ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

๗๑. อุปาทานสัมปยุตตทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๔๒} [๖๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่สัมปยุต ด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งสัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยเหตุปัจจัย สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โลภะและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุ ปัจจัย (๓)[๖๔] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน

เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยเหตุปัจจัยคือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุซึ่งวิปปยุต จากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดย เหตุปัจจัยโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงทำตามมูลบท) โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัย แก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๓)

[๖๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) โมหะที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยเหตุปัจจัย คือ โมหะที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๔๔๓} [๖๖] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงทำตามมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและ โลภะจึงเกิดขึ้น (พึงทำตามมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น (๓)

[๖๗] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌานแล้วพิจารณาฌาน ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะจึงเกิดขึ้น เมื่อฌานเสื่อมแล้วโทมนัสของผู้ได้ฌานที่มีความเดือดร้อนจึงเกิดขึ้น พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรค พิจารณาผล พิจารณานิพพาน นิพพานเป็นปัจจัยแก่โคตรภูโวทาน มรรค ผล อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย

พระอริยะทั้งหลายพิจารณากิเลสที่ละได้แล้วซึ่งวิปปยุตจากอุปาทาน ... พิจารณากิเลสที่ข่มได้แล้ว ... รู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อน เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ที่วิปปยุตจากทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น (พึงทำ ให้บริบูรณ์ทั้งหมด) เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึง กายวิญญาณ) ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่อิทธิวิธญาณ เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน ... ฌาน ... ยินดี เพลิดเพลินจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะ เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะ ปรารภจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะ ขันธ์ที่ สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิเและโลภะจึงเกิดขึ้น (๓)

[๖๘] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย คือ เพราะปรารภขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ ขันธ์ที่ สัมปยุตด้วยอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงทำตามมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่ สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทาน และโลภะจึงเกิดขึ้น (พึงทำตามมูลบท) เพราะปรารภขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจาก ทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น (๓)

อธิปติปัจจัย

{๔๔๔} [๖๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็น อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานให้เป็น อารมณ์อย่างหนักแน่นโลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิจึงเกิดขึ้น

ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย อธิปติธรรมที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่โลภะและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็น อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยอธิปติปัจจัย อธิปติธรรมที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโลภะและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย(๓)[๗๐] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน ... สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... ออกจากฌานแล้วพิจารณาฌานทำให้ เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลิน

นั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะที่วิปปยุตจากทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ... พระ อริยะทั้งหลายออกจากมรรค ... เป็นปัจจัยแก่ผลโดยอธิปติปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้ เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะที่วิปปยุตจากทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว

คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน ... ออกจากฌาน ... เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะจึง เกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๒)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่วิปปยุตจาก อุปาทานและโลภะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สหรคตด้วย โลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น (๓)

[๗๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ เพราะทำขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานจึงเกิดขึ้น (พึงทำตามมูลบท) เพราะทำขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุต จากทิฏฐิและโลภะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะ ซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น (๓)

อนันตรปัจจัย

{๔๔๕} [๗๒] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานที่ เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ และโลภะโดยอนันตรปัจจัย (๓)

[๗๓] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอนันตรปัจจัย คือ โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิด ก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่ วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย อนุโลมเป็นปัจจัยแก่โคตรภู ... ผลสมาบัติโดย อนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ โดย อนันตรปัจจัย อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดย อนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท)โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ และโลภะโดยอนันตรปัจจัย อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและ โลภะโดยอนันตรปัจจัย (๓)[๗๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์

ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ และโลภะ เป็นปัจจัย แก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ และโลภะเป็นปัจจัยแก่โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจาก ทิฏฐิที่เกิดก่อน ๆ และโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุต จากทิฏฐิที่เกิดหลัง ๆ และโลภะโดยอนันตรปัจจัย (๓)

สมนันตราทิปัจจัย

{๔๔๖} [๗๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร) มี ๙ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย (เหมือน กับปฏิจจวาร) มี ๖ วาร เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย (เหมือนกับปัจจยวาร) มี ๙ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๔๔๗} [๗๖] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัยมี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน โดยอุปนิสสยปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะโดยอุปนิสสยปัจจัย (พึงทำ ตามมูลบท) ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

[๗๗] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสย ปัจจัยอนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ... อาศัยศีล ... ปัญญา ... ราคะที่วิปปยุตจากอุปาทาน ... มานะ ... ความปรารถนา ... เสนาสนะ แล้วให้ทาน ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ปัญญา ... ราคะที่วิปปยุตจากอุปาทาน ... มานะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต

ด้วยอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย (อุปนิสสยปัจจัยมี ๓ อย่าง) คือ บุคคล อาศัยศรัทธาแล้วก่อมานะถือทิฏฐิ ... อาศัยศีล ... ปัญญา ... ราคะที่ วิปปยุตจากอุปาทาน ... มานะ ... ความปรารถนา ... เสนาสนะแล้วถือเอา สิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ ... พูดเท็จ ... พูดส่อเสียด ... พูดเพ้อเจ้อ ... ตัดที่ต่อ ... ปล้นไม่ให้เหลือ ... ปล้นเรือนหลังเดียว ... ดักที่ทางเปลี่ยว ... ล่วงภรรยา ของผู้อื่น ... ฆ่าชาวบ้าน ... ฆ่าชาวนิคม ศรัทธา ... เสนาสนะเป็นปัจจัยแก่ราคะที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน ... โมหะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... ความปรารถนา โดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต

ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็น ปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาแล้วก่อมานะ ... อาศัยศีล ... ปัญญา ... ราคะที่วิปปยุตจากอุปาทาน ... เสนาสนะ แล้วถือเอาสิ่งของที่ เจ้าของไม่ได้ให้ ... ฆ่าชาวบ้าน ... ฆ่าชาวนิคม ... ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะโดยอุปนิสสย ปัจจัย (๓)

[๗๘] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอุปนิสสยปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคต ด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่วิปปยุตจาก อุปาทานและโลภะโดยอุปนิสสยปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะ ซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

ปุเรชาตปัจจัย

{๔๔๘} [๗๙] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทาน โดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ฟังเสียงด้วยทิพยโสตธาตุ รูปายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... โผฏฐัพพายตนะ ... ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะเป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่วิปปยุตจากอุปาทานและโลภะโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลยินดีเพลิดเพลิน จักษุ ... หทัยวัตถุ เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะจึงเกิดขึ้น ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต

ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ เพราะปรารภจักษุ ... หทัยวัตถุ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุต จากทิฏฐิและโลภะจึงเกิดขึ้น ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)

ปัจฉาชาตปัจจัยและอาเสวนปัจจัย

{๔๔๙} [๘๐] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)

เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย

กัมมปัจจัยและวิปากปัจจัย

{๔๕๐} [๘๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิก กัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัยเจตนาที่สหรคตด้วยโลภะซึ่ง วิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่โลภะและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ที่

เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็น ปัจจัยแก่วิบากขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่สัมปยุต ด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย เจตนาที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ เป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโลภะ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย (๓)[๘๒] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดย กัมมปัจจัย (๑){๔๕๑} สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยวิปากปัจจัย คือ ขันธ์ ๑ ที่วิปปยุตจากอุปาทานซึ่งเป็นวิบาก ... มี ๑ วาร

อาหาราทิปัจจัย

{๔๕๒} [๘๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย

(โลภะที่วิปปยุตจากทิฏฐิแสดงไว้แล้วในกัมมปัจจัยฉันใด แม้ในปัจจัย ทั้ง ๔ เหล่านี้ก็พึงแสดงไว้ฉันนั้น มีปัจจัยละ ๔ วาร) เป็นปัจจัยโดย สัมปยุตตปัจจัย มี ๖ วาร

วิปปยุตตปัจจัย

{๔๕๓} [๘๔] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะโดยวิปปยุตตปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือสหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นสหชาต วิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยวิปปยุตตปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย ... (๑)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๔๕๔} [๘๕] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๑ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๓)

[๘๖] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๒)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย (ในวารเหล่านี้ สหชาตอัตถิปัจจัย เหมือนกับสหชาตปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย เหมือนกับปุเรชาตปัจจัย (๓)

[๘๗] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและหทัยวัตถุเป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดย อัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่ สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดย อัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิ และโลภะเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัยที่เป็นสหชาต อัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่โลภะโดยอัตถิปัจจัย

ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่กายนี้ที่เกิด ก่อนโดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วย โลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิโลภะ และกพฬิงการาหาร เป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิโลภะและรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูป ทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดย อัตถิปัจจัยมี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็น สหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจาก ทิฏฐิและโลภะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปโดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยโลภะซึ่งวิปปยุตจากทิฏฐิและหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ และโลภะโดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (๓)

เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๔๕๕} [๘๘] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๓ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๓ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในกัมมปัจจัย " ๔ "

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในอัตถิปัจจัย มี ๙ วาร

ในนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในวิคตปัจจัย " ๙ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

๒. ปัจจนียุทธาระ

{๔๕๖} [๘๙] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุต จากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

[๙๐] สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุต ด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)[๙๑] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทาน เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่วิปปยุตจากอุปาทานโดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานเป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยอุปาทานและที่วิปปยุตจากอุปาทานโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย (๓)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

{๔๕๗} [๙๒] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๙ "

โนนอธิปติปัจจัย " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในโนอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๔๕๘} [๙๓] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๓ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๙ "

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในนสัมปยุตตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๓ วาร

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๙ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๙ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๔๕๙} [๙๔] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๙ "

(พึงทำแม่บทไปตามลำดับ)...

ในอวิคตปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

จบ อุปาทานสัมปยุตตทุกะ

๗๒. อุปาทานอุปาทานิยทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๔๖๐} [๙๕] สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ กามุปาทานอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ... ทิฏฐุปาทานอาศัยกามุปาทานเกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๑)

สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานอาศัยสภาว ธรรมที่เป็นอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน เกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานทั้งที่เป็น อารมณ์ของอุปาทาน แต่ไม่เป็นอุปาทาน อาศัยสภาวธรรมที่เป็นอุปาทาน และเป็นอารมณ์ของอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัยคือ กามุปาทาน สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยทิฏฐุปาทานเกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๓)[๙๖] สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทาน อาศัย สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุ ปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่เป็นอารมณ์ ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงมหาภูตรูปที่เป็นภายใน) (๑)สภาวธรรมที่เป็นอุปาทานและที่เป็นอารมณ์ของอุปาทาน อาศัย สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของอุปาทานแต่ไม่เป็นอุปาทานเกิดขึ้นเพราะเหตุ