arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อุปาทินนทุกะ

ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๘–๓๖๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในอุปาทินนทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ อุปาทินนทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๓)

ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๓ หน้า ๒๘๓–๒๙๐

หน้า ๒๘๓

ในวิปากปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร ...

ในมัคคปัจจัย " " ๑ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ " ...

ในอวิคตปัจจัย " " ๕ "

(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๖๘. อุปาทินนทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๓๕๘} [๔๓๔] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์เกิดขึ้น ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ

หน้า ๒๘๔

ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและมหาภูตรูป ทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและ หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๓๕๙} [๔๓๕] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)

หน้า ๒๘๕

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

อธิปติปัจจัย

{๓๖๐} [๔๓๖] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัยคือขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑) (ย่อ)

หน้า ๒๘๖

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๓๖๑} [๔๓๗] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๓ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๔ "

ในนิสสยปัจจัย " ๕ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๓ "

ในกัมมปัจจัย " ๕ "

ในวิปากปัจจัย " ๕ " ...

ในอวิคตปัจจัย " ๕ "

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจัย

{๓๖๒} [๔๓๘] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุก ปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์เกิดขึ้น ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น

หน้า ๒๘๗

... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

[๔๓๙] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตต สมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... ที่เป็นพาหิระ ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะและ มหาภูตรูปเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองซึ่ง เป็นอเหตุกะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา

หน้า ๒๘๘

สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑) (ย่อ)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๓๖๓} [๔๔๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๔ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๔ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "

ในนกัมมปัจจัย " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " ๔ "

ในนอาหารปัจจัย " ๒ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๒ "

ในนฌานปัจจัย " ๒ "

ในนมัคคปัจจัย " ๕ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๔ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

หน้า ๒๘๙

ในโนนัตถิปัจจัย มี ๔ วาร

ในโนวิคตปัจจัย " ๔ "

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๓๖๔} [๔๔๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๕ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " " ๔ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " " ๕ "

ในนอาเสวนปัจจัย " " ๕ "

ในนกัมมปัจจัย " " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " " ๓ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๔ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๓๖๕} [๔๔๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอนันตรปัจจัย " " ๔ " ...

ในมัคคปัจจัย " " ๓ " ...

ในอวิคตปัจจัย " " ๕ "

(นิสสยวารเหมือนกับปัจจยวาร)

หน้า ๒๙๐

๖๘. อุปาทินนทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร

๑. ปัจจยานุโลมาทิ

{๓๖๖} [๔๔๓] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ระคนกับสภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง ระคนกับสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ ... (๑)

{๓๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๒ "

ในอธิปติปัจจัย " ๑ "

ในอนันตรปัจจัย " ๒ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๒ "

ในสหชาตปัจจัย " ๒ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย " ๒ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๒ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๑ "

ในกัมมปัจจัย " ๒ "

ในวิปากปัจจัย " ๒ "

ในอวิคตปัจจัย " ๒ "

จบ อนุโลม

จบ ปฏิจจวาร