ปฏิจจวาร เล่ม ๔๓

กิเลสญฺเจว สงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิเลสิโก จ ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. โลภํ ปฏิจฺจ โมโห. ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ. (จกฺกํ.) (๑)

กิเลสญฺเจว สงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ สงฺกิเลสิโก เจว โน จ กิเลโส ธมฺโม อุปฺปชฺชติ เหตุปจฺจยา. กิเลเส ปฏิจฺจ สมฺปยุตฺตกา ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๒)

กิเลสญฺเจว สงฺกิเลสิกญฺจ ธมฺมํ ปฏิจฺจ กิเลโส เจว สงฺกิเลสิโก จ สงฺกิเลสิโก เจว โน จ กิเลโส จ ธมฺมา อุปฺปชฺชนฺติ เหตุปจฺจยา. โลภํ ปฏิจฺจ โมโห. ทิฏฺฐ,ิ ถีนํ, อุทฺธจฺจํ, อหิริกํ, อโนตฺตปฺปํ สมฺปยุตฺตกา จ ขนฺธา จิตฺตสมุฏฺฐานญฺจ รูปํ. (๓)

(เอวํ ปฏิจฺจวาโรปิ สหชาตวาโรปิ ปจฺจยวาโรปิ นิสฺสยวาโรปิ สํสฏฺฐวาโรปิ สมฺปยุตฺตวาโรปิ กิเลสทุกสทิสา. นินฺนานากรณํ. อามสนํ นานํ.) _____ ๗๙. กิเลสสงฺกิเลสิกทุก ๗. ปญฺหาวาร ๑. ปจฺจยานุโลม ๑. วิภงฺควาร

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่ เป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ และอโนตตัปปะอาศัยโลภะเกิดขึ้น (พึงผูกเป็นจักกนัย) (๑)สภาวธรรมที่เป็นอารมณ์ของกิเลสแต่ไม่เป็นกิเลสอาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลส และเป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ สัมปยุตตขันธ์และจิตตสมุฏฐานรูปอาศัยกิเลสเกิดขึ้น (๒)

สภาวธรรมที่เป็นกิเลสเป็นอารมณ์ของกิเลสและที่เป็นอารมร์ของกิเลสแต่ไม่ เป็นกิเลส อาศัยสภาวธรรมที่เป็นกิเลสและเป็นอารมณ์ของกิเลสเกิดขึ้นเพราะเหตุปัจจัย ได้แก่ โมหะ ทิฏฐิ ถีนะ อุทธัจจะ อหิริกะ อโนตตัปปะ สัมปยุตตขันธ์ และ จิตตสมุฏฐานรูปอาศัยโลภะเกิดขึ้น (๓)(โดยนัยนี้ ปฏิจจวาร สหชาตวาร ปัจจยวาร นิสสยวาร สังสัฏฐวาร และ สัมปยุตตวาร ก็เหมือนกับกิเลสทุกะ ไม่มีข้อแตกต่างกัน ส่วนการระบุข้อความ ต่างกัน)