภายนอก เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่เป็นภายนอก โดยอารัมมณปัจจัย (ย่อ)ในอารัมมณปัจจัย มี ๑๘ วาร

{๘๒๖} [๓๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีภายในเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีเป็นภายในเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๒๗} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

{๘๒๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่มีภายนอกเป็นอารมณ์ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งมีภายนอกเป็นอารมณ์ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๒๙} ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

๑. กุสลติกะ ๒๑. สนิทัสสนติกะ

{๘๓๐} [๓๓] สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นได้และกระทบได้ เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตซึ่งไม่ใช่เห็นได้แต่กระทบได้ โดยอารัมมณปัจจัย{๘๓๑} ในอารัมมณปัจจัย มี ๖ วาร

(พึงทำปัจจัยให้ปรากฏเป็น ๓ วาร)

{๘๓๒} [๓๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ และที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้แต่กระทบได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้แต่กระทบได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๘๓๓} ในเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๘๓๔} [๓๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้และที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และที่ไม่เป็นอกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่ใช่เห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ และที่เป็นอัพยากฤตซึ่งเห็นไม่ได้และกระทบไม่ได้ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร{๘๓๕} ในเหตุปัจจัย มี ๑๕ วาร

๒. เวทนาติกะ ๑. กุสลติกะ

{๘๓๖} [๓๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา และทึ๋ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา และที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา และที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาและที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๗ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลซึ่งไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลซึ่งสัมปยุตด้วยอทุกขสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

{๘๓๗} ในเหตุปัจจัย มี ๑๔ วาร