วิตักกานุปติตกถา เล่ม ๓๗

สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ สพฺพํ จิตฺตํ วิจารานุปติตํ ปีตานุปติตํ สุขานุปติตํ ทุกฺขานุปติตํ โสมนสฺสานุปติตํ โทมนสฺสานุปติตํ อุเปกฺขานุปติตํ สทฺธานุปติตํ วิริยานุปติตํ สตานุปติตํ สมาธานุปติตํ ปญฺญานุปติตํ ราคานุปติตํ โทสานุปติตํ ฯเปฯ อโนตฺตปฺปานุปติตนฺติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สกวาที จิตทุกดวงเนื่องด้วยวิตก หรือ?

ปรวาที ถูกแล้ว

ส. จิตทุกดวงเนื่องด้วยวิจาร เนื่องด้วยปีติ เนื่องด้วยสุข เนื่องด้วยทุกข์

เนื่องด้วยโสมนัส เนื่องด้วยโทมนัส เนื่องด้วยอุเบกขา เนื่องด้วยศรัทธา เนื่องด้วยวิริยะ เนื่องด้วยสติ เนื่องด้วยสมาธิ เนื่องด้วยปัญญาเนื่องด้วยราคะ เนื่องด้วยโทสะ ฯลฯ เนื่องด้วยอโนตตัปปะ หรือ?

ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ อวิตกฺโก วิจารมตฺโต สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ อวิตกฺโก วิจารมตฺโต สมาธิ โน วต เร วตฺตพฺเพ สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ

ส. จิตทุกดวงเนื่องด้วยวิตก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สมาธิที่ไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สมาธิที่ไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร มีอยู่ ก็ต้องไม่กล่าวว่า จิตทุกดวง

เนื่องด้วยวิตก

สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ โน วต เร วตฺตพฺเพ สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ

ส. จิตทุกดวงเนื่องด้วยวิตก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. สมาธิที่ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีอยู่ มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า สมาธิที่ไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มีอยู่ ก็ต้องไม่กล่าวว่า จิตทุกดวง

เนื่องด้วยวิตก

สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ ตโย สมาธี วุตฺตา ภควตา สวิตกฺโก สวิจาโร สมาธิ อวิตกฺโก วิจารมตฺโต สมาธิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ ตโย สมาธี วุตฺตา ภควตา สวิตกฺโก สวิจาโร สมาธิ อวิตกฺโก วิจารมฺมตฺโต สมาธิ อวิตกฺโก อวิจาโร สมาธิ โน วต เร วตฺตพฺเพ สพฺพํ จิตฺตํ วิตกฺกานุปติตนฺติ ฯ

วิตกฺกานุปติตกถา ฯ

ส. จิตทุกดวงเนื่องด้วยวิตก หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. พระผู้มีพระภาคได้ตรัสสมาธิ ๓ อย่าง คือ สมาธิมีวิตก มีวิจาร สมาธิ

ไม่มีวิตก มีเพียงวิจาร สมาธิไม่มีวิตก ไม่มีวิจาร มิใช่หรือ?

ป. ถูกแล้ว

ส. หากว่า พระผู้มีพระภาคได้ตรัสสมาธิ ๓ อย่าง คือ สมาธิมีวิตกมีวิจาร

สมาธิไม่มีวิตกมีเพียงวิจาร สมาธิไม่มีวิตกไม่มีวิจาร ก็ต้องไม่กล่าวว่าจิตทุกดวงเนื่องด้วยวิตก

วิตักกานุปติตกถา จบ