พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๗
อริยธัมมวิปากกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๗๙–๑๑๘๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๑๐ ในวรรคที่ ๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๗ อริยธัมมวิปากกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๕๗๓–๕๗๗
(๗๑) ๙. อริยธัมมวิปากกถา
ว่าด้วยเรื่องไม่มีวิบากแห่งอริยธรรม
{๑๑๗๙} [๔๙๘] สกวาทีถามว่า วิบากแห่งอริยธรรมไม่มีหรือ ?
ส. สามัญญะมีผลมาก พรหมัญญะมีผลมากมิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าสามัญญะมีผลมาก พรหมัญญะมีผลมาก ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “วิบากแห่งอริยธรรมไม่มี”{๑๑๘๐} ส. วิบากแห่งอริยธรรมไม่มีหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสดาปัตติผลมีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าโสดาปัตติผลมีอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “วิบากแห่งอริยธรรมไม่มี”ส. สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลมีอยู่มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑อริยธรรม สภาวธรรมอันเป็นของพระอริยะ ในที่นี้หมายถึงอริยมรรค (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๓๐)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่าสามัญญผลเป็นเพียงสภาวะที่ละกิเลสได้เท่านั้น ไม่จัดเป็นสภาวธรรมคือจิตและเจตสิก (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๒๙-๒๓๐)
- ๓สามัญญะ คุณธรรมเครื่องความเป็นสมณะ พรหมัญญะ คุณธรรมเครื่องความเป็นผู้ประเสริฐ ในที่นี้หมายถึงอริยมรรค (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๓๐)
ส. หากว่าอรหัตตผลมีอยู่ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “วิบากแห่งอริยธรรมไม่มี”{๑๑๘๑} ส. โสดาปัตติผลไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผลแห่งทานไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โสดาปัตติผลไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผลแห่งศีล ... ผลแห่งภาวนาไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผลแห่งทานไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. อรหัตตผลไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผลแห่งศีล ... ผลแห่งภาวนาไม่เป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๘๒} ส. ผลแห่งทานเป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสดาปัตติผลเป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผลแห่งทานเป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลเป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผลแห่งศีล ... ผลแห่งภาวนาเป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โสดาปัตติผลเป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ผลแห่งภาวนาเป็นวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. สกทาคามิผล ... อนาคามิผล ... อรหัตตผลเป็นวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๘๓} [๔๙๙] ส. กามาวจรกุศลมีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โลกุตตรกุศลมีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. รูปาวจรกุศล ... อรูปาวจรกุศลมีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. โลกุตตรกุศลมีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๘๔} ส. โลกุตตรกุศลไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. กามาวจรกุศลไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. โลกุตตรกุศลไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. รูปาวจรกุศล ... อรูปาวจรกุศลไม่มีวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๑๘๕} [๕๐๐] ป. กามาวจรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. โลกุตตรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. รูปาวจรกุศล ... อรูปาวจรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
{๑๑๘๖} ป. โลกุตตรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงปฏิสนธิและจุติหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. โลกุตตรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก แต่เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. กามาวจรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก แต่เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. โลกุตตรกุศลเป็นธรรมมีวิบาก แต่เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานหรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. รูปาวจรกุศล... อรูปาวจรกุศลเป็นธรรมมีวิบากแต่เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้ถึงนิพพานหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
จบ อริยธัมมวิปากกถา
(๗๒) ๑๐. วิปาโกวิปากธัมมธัมโมติกถา
ว่าด้วยวิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบาก
{๑๑๘๗} [๕๐๑] สกวาทีถามว่า วิบากเป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากหรือ ?
ส. วิบากของวิบากนั้นก็เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. วิบากของวิบากนั้นก็เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอันธกะ ซึ่งมีความเห็นว่าแม้วิบากก็เป็นสภาวธรรมที่เป็นเหตุให้เกิดวิบากได้ หรือวิบากก็สามารถเป็นกรรมที่อำนวยผลได้ โดยอ้างหลักอัญญมัญญปัจจัยในคัมภีร์ปัฏฐานที่ว่า ‘วิบากเป็นปัจจัยแก่วิบากโดยอัญญมัญญปัจจัยเป็นต้น’ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๓๐)
จบ อริยธัมมวิปากกถา