ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

๙๑. สุขสหคตทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๖๙๗} [๑๗๐] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยเหตุปัจจัย มี ๔ วาร (ในอารัมมณปัจจัยก็ดี ในอธิปติปัจจัยก็ดี เหมือนกับสัปปีติกทุกะ ต่างกันเฉพาะบทว่าสุขเวทนา เท่านั้น)

อนันตราทิปัจจัย

{๖๙๘} [๑๗๑] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย จุติจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่อุปบัติจิตที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ภวังค์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ กายวิญญาณที่สหรคต ด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่มโนธาตุที่เป็นวิบาก มโนวิญญาณธาตุที่เป็นวิบากที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่มโนวิญญาณธาตุที่เป็นกิริยา ภวังค์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ภวังค์ที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา กุศลและอกุศลที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่ไม่สหรคต ด้วยสุขเวทนา กิริยา เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ผล เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิด ก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดหลัง ๆ และ สุขเวทนาโดยอนันตรปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอนันตรปัจจัย คือขันธ์ที่ไม่สหรคตด้วยสุข เวทนาที่เกิดก่อน ๆ ... (พึงทำตามมูลบท เหมือนกับสัปปีติกทุกะทั้ง ๓ วาร)

![๑๗๒] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดก่อน ๆ และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดก่อน ๆ และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สุขเวทนา ที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย จุติจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่อุปบัติจิตที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ภวังค์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะ กายวิญญาณที่สหรคตด้วยสุขเวทนา และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่มโนธาตุที่เป็นวิบาก

มโนวิญญาณธาตุที่เป็น วิบากที่สหรคตด้วยสุขเวทนาและสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่มโนวิญญาณธาตุ ที่เป็นกิริยา ภวังค์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ ภวังค์ที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา กุศลและอกุศลที่สหรคตด้วยสุขเวทนา และสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา กิริยา เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะ ผล เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย (พึงทำ ตามมูลบท) ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดก่อน ๆ และสุขเวทนาเป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาที่เกิดหลัง ๆ และสุขเวทนาโดยอนันตร ปัจจัย (๓)เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็น ปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย เป็นปัจจัยโดยนิสสยปัจจัย

อุปนิสสยปัจจัย

{๖๙๙} [๑๗๓] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสย ปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา แล้วให้ทานด้วยจิตที่ ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา สมาทานศีล ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิอาศัยศีลที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ปัญญา ... ราคะ ... ความ ปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ ... สุขเวทนาแล้วให้ทานด้วยจิตที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์

ศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... เสนาสนะ ... สุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วยสุข ... ปัญญา ... ราคะ ... โทสะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ทุกข์ทางกาย มรรค ผลสมาบัติ และสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสย ปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนาแล้วให้ทานด้วยจิตที่ สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัย ศีลที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ปัญญา ... ราคะ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ ... สุขเวทนาแล้วให้ ทานด้วยจิตที่สหรคตด้วยด้วยสุขเวทนา ทำสมาบัติให้เกิดขึ้นถือเอาสิ่งของที่เจ้าของไม่ได้ให้ด้วยจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา พูดเท็จ ... พูดส่อเสียด ... พูดเพ้อเจ้อ ... ตัดที่ต่อ ... ปล้นไม่ให้เหลือ ... ปล้นเรือนหลังเดียว ... ดัก

ที่ทางเปลี่ยว ... ล่วงภรรยาผู้อื่น ... ฆ่าชาวบ้าน ... ฆ่าชาวนิคม ... ศรัทธาที่ ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เสนาสนะและสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่ สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ปัญญา ... ราคะ ... มานะ ... ทิฏฐิ ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนาเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคต ด้วยสุขและที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่ เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา แล้วให้ทานด้วยจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... (เหมือนกับบาลีที่กล่าวไว้แล้ว ในตอนที่ ๒) ก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีลที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เสนาสนะ ... สุขเวทนาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ถือเอาสิ่งของที่ เจ้าของไม่ได้ให้ด้วยจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ศรัทธาที่ไม่สหรคตด้วย สุขเวทนา ... เสนาสนะและสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธาที่สหรคตด้วย สุขเวทนา ... ความปรารถนา ... สุขทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติ สุขเวทนาโดย อุปนิสสยปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ วาร

ปุเรชาตาทิปัจจัย

{๗๐๐} [๑๗๔] สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาว ธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเราชาตปัจจัย <*> ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยงด้วยจิตที่ไม่ สหรคตด้วยสุขเวทนายินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลิน

นั้น ราคะที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... โทมนัส ... สุขจึงเกิดขึ้น เห็นรูป ด้วยทิพยจักษุ ... โผฏฐัพพายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... ที่เป็น วัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ จักขายตนะ เป็นปัจจัยแก่จักขุวิญญาณ ... กายายตนะ เป็นปัจจัยแก่กายวิญญาณ ... หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่ สหรคตด้วยสุขเวทนาและสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่สห รคตด้วยสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาต ปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็นอารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคล เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยงด้วยจิตที่สหรคตด้วย สุขเวทนา ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ สหรคตด้วยสุขเวทนาและที่ไม่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย

มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย ที่เป็น อารัมมณปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ บุคคลเห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุโดยความ เป็นสภาวะไม่เที่ยงด้วยจิตที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ยินดีเพลิดเพลิน เพราะปรารภความยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะที่สหรคตด้วยสุขเวทนา ... ทิฏฐิ จึงเกิดขึ้น ที่เป็นวัตถุปุเรชาตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาและสุขเวทนาโดยปุเรชาตปัจจัย (๓)เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย มี ๓ วาร เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๙ วาร

กัมมาทิปัจจัย

{๗๐๑} [๑๗๕] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยสุขเวทนา เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม

ที่สหรคตด้วยสุขเวทนาโดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย (กัมมปัจจัย มี ๖ วาร สหชาตกัมมปัจจัยก็ดี นานาขณิกกัมมปัจจัยก็ดี ก็พึงทำให้มี ๔ วาร นานาขณิกกัมมปัจจัยก็ดี ก็พึงทำให้มี ๔ วาร นานาขณิกกัมมปัจจัย พึงทำให้มี ๒ วาร )

เป็นปัจจัยโดยวิปากปัจจัย มี ๙ วาร

เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย " ๔ "

เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย " ๙ "

เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย " ๙ "

เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย " ๔ "

เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

เป็นปัจจัยโดยวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

เป็นปัจจัยโดยอัตถิปัจจัย " ๙ "

เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย " ๙ "

เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย " ๙ "

เป็นปัจจัยโดยอวิคตปัจจัย " ๙ "

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๗๐๒} [๑๗๖] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย มี ๙ วาร

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๓ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๓ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในกัมมปัจจัย " ๖ "

ในวิปากปัจจัย " ๙ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๙ "

ในฌานปัจจัย " ๙ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในอัตถิปัจจัย " ๙ "

ในนัตถิปัจจัย " ๙ "

ในวิคตปัจจัย " ๙ "

ในอวิคตปัจจัย " ๙ "

(ปัจจนียวิภังค์ก็ดี การนับก็ดีพึงทำให้เหมือนกับสัปปีติกทุกะอย่างนี้ ถ้าแม้ว่ายังมีความสงสัยอยู่ พึงตรวจดูอนุโลมะแล้วนับเอาเองเถิด)

จบ สุขสหคตทุกะ

๙๒. อุเปกขาสหคตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๗๐๓} [๑๗๗] สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สหรคต ด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ อุเบกขาเวทนาและจิตต สมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ...

สภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาและที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขา เวทนาอาศัยสภาวธรรมที่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อุเบกขาเวทนาและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่สหรคต ด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

สภาวธรรมที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนา อาศัยสภาวธรรมที่ไม่ สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่สหรคตด้วยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๓ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่ไม่สหรคตด้วย อุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยขันธ์ทั้งหลายเกิดขึ้น ขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น หทัยวัตถุอาศัยอุเบกขาเวทนาเกิดขึ้น อุเบกขาเวทนาอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... อาศัยมหาภูตรูป ๑ ...