ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

๕๙. จิตตสังสัฏฐทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจจัย

{๑๕๒} [๑๘๕] สภาวธรรมที่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิตเกิดขึ้น เพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่ระคนกับจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่ระคนกับจิตอาศัยสภาวธรรมที่ระคนกับจิตเกิดขึ้นเพราะ เหตุปัจจัยคือจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ระคนกับจิตเกิดขึ้น ... ใน ปฏิสนธิขณะ (๒)

(จิตตสัมปยุตตทุกะฉันใด ก็พึงทำจิตตสังสัฏฐทุกะฉันนั้น ไม่มีข้อที่แตกต่างกัน)

จบ จิตตสังสัฏฐทุกะ

๖๐. จิตตสมุฏฐานทุกะ ๑. ปฏิจจวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๕๓} [๑๘๖] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัย มหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ จิตและกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัย สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ จิต และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัย ขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ จิตและกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ ... (๓)[๑๘๗] สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิต เป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัย จิตเกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยจิตเกิดขึ้น ... จิตอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... กฏัตตารูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น

... (๑)สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐานรูป อาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัย สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและกฏัตตารูปอาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๓)[๑๘๘] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒

และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตฺเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น

... ในปฏิสนธิขณะ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัย สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะเหตุ ปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น … ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และจิตอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

อารัมมณปัจจัย

{๑๕๔} [๑๘๙] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัย สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (๓)

[๑๙๐] สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิต เป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ จิตอาศัย หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัย สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ใน ปฏิสนธิขณะจิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๓)

[๑๙๑] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ขันธ์๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิด ขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิต เกิดขึ้น … ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัย ขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัมมณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะอารัม มณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และจิตอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

๑. ปัจจยานุโลม ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๑๕๕} [๑๙๒] ในเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอารัมมณปัจจัย " ๙ "

ในอธิปติปัจจัย " ๕ "

ในอนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " ๙ "

ในสหชาตปัจจัย " ๙ "

ในอัญญมัญญปัจจัย " ๙ "

ในนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในอุปนิสสยปัจจัย " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " ๕ "

ในอาเสวนปัจจัย " ๕ "

ในกัมมปัจจัย " ๙ "

ในวิปากปัจจัย " ๙ "

ในอาหารปัจจัย " ๙ "

ในอินทริยปัจจัย " ๙ "

ในฌานปัจจัย " ๙ "

ในมัคคปัจจัย " ๙ "

ในสัมปยุตตปัจจัย มี ๙ วาร

(ในทุก ๆ ปัจจัยมีปัจจัยละ ๙ วาร)

ในอวิคตปัจจัย มี ๙ วาร

จบ อนุโลม

๒. ปัจจยปัจจนียะ ๑. วิภังควาร

นเหตุปัจจจัย

{๑๕๖} [๑๙๓] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัย ขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ... จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... โมหะที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งเป็น อเหตุกะเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ จิตและกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่ มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน อาศัย สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ จิต และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ … (๓)

[๑๙๔] สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะกฏัตตารูป อาศัยจิตเกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยจิตเกิดขึ้น ... จิตอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น … มหาภูตรูป ๑ ... (พึงเพิ่มข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) (๑)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตตสมุฏฐาน รูปอาศัยจิตซึ่งเป็นอเหตุกะเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะจิต ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น... โมหะที่ สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาว ธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและกฏัตตารูปอาศัยจิตเกิดขึ้น ... ในอเหตุก ปฏิสนธิขณะ จิตและสัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายอาศัยหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๓)

[๑๙๕] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ขันธ์ ๒ และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานซึ่งเป็นอเหตุกะและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ อาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็น สมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... โมหะ ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะอาศัยขันธ์ที่สหรคตด้วยวิจิกิจฉา ที่สหรคตด้วยอุทธัจจะและจิตเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ในอเหตุกปฏิสนธิ

ขณะ กฏิตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและมหาภูตรูปทั้งหลาย เกิดขึ้น ... ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ จิตอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและ หทัยวัตถุเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาว ธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนเหตุปัจจัย คือ ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และกฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิต เป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น … ในอเหตุกปฏิสนธิขณะ ขันธ์ ๒ และจิตอาศัยขันธ์ ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและหทัยวัตถุเกิดขึ้น ... ขันธ์ ๑ อาศัยขันธ์ ๒ เกิดขึ้น ... (๓)

นอารัมมณปัจจจัย

{๑๕๗} [๑๙๖] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่ มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน … จิตตสมุฏฐานรูปที่เป็นอุปาทายรูปอาศัยมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)

สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้น ... (๒)

[๑๙๗] สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็น สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูป อาศัยจิตเกิดขึ้น ... หทัยวัตถุอาศัยจิตเกิดขึ้น ... มหาภูตรูป ๑ ... (พึงเพิ่ม ข้อความเข้ามาจนถึงพวกอสัญญสัตตบุคคล) (๑)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน เกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยจิตเกิดขึ้น ... (๒)

สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยจิตและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น ... (๑)สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานอาศัยสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน และที่ไม่มีจิตเป็สมุฏฐานเกิดขึ้นเพราะนอารัมมณปัจจัย คือ ในปฏิสนธิ ขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและจิตเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ กฏัตตารูปอาศัยขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานและมหาภูตรูปทั้งหลายเกิดขึ้น … (ย่อ) (๒)

๑. ปัจจยปัจจนียะ ๒. สังขยาวาร

สุทธนัย

{๑๕๘} [๑๙๘] ในนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในนอารัมมณปัจจัย " ๖ "

ในนอธิปติปัจจัย " ๙ "

ในนอนันตรปัจจัย " ๖ "

ในนสมนันตรปัจจัย " ๖ "

ในนอัญญมัญญปัจจัย " ๖ "

ในนอุปนิสสยปัจจัย " ๖ "

ในนปุเรชาตปัจจัย " ๙ "

ในนปัจฉาชาตปัจจัย " ๙ "

ในนอาเสวนปัจจัย " ๙ "

ในนกัมมปัจจัย มี ๔ วาร

ในนวิปากปัจจัย " ๕ "

ในนอาหารปัจจัย " ๑ "

ในนอินทริยปัจจัย " ๑ "

ในนฌานปัจจัย " ๖ "

ในนมัคคปัจจัย " ๙ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " ๖ "

ในโนนัตถิปัจจัย " ๖ "

ในโนวิคตปัจจัย " ๖ "

๓. ปัจจยานุโลมปัจจนียะ

{๑๕๙} [๑๙๙] ในนอารัมมณปัจจัย กับเหตุปัจจัย มี ๖ วาร

ในนอธิปติปัจจัย " " ๙ " …

ในนกัมมปัจจัย " " ๓ "

ในนวิปากปัจจัย " " ๕ "

ในนสัมปยุตตปัจจัย " " ๖ "

ในนวิปปยุตตปัจจัย " " ๕ "

ในโนนัตถิปัจจัย " " ๖ "

ในโนวิคตปัจจัย " " ๖ "

๔. ปัจจยปัจจนียานุโลม

{๑๖๐} [๒๐๐] ในอารัมมณปัจจัย กับนเหตุปัจจัย มี ๙ วาร

ในอนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในสมนันตรปัจจัย " " ๙ "

ในปุเรชาตปัจจัย " " ๕ "

ในอาเสวนปัจจัย " " ๕ "

ในฌานปัจจัย " " ๓ "

ในมัคคปัจจัย " " ๓ "

ในอวิคตปัจจัย " " ๙ "

(สหชาตวารเหมือนกับปฏิจจวาร)

๖๐. จิตตสมฏฐานทุกะ ๓. ปัจจยวาร

๑. ปัจจยานุโลม ๑. วิภังควาร

เหตุปัจจัย

{๑๖๑} [๒๐๑] สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานทำสภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย มี ๓ วาร (เหมือนกับปฏิจจวาร) สภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐานทำสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ จิตทำหทัยวัตถุให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ในปฏิสนธิขณะ ... (เหมือนกับปฏิจจวาร) (๑)สภาวธรรมที่มีจิตเป็นสมุฏฐานทำสภาวธรรมที่ไม่มีจิตเป็นสมุฏฐาน ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย คือ สัมปยุตตขันธ์ทั้งหลายและจิตต สมุฏฐานรูปทำจิตให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... ขันธ์ที่มีจิตเป็นสมุฏฐานทำหทัยวัตถุ ให้เป็นปัจจัยเกิดขึ้น ... (แม้ในปฏิสนธิขณะก็พึงทำให้เป็น ๒ วาร) (๒)