ปัญหาวาร เล่ม ๔๓

เป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ เจือปนกับขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุก ปฏิสนธิขณะ ... (๑)

{๕๒๒} ในนเหตุปัจจัย มี ๒ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " ๒ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๒ "

ในนกัมมปัจจัย " ๒ "

ในนวิปากปัจจัย " ๒ "

ในนฌานปัจจัย " ๑ "

ในนมัคคปัจจัย " ๑ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๒ "

จบ ปัจจนียะ

(การนับ ๒ วารนอกนี้ก็ดี สัมปยุตตวารก็ดี พึงทำอย่างนี้)

๗๗. สังกิลิฏฐทุกะ ๗. ปัญหาวาร

๑. ปัจจยานุโลมะ ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๕๒๓} [๕๑] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย เหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูป ทั้งหลายโดยเหตุปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ ไม่เศร้าหมองโดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่เศร้าหมอง เป็น ปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย (๓)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยเหตุปัจจัย คือ สภาวธรรมที่เป็นเหตุที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยเหตุปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ... (๑)

อารัมมณปัจจัย

{๕๒๔} [๕๒] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลยินดีเพลิดเพลินราคะ เพราะปรารภความ ยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะ ...โทมนัสจึงเกิดขึ้น ยินดีทิฏฐิ ... (เหมือนกับกุสลติกะ) เพราะปรารภวิจิกิจฉา ... เพราะปรารภอุทธัจจะ ... โทมนัส ... ทิฏฐิ ... วิจิกิจฉา ... อุทธัจจะจึงเกิดขึ้น (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย อารัมมณปัจจัย คือ พระอริยะทั้งหลายพิจารณากิเลสที่ละได้แล้ว พิจารณากิเลสที่ข่มได้แล้วรู้กิเลสที่เคยเกิดขึ้นแล้วในกาลก่อนเห็นแจ้งขันธ์ที่เศร้าหมอง โดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... รู้จิตของบุคคลผู้มีความพรั่งพร้อมด้วยจิตที่เศร้าหมองด้วยเจโตปริยญาณ ขันธ์ที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่เจโตปริยญาณ ปุพเพนิวาสานุสสติญาณ ยถากัมมูปคญาณ อนาคตังสญาณ อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย (๒)

[๕๓] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยอารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษา อุโบสถแล้ว ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ออกจากฌาน แล้วพิจารณาฌาน พระอริยะทั้งหลายออกจากมรรคแล้ว พิจารณามรรค ... เป็นปัจจัยแก่อาวัชชนะโดยอารัมมณปัจจัย เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่เศร้าหมองโดยความเป็นสภาวะไม่เที่ยง ... เห็นรูปด้วยทิพยจักษุ ... ขันธ์ที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่อนาคตังสญาณ อาวัชชนะ โดยอารัมมณปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อารัมมณปัจจัย คือ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล ... ออกจากฌาน ... ยินดี เพลิดเพลินจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ที่ไม่เศร้าหมอง เพราะปรารภความ ยินดีเพลิดเพลินนั้น ราคะ ... โทมนัสจึงเกิดขึ้น (๒)

อธิปติปัจจัย

{๕๒๕} [๕๔] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลทำราคะให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ทำทิฏฐิให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น แล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดีเพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่าง หนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติ ธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายโดยอธิปติปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย อธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ ไม่เศร้าหมองโดยอธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ สหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูปโดยอธิปติปัจจัย (๓)

[๕๕] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยอธิปติปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย สหชาตาธิ ปติปัจจัย ที่เป็นอารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจาก ฌานแล้วพิจารณาฌานทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น พระอริยะทั้งหลาย ออกจากมรรคแล้วพิจารณามรรคทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ... นิพพานเป็นปัจจัยแก่ผลโดยอธิปติปัจจัย ที่เป็นสหชาตาธิปติปัจจัย ได้แก่ อธิปติธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยอธิปติปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อธิปติปัจจัย มีอย่างเดียว คือ อารัมมณาธิปติปัจจัย ได้แก่ บุคคลให้ทาน สมาทานศีล รักษาอุโบสถแล้ว ... พิจารณากุศลที่เคยสั่งสมไว้แล้วในกาลก่อน ... ออกจากฌาน ... เห็นแจ้งจักษุ ... หทัยวัตถุ ... ขันธ์ทั้งหลายที่ไม่เศร้าหมอง ทำให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่นแล้วยินดีเพลิดเพลิน เพราะทำความยินดี เพลิดเพลินนั้นให้เป็นอารมณ์อย่างหนักแน่น ราคะ ... ทิฏฐิจึงเกิดขึ้น (๒)

อนันตราทิปัจจัย

{๕๒๖}[๕๖] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เศร้าหมองที่เกิดก่อน ๆ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่ เศร้าหมองที่เกิดหลัง ๆ โดยอนันตรปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย

อนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่วุฏฐานะโดยอนันตรปัจจัย (๒)

[๕๗] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยอนันตรปัจจัย คือ ขันธ์ที่ไม่เศร้าหมองที่เกิดก่อน ๆ เป็น ปัจจัยแก่ขันธ์ที่ไม่เศร้าหมองที่เกิดหลัง ๆ ... ผลสมาบัติโดยอนันตรปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอนันตรปัจจัย คือ อาวัชชนะ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เศร้าหมองโดย อนันตรปัจจัย (๒)

เป็นปัจจัยโดยสมนันตรปัจจัย มี ๔ วาร เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย มี ๕ วาร เป็นปัจจัยโดยอัญญมัญญปัจจัย มี ๒ วาร เป็นปัจจัยโดย นิสสยปัจจัยมี ๗ วาร

อุปนิสสยปัจจัย

{๕๒๗} [๕๘] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูป นิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคล อาศัยราคะแล้วฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ อาศัยโทสะ ... ความปรารถนาแล้ว ฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ราคะ ... ความปรารถนา เป็นปัจจัยแก่ราคะ ... ความปรารถนาโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย อุปนิสสยปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยราคะแล้วให้ทาน ... ทำ สมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยโทสะ ... ความปรารถนาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติ ให้เกิดขึ้น ราคะ ... ความปรารถนา เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ปัญญา ... สุข ทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... มรรค ... ผลสมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

[๕๙] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยอุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสยปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัยศรัทธาแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น อาศัยศีล ... ปัญญา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะแล้วให้ทาน ... ทำสมาบัติให้เกิดขึ้น ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ศรัทธา ... ผล สมาบัติโดยอุปนิสสยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อุปนิสสยปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ อารัมมณูปนิสสยปัจจัย อนันตรูปนิสสย ปัจจัย ปกตูปนิสสยปัจจัย ... ที่เป็นปกตูปนิสสยปัจจัย ได้แก่ บุคคลอาศัย ศรัทธาแล้วก่อมานะ ถือทิฏฐิ อาศัยศีล ... ปัญญา ... สุขทางกาย ... ทุกข์ ทางกาย ... อุตุ ... โภชนะ ... เสนาสนะ แล้วฆ่าสัตว์ ... ทำลายสงฆ์ ศรัทธา ... เสนาสนะ เป็นปัจจัยแก่ราคะ ... ความปรารถนาโดยอุปนิสสยปัจจัย (๒)

ปุเรชาตปัจจัย

{๕๒๘} [๖o] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย ปุเรชาตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ อารัมมณปุเรชาตปัจจัย วัตถุปุเรชาตปัจจัย (ย่อ) (๒)

ปัจฉาชาตปัจจัยและอาเสวนปัจจัย

{๕๒๙} [๖๑] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ)

เป็นปัจจัยโดยอาเสวนปัจจัย มี ๒ วาร

กัมมปัจจัย

{53o} [๖๒] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยกัมมปัจจัย คือ เจตนาที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลาย โดยกัมมปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย กัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็น สหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่วิบากขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (พึงทำตามมูลบท) เจตนาที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป โดยกัมมปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยกัมมปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตกัมมปัจจัย นานาขณิกกัมมปัจจัย ที่เป็นสหชาตกัมมปัจจัย ได้แก่เจตนาที่ไม่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปโดยกัมมปัจจัย ในปฏิสนธิขณะ ... ที่เป็นนานาขณิกกัมมปัจจัย ได้แก่ เจตนาที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่ วิบากขันธ์และกฏัตตารูปทั้งหลายโดยกัมมปัจจัย (๑)

วิปากาทิปัจจัย

{๕๓๑} [๖๓] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยวิปากปัจจัย มี ๑ วาร

{๕๓๒} สภาวธรรมที่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยฌานปัจจัย เป็นปัจจัยโดยมัคคปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสัมปยุตตปัจจัย

วิปปยุตตปัจจัย

{๕๓๓} [๖๔] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตวิปปยุตตปัจจัย ปัจฉาชาตวิปปยุตตปัจจัย (ย่อ) (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยวิปปยุตตปัจจัย มี ๓ อย่าง คือ สหชาตปัจจัย ปุเรชาตปัจจัย ปัจฉาชาตปัจจัย (ย่อ) (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดยวิปปยุตตปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตวิปปยุตตปัจจัย ได้แก่ หทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ที่เศร้าหมองโดยวิปปยุตตปัจจัย (๒)

อัตถิอาทิปัจจัย

{๕๓๔} [๖๕] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอัตถิปัจจัย มี ๑ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย อัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ ไม่เศร้าหมองโดยอัตถิปัจจัย (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๓)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง โดยอัตถิปัจจัย มี ๕ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย (ย่อ)

สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อัตถิปัจจัย มีอย่างเดียว คือ ปุเรชาตอัตถิปัจจัย (ย่อ) (๒)

[๖๖] สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่ สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดยอัตถิปัจจัย มี ๒ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปุเรชาตอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ ๑ ที่เศร้าหมอง และหทัยวัตถุ เป็นปัจจัยแก่ขันธ์ ๓ โดยอัตถิปัจจัย ... ขันธ์ ๒ ... (ย่อ) (๑)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เศร้าหมองโดยอัตถิปัจจัย มี ๔ อย่าง คือ สหชาตอัตถิปัจจัย ปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย อาหารอัตถิปัจจัย อินทริยอัตถิปัจจัย ที่เป็นสหชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เศร้าหมองและมหาภูตรูปทั้งหลาย เป็นปัจจัยแก่จิตตสมุฏฐานรูป โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เศร้าหมองและ กพฬิงการาหารเป็นปัจจัยแก่กายนี้โดยอัตถิปัจจัย ที่เป็นปัจฉาชาตอัตถิ ปัจจัย ได้แก่ ขันธ์ที่เศร้าหมองและรูปชีวิตินทรีย์ เป็นปัจจัยแก่กฏัตตารูป ทั้งหลายโดยอัตถิปัจจัย (๒)เป็นปัจจัยโดยนัตถิปัจจัย เป็นปัจจัยโดยวิคตปัจจัย เป็นปัจจัยโดย อวิคตปัจจัย

๑. ปัจจยานุโลมะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๕๓๕} [๖๗] ในเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๔ "

ในอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๔ "

ในสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๒ "

ในนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๔ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๒ "

ในปัจฉาชาตปัจจัย " ๒ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๒ "

ในกัมมปัจจัย " ๔ "

ในวิปากปัจจัย " ๑ "

ในอาหารปัจจัย " ๔ "

ในอินทริยปัจจัย " ๔ "

ในฌานปัจจัย " ๔ "

ในมัคคปัจจัย " ๔ "

ในสัมปยุตตปัจจัย " ๒ "

ในวิปปยุตตปัจจัย " ๓ "

ในอัตถิปัจจัย มี ๗ วาร

ในนัตถิปัจจัย " ๔ "

ในวิคตปัจจัย " ๔ "

ในอวิคตปัจจัย " ๗ "

๒. ปัจจนียุทธาระ

{๕๓๖} [๖๘] สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมอง โดยอารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสย ปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย (๒)สภาวธรรมที่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ ไม่เศร้าหมองโดยสหชาตปัจจัย (๓)

[๖๙] สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมองเป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่ไม่ เศร้าหมองโดยอารัมมณปัจจัยเป็นปัจจัยโดยสหชาตปัจจัยเป็นปัจจัย โดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยกัมมปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๑)สภาวธรรมที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรมที่เศร้าหมองโดย อารัมมณปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอุปนิสสยปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๒)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่เศร้าหมองโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปุเรชาตปัจจัย (๑)

สภาวธรรมที่เศร้าหมองและที่ไม่เศร้าหมอง เป็นปัจจัยแก่สภาวธรรม ที่ไม่เศร้าหมองโดยสหชาตปัจจัย เป็นปัจจัยโดยปัจฉาชาตปัจจัยเป็น ปัจจัยโดยอาหารปัจจัย เป็นปัจจัยโดยอินทริยปัจจัย (๒)

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๕๓๗} [๗o] ในนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๗ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๗ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๗ "

ในนสหชาตปัจจัย " ๕ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๕ "

ในนนิสสยปัจจัย " ๕ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๗ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๖ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๗ "

ในนมัคคปัจจัย " ๗ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๕ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๔ "

ในโนอัตถิปัจจัย " ๔ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๗ "

ในโนวิคตปัจจัย มี ๗ วาร

ในโนอวิคตปัจจัย " ๔ "

๓.ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๕๓๘} [๗๑] ในนอารัมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๔ "

ในนอนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนสมนันตรปัจจัย " " ๔ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " " ๒ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " " ๔ " ...

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๒ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๔ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๔ "

๔.ปัจจยปัจจนียานุโลมะ

{๕๓๙} [๗๒] ในอารัมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๔ วาร

ในอธิปติปัจจัย " " ๕ "

[พึงทำแม่บทไปตามลำดับ) …

ในอวิคตปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๗ วาร

จบ สังกิลิฏฐทุกะ

๗๘. กิเลสสัมปยุตตทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

{๕๔๐} [๗๓] สภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วย กิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๓ อาศัยขันธ์ ๑ ที่สัมปยุตด้วย กิเลสเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่วิปปยุตจากกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่สัมปยุตด้วยกิเลส เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่สัมปยุตด้วยกิเลส เกิดขึ้น ... (๒)

(กิเลสสัมปยุตตทุกะเหมือนกับสังกิลิฏฐทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน)

จบ กิเลสสัมปยุตตทุกะ

๗๙. กิเลสสังกิเลสิกทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

เหตุปัจจัย

{๕๔๑} [๗๔] สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสอาศัย สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ อาศัยโลภะเกิดขึ้น ... (พึงผูกให้เป็นจักรนัย) (๑)สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรม ที่เป็นกิเลสและที่เป็นอารมณ์ของสังกิเลสเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตต ขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกิเลสทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่เป็นอารมณ์ของสังกิเลส ทั้งที่เป็นอารมณ์ ของสังกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลสและที่เป็นอารมณ์