กุสลัตติกหีนัตติกนกุสลัตติกนหีนัตติกะ เล่ม ๔๕

อกุสลํ หีนํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นหีโน ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่หีนธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยหีนธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

อพฺยากตํ มชฺฌิมํ ธมฺมํ ปจฺจยา นอพฺยากโต นมชฺฌิโม ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่มัชฌิมธรรม ที่เป็นอัพยากฤต อาศัยมัชฌิมธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

กุสลํ ปณีตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นปณีโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่ปณีตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยปณีตธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ ฯ

กุสลตฺติกมิจฺฉตฺตตฺติเก นกุสลตฺติกนมิจฺฉตฺตตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

อกุสลํ มิจฺฉตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นมิจฺฉตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุสลัตติกมิจฉัตตัตติกนกุสลัตติกนมิจฉัตตัตติกะ

ธรรมที่ไม่ใช่มิจฉัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยมิจฉัตตนิยตธรรม ที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

กุสลํ สมฺมตฺตนิยตํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นสมฺมตฺตนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่สัมมัตตนิยตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยสัมมัตตนิยตธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

อพฺยากตํ อนิยตํ ธมฺมํ ปจฺจยา นอพฺยากโต นอนิยโต ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิยตธรรมที่ไม่ใช่อัพยากฤต อาศัยอนิยตธรรม ที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ปญฺจ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๕

กุสลตฺติกมคฺคารมฺมณตฺติเก-

นกุสลตฺติกนมคฺคารมฺมณตฺติกํ

กุสลํ มคฺคารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นมคฺคารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุสลัตติกมัคคารัมมณัตติกนกุสลัตติกนมัคคารัมมณัตติกะ

ธรรมที่ไม่ใช่มัคคารัมมณธรรมที่ไม่ใช่กุศล อาศัยมัคคารัมมณธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ฉ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

กุสลํ มคฺคเหตุกํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นมคฺคเหตุโก ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่มัคคเหตุกธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยมัคคเหตุกธรรม ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

กุสลํ มคฺคาธิปตึ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นมคฺคาธิปติ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่มัคคาธิปติธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยมัคคาธิปติธรรม ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ฉ ฯ

กุสลตฺติกอุปฺปนฺนตฺติเก นกุสลตฺติกนอุปฺปนฺนตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๖

กุสโล อนุปฺปนฺโน ธมฺโม นกุสลสฺส นอนุปฺปนฺนสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุสลัตติกอุปปันนัตติกนกุสลัตติกนอุปปันนัตติกะ

อนุปปันนธรรม ที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรม ที่ไม่ใช่อนุปปันนธรรมที่ไม่ใช่กุศล โดยอารัมมณปัจจัย

อารมฺมเณ ฉ ฯ

อุปฺปาที อนุปฺปนฺนสทิสํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๖

อุปาทิธรรมก็เหมือนกับอนุปปันนธรรม

กุสลตฺติกอตีตตฺติเก นกุสลตฺติกนอตีตตฺติกํ

กุสโล อตีโต ธมฺโม นกุสลสฺส นอตีตสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุสลัตติกอตีตัตติกนกุลัตติกนอตีตัตติกะ

อตีตธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่อตีตธรรม ที่ไม่ใช่กุศล โดยอารัมมณปัจจัย

อารมฺมเณ ฉ ฯ

อนาคตํ อตีตสทิสํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๖

อนาคตธรรมก็เหมือนกับอตีตธรรม

กุสลตฺติกอตีตารมฺมณตฺติเก

นกุสลตฺติกนอตีตารมฺมณตฺติกํ

กุสลํ อตีตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอตีตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุสลัตติกอตีตารัมมณัตติกนกุสลัตติกนอตีตารัมมณัตติกะ

ธรรมที่ไม่ใช่อตีตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอตีตารัมมณธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

กุสลํ อนาคตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนาคตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนาคตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนาคตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

กุสลํ ปจฺจุปฺปนฺนารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นปจฺจุปฺปนฺนารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่ปัจจุปปันนารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยปัจจุปปันนารัมมณธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

กุสลตฺติกอชฺฌตฺตารมฺมณตฺติเก

นกุสลตฺติกนอชฺฌตฺตารมฺมณตฺติกํ

กุสลํ อชฺฌตฺตารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอชฺฌตฺตารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

กุสลัตติกอัชฌัตตารัมมณัตติกนกุสลัตติกนอัชฌัตตารัมมณัตติกะธรรมที่ไม่ใช่อัชฌัตตารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอัชฌัตตารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

กุสลํ พหิทฺธารมฺมณํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นพหิทฺธารมฺมโณ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่พหิทธารัมมณธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยพหิทธารัมมณธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา นว ฯ

กุสลตฺติกสนิทสฺสนตฺติเก นกุสลตฺติกนสนิทสฺสนตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๙

อพฺยากโต สนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม นอพฺยากตสฺส นสนิทสฺสนสปฺปฏิฆสฺส ธมฺมสฺส อารมฺมณปจฺจเยน ปจฺจโย: ฯ

กุสลัตติกสนิทัสสนัตติกนกุสลัตติกนสนิทัสสนัตติกะ

สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่ธรรมที่ไม่ใช่สนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อัพยากฤต โดยอารัมมณปัจจัย

อารมฺมเณ ฉ ฯ

ตีณิ เวทิตกํ กาตพฺพํ ฯ

ในอารัมมณปัจจัย มีวาระ ๖

พึงกระทำหัวข้อปัจจัยให้ปรากฏทั้ง ๓ นัย

อพฺยากตํ อนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อพฺยากตํ อนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อพฺยากตํ อนิทสฺสนสปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นอนิทสฺสนสปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนสัปฏิฆ

ธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนสัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

เหตุยา ตีณิ ฯ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๓

กุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: กุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อกุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อกุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อกุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

อพฺยากตํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อพฺยากตํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: อพฺยากตํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆํ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ นอกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ กุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ อกุสลํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ อพฺยากตํ อนิทสฺสนอปฺปฏิฆญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ นกุสโล นอนิทสฺสนอปฺปฏิโฆ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา: ตีณิ ฯ

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอกุศล เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล และธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่อกุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัยมี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นกุศล และอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

ธรรมที่ไม่ใช่อนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่ไม่ใช่กุศล อาศัยอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรม ที่เป็นอกุศล และอนิทัสสนอัปปฏิฆธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย มี ๓ นัย

เหตุยา ปณฺณรส ฯ

เวทนาตฺติกกุสลตฺติเก นเวทนาตฺติกนกุสลตฺติกํ

ในเหตุปัจจัย มีวาระ ๑๕