กุสลัตติกนกุสลัตติกะ เล่ม ๔๕

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมานุโลมปัจจนียะ ติกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. กุสลติกะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๑} [๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... (๕){๖} [๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

{๓} [๓] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤตเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอัพยากฤตวิบาก ที่เป็นอัพยากฤตกิริยา เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ๓ อาศัยมหาภูตรูป ๑ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๒ อาศัยมหาภูตรูป ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ... อัพยากฤตวิบาก ... ในปฏิสนธิขณะ ... มหาภูตรูป ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ... อัพยากฤตวิบาก อัพยากฤตกิริยา ... (๓) (ย่อ)

{๔} [๔] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล และที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่เป็นกุศลและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล และที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็น

กุศล และที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)

{๕} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล และที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล และที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลและที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)(สมุฏฐานรูปเท่านั้น เป็นไปในวารนี้ พึงจัดเป็น ๑๙ วาร)

อารัมมณปัจจัย

{๖} [๕] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร{๗} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร{๘} สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย มี ๓ วาร (ย่อ){๙} ในเหตุปัจจัย มี ๑๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๙ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๑๙ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๙ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๑๙ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๑๙ ”

ปัจจนียะ-นเหตุนอารัมมณปัจจัย

{๑๐} [๖] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๓ วารสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็น

อัพยากฤต เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

{๑๑} [๗] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณป้จจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย (๓) (ย่อ){๑๒} ในนเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย ” ๑๕ ”

ในนอธิปติปัจจัย ” ๑๙ ”

ในนวิคตปัจจัย ” ๑๕ ”

(ปัจจนียะ พึงให้พิสดาร สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี พึงให้พิสดาร) แม้ในปัจจยวาร{๑๓} ในเหตุปัจจัย มี ๒๖ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๑๘ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๒๖ ”

(นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี เหมือนกับปฏิจจวาร)

๑. กุสลติกะ ๗. ปัญหาวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุอารัมมณปัจจัย

{๑๔} [๘] สภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย มี ๕ วาร{๑๕} [๙] สภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลโดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤต โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย (๕){๑๖} สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล โดยเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัยสภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลและที่ไม่เป็นอกุศล โดยเหตุปัจจัย (๓){๑๗} [๑๐] สภาวธรรมที่เป็นกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล โดยอารัมมณปัจจัย (มี ๖ วาร)สภาวธรรมที่เป็นอกุศล เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลโดยอารัมมณปัจจัย (มี ๖ วาร)สภาวธรรมที่เป็นอัพยากฤต เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤตโดยอารัมมณปัจจัย (มี ๖ วาร ย่อ){๑๘} [๑๑] ในเหตุปัจจัย มี ๑๓ วาร

ในอารัมมณปัจจัย ” ๑๘ ”

ในอธิปติปัจจัย ” ๑๗ ”

ในอนันตรปัจจัย ” ๑๖ ”

ในสมนันตรปัจจัย ” ๑๖ ”

ในสหชาตปัจจัย ” ๑๙ ”

ในอัญญมัญญปัจจัย ” ๙ ”

ในนิสสยปัจจัย ” ๒๖ ”

ในอุปนิสสยปัจจัย ” ๑๘ ”

ในปุเรชาตปัจจัย ” ๖ ”

ในปัจฉาชาตปัจจัย ” ๙ ”

ในอาเสวนปัจจัย ” ๙ ”

ในกัมมปัจจัย ” ๑๓ ”

ในวิปากปัจจัย ” ๓ ”

ในอาหารปัจจัย มี ๑๓ วาร ...

ในมัคคปัจจัย ” ๑๓ ”

ในสัมปยุตตปัจจัย ” ๙ ”

ในวิปปยุตตปัจจัย ” ๑๒ ” ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๒๖ ”

(ปัญหาวารพึงให้พิสดาร)

๒. เวทนาติกะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๑๙} [๑๒] สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สุขเวทนาและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ... (มหาภูตรูปทั้งหลายไม่มี)สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนาและที่ไม่สัมปยุตด้วยอทุกขมสุขเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยสุขเวทนา เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่สัมปยุตด้วยทุกขเวทนา