arnon.worldเข้าสู่ระบบ

พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๖

ปัคคหกถา เล่ม ๓๗

ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๔๖–๑๖๕๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๑๖มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ

_______

๑๖. โสฬสมวคฺค

(๑๕๗) ๒. ปคฺคหกถา

๒. ปัคคหกถา (๑๕๗)

ว่าด้วยการบังคับจิต

พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๖ ปัคคหกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)

บาลี (มหาจุฬาฯ) เล่ม ๓๗ หน้า ๔๓๗–๔๓๘ · ไทย (มหาจุฬาฯ ๒) เล่ม ๓๗ หน้า ๗๘๙–๗๙๑

บาลี (มหาจุฬาฯ)

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส จิตฺตํ มา รชฺชิ, มา ทุสฺสิ, มา มุยฺหิ, มา กิลิสฺสีติ ปคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อโลภํ กุสลมูลํ ชเนติ, อโทสํ กุสลมูลํ ชเนติ, อโมหํ กุสลมูลํ ชเนติ, สทฺธํ ชเนติ, วิริยํ ชเนติ, สตึ ชเนติ, สมาธึ ชเนติ, ปญฺญํ ชเนตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อุปฺปนฺโน ผสฺโส มา นิรุชฺฌีติ ปคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปโร ปรสฺส อุปฺปนฺนา เวทนา ฯเปฯ อุปฺปนฺนา ปญฺญา มา นิรุชฺฌีติ ปคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ *ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย ราคํ ปชหติ, โทสํ ปชหติ, โมหํ ปชหติ ฯเปฯ อโนตฺตปฺปํ ปชหตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย มคฺคํ ภาเวติ, สติปฏฺฐานํ ภาเวติ ฯเปฯ โพชฺฌงฺคํ ภาเวตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย ทุกฺขํ ปริชานาติ ฯเปฯ มคฺคํ ภาเวตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. อญฺโญ อญฺญสฺส การโก, ปรํกตํ สุขํ ทุกฺขํ, อญฺโญ กโรติ อญฺโญ ปฏิสํเวเทตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา:-

“อตฺตนาว กตํ ปาปํ ฯเปฯ นาญฺโญ อญฺญํ วิโสธเย”ติ. (๑) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ น วตฺตพฺพํ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตี”ติ.

เชิงอรรถ (บาลี (มหาจุฬาฯ))
  1. ๑ขุ.ธ. ๒๕/๑๖๕/๔๖
ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นว่า “อย่ากำหนัด อย่าขัดเคือง อย่าหลง อย่าเศร้าหมองได้” ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นให้กุศลมูลคืออโลภะ อโทสะ อโมหะ สัทธา วิริยะ สติ สมาธิ ปัญญาเกิดแก่คนอื่นได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นบังคับว่า “ผัสสะที่เกิดขึ้นแก่คนอื่นอย่าได้ดับไปเลย” ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับว่า “เวทนาที่เกิดขึ้น ฯลฯ ปัญญาที่เกิดขึ้นแก่คนอื่น อย่าได้ดับไปเลย” ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นละราคะ โทสะ โมหะ ฯลฯ อโนตตัปปะ เพื่อประโยชน์แก่คนอื่น ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นเจริญมรรค สติปัฏฐาน ฯลฯ โพชฌงค์ เพื่อประโยชน์แก่คนอื่น ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นกำหนดรู้ทุกข์ ฯลฯ เจริญมรรค เพื่อประโยชน์แก่คนอื่นได้ ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นทำให้แก่คนอื่น สุขทุกข์มีผู้อื่นเป็นตัวการ บุคคลคนละคนกัน ทั้งทำและเสวยใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า “บุคคลทำบาปเอง ฯลฯ บุคคล อื่นจะทำคนอื่นให้บริสุทธิ์ไม่ได้” มีอยู่จริงมิใช่หรือปร. ใช่

สก. ดังนั้น ท่านจึงไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้”

เชิงอรรถ (ไทย (มหาจุฬาฯ ๒))
  1. ๑ดูเทียบ ขุ.ธ. (แปล) ๒๕/๑๖๕/๘๔
บาลี (มหาจุฬาฯ)

*น วตฺตพฺพํ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตี”ติ? อามนฺตา. นนุ อตฺถิ พลปฺปตฺตา, อตฺถิ วสีภูตาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ พลปฺปตฺตา, อตฺถิ วสีภูตา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ ปคฺคณฺหาตี”ติ. ปคฺคหกถา นิฏฺฐิตา.

ไทย (มหาจุฬาฯ ๒)

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. บุคคลผู้มีกำลังมีอยู่ คนผู้มีอำนาจก็มีอยู่มิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากบุคคลผู้มีกำลังมีอยู่ บุคคลผู้มีอำนาจก็มีอยู่ ดังนั้น ท่านจึงควร ยอมรับว่า “บุคคลอื่นบังคับจิตของคนอื่นได้”

ปัคคหกถา จบ

จบ ปัคคหกถา