นสรณทุกนสเหตุกทุกะ เล่ม ๔๕

{๕๐๔} [๔๓] สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นสรณะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นสรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑){๕๐๕} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร ...

ในอวิคตปัจจัย ” ๒ ”

(พึงให้พิสดารในทุก ๆ ปัจจัย)

๑๐๐. สรณทุกะ ๒. สเหตุกทุกาทิ

{๕๐๖} [๔๔] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสเหตุกะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอเหตุกะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ{๕๐๗} ...อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุสัมปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุวิปปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

{๕๐๘} [๔๕] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ และที่ไม่เป็นอเหตุกะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอเหตุกะ และที่มิใช่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นสรณะ{๕๐๙} ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ และที่ไม่เป็นเหตุวิปปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมมิใช่ไม่เป็นเหตุ และที่ไม่เป็นเหตุวิปปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

{๕๑๐} ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นสเหตุกะ และไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเหตุ ซึ่งไม่เป็นอเหตุกะ และไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๗. จูฬันตรทุกะ

{๕๑๑} [๔๖] ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปัจจัย ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอสังขตะ ที่ไม่เป็นสรณะ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่เห็นได้ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กระทบได้ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่กระทบไม่ได้ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่มีรูป ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีรูป ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกิยะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโลกุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่จิตบางอย่างรู้ได้ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๑๔. อาสวโคจฉกะ

{๕๑๒} [๔๗] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวสัมปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสววิปปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะ และที่ไม่เป็นอนาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนาสวะ และที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสวะ และที่ไม่เป็นอาสววิปปยุต ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสววิปปยุต และที่มิใช่ไม่เป็นอาสวะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสววิปปยุต ซึ่งไม่เป็นอารมณของอาสวะ และที่ไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอาสววิปปยุต ซึ่งไม่เป็นอนาสวะ และที่ไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๒๐. สัญโญชนทุกาทิ

{๕๑๓} [๔๘] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสัญโญชน์ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๔๙] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นศันถะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโอฆะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นโยคะซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิวรณ์ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปรามาสะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๕๕. มหันตรทุกะ

{๕๑๔} [๕๐] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสารัมมณะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ (ย่อ)

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นเจตสิก ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สัมปยุตด้วยจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เจือกับจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เกิดร่วมกับจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เกิดคล้อยตามจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๑] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เจือกับจิตและที่มิจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่เกิดร่วมกับจิต ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เจือกับจิตที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่เกิดคล้อยตามจิตซึ่งไม่เป็นสรณะ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายใน ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นภายนอก ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทายรูป ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทินนะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุปาทินนะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๖๙. อุปาทานาทิทุกะ

{๕๑๕} [๕๒] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอุปาทาน ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๓] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกิเลส ซึ่งไม่เป็นสรณะ

๑๐๐. สรณทุกะ ๘๓. ทัสสนทุกาทิ

{๕๑๖} [๕๔] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ซึ่งไม่ใช่สรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ใช่อันโสดาปัตติมรรคพึงประหาณ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุอันมิใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณซึ่งไม่เป็นสรณะ

… อาศัยสภาวธรรมที่มีเหตุมิใช่ไม่ใช่อันมรรคเบื้องสูง ๓ พึงประหาณซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๕] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีวิตก ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีวิตก ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีวิจาร ซึ่งไม่เป็นสรณะ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีวิจาร ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๖] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่มีปีติ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่มีปีติ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยปีติ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยปีติ ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา ซึ่งไม่เป็นสรณะ[๕๗] ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขา ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกามาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นกามาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๘] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นรูปาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นรูปาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ใช่อรูปาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ... อาศัยสภาวธรรมที่มิใช่ไม่เป็นอรูปาวจร ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นปริยาปันนะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอปริยาปันนะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

[๕๙] ... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยยานิกะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนิยยานิกะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นนิยตะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

... อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนิยตะ ซึ่งไม่เป็นสรณะ

{๕๑๗} [๖๐] สภาวธรรมที่ไม่เป็นสอุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นสอุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย{๕๑๙} สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่ใช่สรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ และที่ไม่เป็นอนุตตระซึ่งไม่เป็นอรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๓)สภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นสรณะ และที่ไม่เป็นอนุตตระ ซึ่งไม่เป็นอรณะ เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย (๑) (ย่อ){๕๒๐} ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

(พึงทราบความพิสดารในทุก ๆ ปัจจัย สหชาตวารก็ดี ปัจจยวารก็ดี นิสสยวารก็ดี สังสัฏฐวารก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี ปัญหาวารก็ดีพึงให้พิสดาร)

จบ ธัมมปัจจนียะ ทุกทุกปัฏฐาน

พระบาลีอภิธรรมปิฎก

ธัมมานุโลมปัจจนียะ ติกปัฏฐาน

ขอนอบน้อมแด่พระผู้มีพระภาคอรหันตสัมมาสัมพุทธเจ้าพระองค์นั้น

๑. กุสลติกะ ๑. ปฏิจจวาร

ปัจจยจตุกกะ - เหตุปัจจัย

{๑} [๑] สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศลเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลและที่ไม่เป็นอัพยากฤต อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ...

สภาวธรรมที่ไม่เป็นกุศล และที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นกุศลเกิดขึ้น ... (๕){๖} [๒] สภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศล อาศัยสภาวธรรมที่ไม่เป็นอกุศลเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ที่เป็นอกุศลเกิดขึ้น ...