พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๗
ชรามรณวิปาโกติกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๑๖๙–๑๑๗๘ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๘/๑๐ ในวรรคที่ ๗มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
ชรามรณํ วิปาโกติกถา
ชรามรณวิปาโกติกถา
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๗ ชรามรณวิปาโกติกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ชรามรณํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ สุขเวทนิยํ ทุกฺขเวทนิยํ อทุกฺขมสุขเวทนิยํ สุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ ทุกฺขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ อทุกฺขมสุขาย เวทนาย สมฺปยุตฺตํ ผสฺเสน สมฺปยุตฺตํ เวทนาย สมฺปยุตฺตํ สญฺญาย สมฺปยุตฺตํ เจตนาย สมฺปยุตฺตํ จิตฺเตน สมฺปยุตฺตํ สารมฺมณํ อตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา อาโภโค สมนฺนาหาโร มนสิกาโร เจตนา ปตฺถนา ปณิธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ น สุขเวทนิยํ น ทุกฺขเวทนิยํ ฯเปฯ อนารมฺมณํ นตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ น สุขเวทนิยํ น ทุกฺขเวทนิยํ ฯเปฯ อนารมฺมณํ นตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธิ โน วต เร วตฺตพฺเพ ชรามรณํ วิปาโกติ ฯ
สกวาที ชรามรณะ เป็นวิบาก หรือ?
ปรวาที ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะ มีสุขเวทนา มีทุกขเวทนา มีอทุกขมสุขเวทนา ประกอบด้วย
สุขเวทนา ประกอบด้วยทุกขเวทนา ประกอบด้วยอทุกขมสุขเวทนาประกอบด้วยผัสสะ ประกอบด้วยเวทนา ประกอบด้วยสัญญา ประกอบด้วยเจตนา ประกอบด้วยจิต มีอารมณ์ความนึก ความผูกใจ ความสนใจ ความทำไว้ในใจ ความจงใจ ความปรารถนา ความตั้งใจของชรามรณะนั้น มีอยู่หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ส. ชรามรณะไม่มีสุขเวทนา ไม่มีทุกขเวทนา ฯลฯ ไม่มีอารมณ์ ความนึก ฯลฯ
ความตั้งใจ ของชรามรณะนั้น ไม่มี มิใช่หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่า ชรามรณะไม่มีสุขเวทนา ไม่มีทุกขเวทนา ฯลฯ ไม่มีอารมณ์
ความนึก ฯลฯ ความตั้งใจ ของชรามรณะนั้นไม่มี ก็ต้องไม่กล่าวว่าชรามรณะ เป็นวิบาก
ผสฺโส วิปาโก ผสฺโส สุขเวทนิโย ทุกฺขเวทนิโย ฯเปฯ สารมฺมโณ อตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ ฯ อามนฺตา ฯ ชรามรณํ วิปาโก ชรามรณํ สุขเวทนิยํ ทุกฺขเวทนิยํ ฯเปฯ สารมฺมณํ อตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ผัสสะ เป็นวิบาก และผัสสะมีสุขเวทนา มีทุกขเวทนา ฯลฯ มีอารมณ์ความนึก ฯลฯ ความตั้งใจของผัสสะนั้นมีอยู่ หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะ เป็นวิบาก และชรามรณะมีสุขเวทนา มีทุกขเวทนา ฯลฯ
มีอารมณ์ ความนึก ฯลฯ ความตั้งใจของชรามรณะนั้น มีอยู่หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ชรามรณํ วิปาโก ชรามรณํ น สุขเวทนิยํ น ทุกฺขเวทนิยํ ฯเปฯ อนารมฺมณํ นตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ ฯ อามนฺตา ฯ ผสฺโส วิปาโก ผสฺโส น สุขเวทนิโย น ทุกฺขเวทนิโย ฯเปฯ อนารมฺมโณ นตฺถิ ตสฺส อาวชฺชนา ฯเปฯ ปณิธีติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะ เป็นวิบาก แต่ชรามรณะไม่มีสุขเวทนา ไม่มีทุกขเวทนา ฯลฯ
ไม่มีอารมณ์ ความนึก ฯลฯ ความตั้งใจแห่งชรามรณะนั้นไม่มี หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ผัสสะ เป็นวิบาก แต่ผัสสะไม่มีสุขเวทนา ไม่มีทุกขเวทนา ฯลฯ ไม่มี
อารมณ์ ความนึก ฯลฯ ความตั้งใจของชรามรณะนั้น ไม่มีหรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อกุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ กุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งอกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งกุศลธรรม หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
กุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อกุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่งกุศลธรรม หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งอกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม
หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
กุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ อกุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งอกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
อกุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ กุสลานํ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งอกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่งอกุศลธรรมหรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
กุสลานญฺจ อกุสลานญฺจ ธมฺมานํ ชรามรณํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ กุสลานญฺจ อกุสลานญฺจ ธมฺมานํ ชรามรณํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งอกุศลธรรมหรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรม เป็นวิบากแห่งอกุศลธรรม
หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
กุสลานญฺจ อกุสลานญฺจ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ กุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ กุสลานญฺจ อกุสลานญฺจ ธมฺมานํ ชรามรณํ น วตฺตพฺพํ อกุสลานํ ธมฺมานํ วิปาโกติ ฯ น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่งกุศลธรรม หรือ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ชรามรณะแห่งกุศลธรรมและอกุศลธรรม ไม่พึงกล่าวว่าเป็นวิบากแห่ง
อกุศลธรรม หรือ?
ป. ไม่พึงกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
น วตฺตพฺพํ ชรามรณํ วิปาโกติ ฯ อามนฺตา ฯ นนุ อตฺถิ ทุพฺพณฺณสํวตฺตนิยํ กมฺมํ อปฺปายุกสํวตฺตนิยํ กมฺมนฺติ ฯ อามนฺตา ฯ หญฺจิ อตฺถิ ทุพฺพณฺณสํวตฺตนิยํ กมฺมํ อปฺปายุกสํวตฺตนิยํ กมฺมํ เตน วต เร วตฺตพฺเพ ชรามรณํ วิปาโกติ ฯ
ชรามรณํ วิปาโกติกถา ฯ
ป. ไม่พึงกล่าวว่า ชรามรณะเป็นวิบาก หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. กรรมที่ยังสัตว์ให้เป็นไปพร้อมเพื่อความเป็นผู้มีผิวพรรณขี้ริ้ว กรรมที่ยัง
สัตว์ให้เป็นไปพร้อมเพื่อความเป็นผู้มีอายุน้อย มีอยู่ มิใช่หรือ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่า กรรมที่ยังสัตว์ให้เป็นไปพร้อมเพื่อความเป็นผู้มีผิวพรรณขี้ริ้ว
กรรมที่ยังสัตว์ให้เป็นไปพร้อมเพื่อความเป็นผู้มีอายุน้อย มีอยู่ ด้วยเหตุนั้นนะท่านจึงต้องกล่าวว่า ชรามรณะเป็นวิบาก
ชรามรณวิปาโกติกถา จบ
จบ ชรามรณวิปาโกติกถา