รูปราโค รูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา เล่ม ๓๗

*รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. สมาปตฺเตสิโย อุปปตฺเตสิโย ทิฏฺฐธมฺม-สุขวิหาโร, สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ทิฏฺฐธมฺม สุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร, น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ? อามนฺตา. หญฺจิ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺม-สุขวิหาโร น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ.

สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. รูปราคะเป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ เป็น เครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบันใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. รูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ไม่ เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่าง เดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. รูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่าง เดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ”

*รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. สทฺทราโค สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*สทฺทราโค น วตฺตพฺพํ “สทฺทธาตุปริยาปนฺโน”ติ? อามนฺตา. รูปราโค น วตฺตพฺพํ “รูปธาตุ-ปริยาปนฺโน”ติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค น วตฺตพฺพํ “โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโน”ติ? อามนฺตา. รูปราโค น วตฺตพฺพํ “รูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สัททราคะนับเนื่องในสัททธาตุใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. สัททราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสัททธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. รูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในรูปธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ” ใช่ไหมปร. ใช่

สก. รูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในรูปธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. อรูปราโค น วตฺตพฺพํ “อรูปธาตุ- ปริยาปนฺโน”ติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. สมาปตฺเตสิโย อุปปตฺเตสิโย ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร, สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ นนุ น สมาปตฺเตสิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร, น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน ฯเปฯ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณติ? อามนฺตา. หญฺจิ น สมาปตฺเต-สิโย น อุปปตฺเตสิโย น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาโร, น สมาปตฺเตสิเยน จิตฺเตน น อุปปตฺเตสิเยน จิตฺเตน น ทิฏฺฐธมฺมสุขวิหาเรน จิตฺเตน สหคโต สหชาโต สํสฏฺโฐ สมฺปยุตฺโต เอกุปฺปาโท เอกนิโรโธ เอกวตฺถุโก เอการมฺมโณ, โน จ วต เร วตฺตพฺเพ “อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ.

สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. อรูปราคะเป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ เป็น เครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต เกิดร่วม ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่เป็นเครื่อง แสวงหาสมาบัติ ดวงที่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขใน ปัจจุบันใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. อรูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ไม่ เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน ฯลฯ มีวัตถุเป็นอันเดียวกัน มีอารมณ์เป็นอันเดียว กันกับจิตดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ฯลฯ มิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากอรูปราคะไม่เป็นเครื่องแสวงหาสมาบัติ ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ไม่เป็นเครื่องอยู่เป็นสุขในปัจจุบัน สหรคต เกิดร่วม ระคน สัมปยุต เกิดพร้อมกัน ดับพร้อมกัน มีวัตถุอย่างเดียวกัน มีอารมณ์อย่างเดียวกันกับจิตดวงที่ไม่เป็น เครื่องแสวงหาสมาบัติ ดวงที่ไม่เป็นเครื่องแสวงหาอุบัติ ดวงที่ไม่เป็นเครื่องอยู่เป็น สุขในปัจจุบัน ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุ”

*อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. สทฺทราโค สทฺทธาตุปริยาปนฺโนติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโนติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*สทฺทราโค น วตฺตพฺพํ “สทฺทธาตุปริยาปนฺโน”ติ? อามนฺตา. อรูปราโค น วตฺตพฺพํ “อรูป-ธาตุปริยาปนฺโน”ติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ คนฺธราโค ฯเปฯ รสราโค ฯเปฯ โผฏฺฐพฺพราโค น วตฺตพฺพํ “โผฏฺฐพฺพธาตุปริยาปนฺโน”ติ? อามนฺตา. อรูปราโค น วตฺตพฺพํ “อรูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. สัททราคะนับเนื่องในสัททธาตุใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. สัททราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในสัททธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. คันธราคะ ฯลฯ รสราคะ ฯลฯ โผฏฐัพพราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในโผฏฐัพพธาตุ” ใช่ไหมปร. ใช่

สก. อรูปราคะ ท่านไม่ยอมรับว่า “นับเนื่องในอรูปธาตุ” ใช่ไหม

ปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

*น วตฺตพฺพํ “รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน, อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ? อามนฺตา. นนุ กามราโค กามธาตุปริยาปนฺโนติ? อามนฺตา. หญฺจิ กามราโค กามธาตุปริยาปนฺโน, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “รูปราโค รูปธาตุปริยาปนฺโน, อรูปราโค อรูปธาตุปริยาปนฺโน”ติ. รูปารูปธาตุปริยาปนฺนกถา (๑) นิฏฺฐิตา. สฬสโม วคฺโค. ตสฺสุทฺทานํ

จิตฺตนิคฺคโห, จิตฺตปคฺคโห, สุขานุปฺปทานํ,

อธิคฺคยฺหมนสิกาโร, รูปํ เหตุ, รูปํ สเหตุกํ,

รูปํ กุสลมฺปิ อกุสลมฺปิ, รูปํ วิปาโก,

อตฺถิ รูปํ รูปาวจรํ อตฺถิ รูปํ อรูปาวจรํ,

สพฺเพ กิเลสา กามธาตุปริยาปนฺนาติ.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “รูปราคะนับเนื่องในรูปธาตุ อรูปราคะนับเนื่อง ในอรูปธาตุ” ใช่ไหมสก. ใช่

ปร. กามราคะนับเนื่องในกามธาตุมิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากกามราคะนับเนื่องในกามธาตุ ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “รูปราคะ นับเนื่องในรูปธาตุ อรูปราคะนับเนื่องในอรูปธาตุ”

รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา จบ

โสฬสมวรรค จบ

รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. นิคคหกถา ๒. ปัคคหกถา

๓. สุขานุปปทานกถา ๔. อธิคัยหมนสิการกถา

๕. รูปังเหตูติกถา ๖. รูปังสเหตุกันติกถา

๗. รูปังกุสลากุสลันติกถา ๘. รูปังวิปาโกติกถา

๙. รูปังรูปาวจรารูปาวจรันติกถา ๑๐. รูปราโครูปธาตุปริยาปันโนติอาทิกถา