พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๖
ปัคคหกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๔๖–๑๖๕๓ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๒/๑๐ ในวรรคที่ ๑๖มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๖ ปัคคหกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๕๕–๘๕๗
(๑๕๗) ๒. ปัคคหกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลสามารถประคองจิตผู้อื่นได้
{๑๖๔๖} [๗๔๕] สกวาทีถามว่า บุคคลอื่นประคอง(บังคับ)จิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ส. บุคคลอื่นประคองได้ว่า “จิตของบุคคลอื่นอย่ากำหนัด อย่าประทุษร้าย อย่าหลง อย่าเศร้าหมอง” ดังนี้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๔๗} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นยังกุศลมูลคืออโลภะให้เกิด ยังกุศลมูลคืออโทสะให้เกิด ยังกุศลมูลคืออโมหะให้เกิด ยังศรัทธาให้เกิด ยังวิริยะให้เกิด ยังสติให้เกิด ยังสมาธิให้เกิด ยังปัญญาให้เกิดแก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๔๘} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นประคองได้ว่า “ผัสสะที่เกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลอื่น อย่าดับไปเลย” ดังนี้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลอื่นประคองได้ว่า “เวทนาที่เกิดขึ้นแล้ว ... ปัญญาที่เกิดขึ้นแล้วแก่บุคคลอื่น อย่าดับไปเลย” ดังนี้หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายมหาสังฆิกะเช่นเดียวกับนิคคหกถา (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๔)
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๔๙} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นละราคะ ละโทสะ ละโมหะ ... ละอโนตตัปปะเพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๕๐} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นเจริญมรรค เจริญสติปัฏฐาน ... เจริญโพชฌงค์เพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๕๑} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นกำหนดรู้ทุกข์ ... เจริญมรรคเพื่อประโยชน์แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๖๕๒} ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลอื่นเป็นผู้ทำแก่บุคคลอื่น สุขและทุกข์คนอื่นทำให้ คนหนึ่งทำ อีกคนหนึ่งเสวยผลหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “บุคคลทำชั่วไว้เอง ... คนอื่นจะทำคนอื่นให้บริสุทธิ์หาได้ไม่” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้”
{๑๖๕๓} [๗๔๖] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ชนผู้บรรลุความเป็นผู้มีกำลังมีอยู่ ชนที่เป็นผู้มีความชำนาญมีอยู่มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. หากว่าชนผู้บรรลุความเป็นผู้มีกำลังมีอยู่ชนที่เป็นผู้มีความชำนาญมีอยู่ ด้วยเหตุนั้น ท่านก็ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นประคองจิตของบุคคลอื่นได้”
จบ ปัคคหกถา
(๑๕๘) ๓. สุขานุปปทานกถา
ว่าด้วยเรื่องบุคคลสามารถส่งความสุขแก่บุคคลอื่นได้
{๑๖๕๔} [๗๔๗] สกวาทีถามว่า บุคคลอื่นส่งความสุขให้แก่บุคคลอื่นได้หรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลหนึ่งสามารถส่งมอบความสุขแก่อีกคนหนึ่งได้ เพราะอาศัยพระสูตรที่ว่า ‘พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงนำความสุขเป็นอันมากมาให้แก่เราทั้งหลายหนอ’ (ม.ม. (แปล) ๑๓/๑๔๘/๑๘๓) ดังนี้เป็นข้ออ้าง (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๕)
จบ ปัคคหกถา