พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน · อุปาทินนทุกะ
ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๓๕๘–๓๖๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๔ ในอุปาทินนทุกะมี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก ปัฏฐาน ปัฏฐานปกรณ์ ภาค ๔ อุปาทินนทุกะ ปฏิจจวาร (ฉบับหลวง เล่ม ๔๓ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๔๓ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๙ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๔๓)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๔๓ หน้า ๒๘๓–๒๙๐
ในวิปากปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร ...
ในมัคคปัจจัย " " ๑ "
ในสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ " ...
ในอวิคตปัจจัย " " ๕ "
(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)
๖๘. อุปาทินนทุกะ ๓. ปัจจยวาร
๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร
เหตุปัจจัย
{๓๕๘} [๔๓๔] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์เกิดขึ้น ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ
ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและมหาภูตรูป ทั้งหลายเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและ หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)
อารัมมณปัจจัย
{๓๕๙} [๔๓๕] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหา และทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น จักขุวิญญาณอาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัยคือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑)
อธิปติปัจจัย
{๓๖๐} [๔๓๖] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะอธิปติปัจจัยคือขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๑) (ย่อ)
๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๓๖๑} [๔๓๗] ในเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "
ในอธิปติปัจจัย " ๓ "
ในอนันตรปัจจัย " ๔ "
ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "
ในสหชาตปัจจัย " ๕ "
ในอัญญมัญญปัจจัย " ๔ "
ในนิสสยปัจจัย " ๕ "
ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "
ในปุเรชาตปัจจัย " ๔ "
ในอาเสวนปัจจัย " ๓ "
ในกัมมปัจจัย " ๕ "
ในวิปากปัจจัย " ๕ " ...
ในอวิคตปัจจัย " ๕ "
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร
นเหตุปัจจัย
{๓๖๒} [๔๓๘] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... ในอเหตุก ปฏิสนธิขณะ ... หทัยวัตถุอาศัยขันธ์เกิดขึ้น ... ขันธ์อาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น
... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ สำหรับพวกอสัญญสัตตบุคคล ... จักขุวิญญาณ อาศัยจักขายตนะเกิดขึ้น ... กายวิญญาณอาศัยกายายตนะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิ ไม่ยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วย วิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึด ครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... (๓)
[๔๓๙] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง อาศัยสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตต สมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... มหาภูตรูป ๑ ... ที่เป็นพาหิระ ... ที่มีอาหารเป็นสมุฏฐาน ... ที่มีอุตุเป็นสมุฏฐาน ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ อาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองอาศัยสภาวธรรมที่ตัณหาและ ทิฏฐิยึดครองและที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองซึ่งเป็นอเหตุกะและ มหาภูตรูปเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองซึ่ง เป็นอเหตุกะและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา
สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะ และหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑) (ย่อ)
๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร
สุทธนัย
{๓๖๓} [๔๔๐] ในนเหตุปัจจัย มี ๕ วาร
ในนอารัมมณปัจจัย " ๔ "
ในนอธิปติปัจจัย " ๕ "
ในนอนันตรปัจจัย " ๔ "
ในนสมนันตรปัจจัย " ๔ "
ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๔ "
ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "
ในนปุเรชาตปัจจัย " ๔ "
ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๕ "
ในนอาเสวนปัจจัย " ๕ "
ในนกัมมปัจจัย " ๓ "
ในนวิปากปัจจัย " ๔ "
ในนอาหารปัจจัย " ๒ "
ในนอินทริยปัจจัย " ๒ "
ในนฌานปัจจัย " ๒ "
ในนมัคคปัจจัย " ๕ "
ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๔ "
ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "
ในโนนัตถิปัจจัย มี ๔ วาร
ในโนวิคตปัจจัย " ๔ "
๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ
{๓๖๔} [๔๔๑] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร
ในนอธิปติปัจจัย " " ๕ "
ในนปุเรชาตปัจจัย " " ๔ "
ในนปัจฉาชาตปัจจัย " " ๕ "
ในนอาเสวนปัจจัย " " ๕ "
ในนกัมมปัจจัย " " ๓ "
ในนวิปากปัจจัย " " ๓ "
ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๔ "
ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "
ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "
ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "
๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม
{๓๖๕} [๔๔๒] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร
ในอนันตรปัจจัย " " ๔ " ...
ในมัคคปัจจัย " " ๓ " ...
ในอวิคตปัจจัย " " ๕ "
(นิสสยวารเหมือนกับปัจจยวาร)
๖๘. อุปาทินนทุกะ ๕. สังสัฏฐวาร
๑. ปัจจยานุโลมาทิ
{๓๖๖} [๔๔๓] สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครอง ระคนกับสภาวธรรม ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ ... ในปฏิสนธิขณะ ...
สภาวธรรมที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครอง ระคนกับสภาวธรรมที่ ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ ระคนกับขันธ์ ๑ ที่ตัณหาและทิฏฐิไม่ยึดครองเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ ระคนกับขันธ์ ๒ ... (๑)
{๓๖๗} ในเหตุปัจจัย มี ๒ วาร
ในอารัมมณปัจจัย " ๒ "
ในอธิปติปัจจัย " ๑ "
ในอนันตรปัจจัย " ๒ "
ในสมนันตรปัจจัย " ๒ "
ในสหชาตปัจจัย " ๒ "
ในอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "
ในนิสสยปัจจัย " ๒ "
ในอุปนิสสยปัจจัย " ๒ "
ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "
ในอาเสวนปัจจัย " ๑ "
ในกัมมปัจจัย " ๒ "
ในวิปากปัจจัย " ๒ "
ในอวิคตปัจจัย " ๒ "
จบ อนุโลม
จบ ปฏิจจวาร