พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๔
อุเบกขาสมันนาคตกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๙๓๓–๙๓๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๐ ในวรรคที่ ๔มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
_______
๔. จตุตฺถวคฺค
(๓๗) ๕. อุเปกฺขาสมนฺนาคตกถา
๕. อุเปกขาสมันนาคตกถา (๓๗)
ว่าด้วยผู้บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๔ อุเบกขาสมันนาคตกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๐ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๒๓๗–๒๓๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๔๑๙–๔๒๐
*อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ? อามนฺตา. อรหา ฉหิ ผสฺเสหิ ฯเปฯ ฉหิ เวทนาหิ ฯเปฯ ฉหิ สญฺญาหิ ฯเปฯ ฉหิ ปญฺญาหิ สมนฺนาคโตติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ? อามนฺตา. อรหา จกฺขุนา รูปํ ปสฺสนฺโต โสเตน สทฺทํ สุณาติ, ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ, ชิวฺหาย รสํ สายติ, กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสติ, มนสา ธมฺมํ วิชานาติ ฯเปฯ มนสา ธมฺมํ วิชานนฺโต จกฺขุนา รูปํ ปสฺสติ, โสเตน สทฺทํ สุณาติ, ฆาเนน คนฺธํ ฆายติ, ชิวฺหาย รสํ สายติ, กาเยน โผฏฺฐพฺพํ ผุสตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ
*อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโตติ? อามนฺตา. สตตํ สมิตํ อพฺโพกิณฺณํ ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโต สมาหิโต, (๑) ฉ อุเปกฺขาโย ปจฺจุปฏฺฐิตาติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *น วตฺตพฺพํ “อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโต”ติ? อามนฺตา. นนุ อรหา ฉฬุเปกฺโขติ? (๒) อามนฺตา. หญฺจิ อรหา ฉฬุเปกฺโข,๒ เตน วต เร วตฺตพฺเพ “อรหา ฉหิ อุเปกฺขาหิ สมนฺนาคโต”ติ ฯเปฯ อุเปกฺขาสมนฺนาคตกถา นิฏฺฐิตา.
- ๑ฉ.ม. สโมหิโต
- ๒- ๒ ฉ.ม. ฉฬงฺคุเปกฺโขติ
สก. พระอรหันต์บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา ๖ ใช่ไหม
สก. พระอรหันต์บริบูรณ์ด้วยผัสสะ ๖ ฯลฯ เวทนา ๖ ฯลฯ สัญญา ๖ ปัญญา ๖ ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. พระอรหันต์บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา ๖ ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พระอรหันต์เห็นรูปทางตา ฟังเสียงทางหู ดมกลิ่นทางจมูก ลิ้มรส ทางลิ้น ถูกต้องโผฏฐัพพะทางกาย รู้ธรรมารมณ์ทางใจ ฯลฯ เมื่อรู้ธรรมารมณ์ทางใจ จึงเห็นรูปทางตา ฟังเสียงทางหู ดมกลิ่นทางจมูก ลิ้มรสทางลิ้น ถูกต้องโผฏฐัพพะ ทางกายใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
สก. พระอรหันต์บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา ๖ ใช่ไหม
ปร. ใช่
สก. พระอรหันต์บริบูรณ์ มั่นคงด้วยอุเบกขา ๖ เนือง ๆ สม่ำเสมอ ไม่ ระคนกัน อุเบกขา ๖ ปรากฏใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ
ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “พระอรหันต์บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา ๖” ใช่ไหม
สก. ใช่
ปร. พระอรหันต์มีอุเบกขา ๖ มิใช่หรือ
สก. ใช่
ปร. หากพระอรหันต์มีอุเบกขา ๖ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “พระ อรหันต์ บริบูรณ์ด้วยอุเบกขา ๖”
อุเปกขาสมันนาคตกถา จบ
- ๑ปร. หมายถึงภิกษุในนิกายอุตตราปถกะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๘๗/๒๐๑)
- ๒เพราะมีความเห็นว่า พระอรหันต์ไม่สามารถให้อุเบกขา ๖ ประการเกิดขึ้นพร้อมกัน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๓๙๗/๒๐๔)
จบ อุเบกขาสมันนาคตกถา