นิคคหกถา เล่ม ๓๗

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส จิตฺตํ มา รชฺชิ, มา ทุสฺสิ, มา มุยฺหิ, มา กิลิสฺสีติ นิคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อุปฺปนฺโน ผสฺโส มา นิรุชฺฌีติ นิคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ ปโร ปรสฺส อุปฺปนฺนา เวทนา ฯเปฯ อุปฺปนฺนา สญฺญา ฯเปฯ อุปฺปนฺนา เจตนา ฯเปฯ อุปฺปนฺนํ จิตฺตํ ฯเปฯ อุปฺปนฺนา สทฺธา ฯเปฯ อุปฺปนฺนํ วิริยํ ฯเปฯ อุปฺปนฺนา สติ ฯเปฯ อุปฺปนฺโน สมาธิ ฯเปฯ อุปฺปนฺนา ปญฺญา มา นิรุชฺฌีติ นิคฺคณฺหาตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย ราคํ ปชหติ. โทสํ ปชหติ ฯเปฯ อโนตฺตปฺปํ ปชหตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย มคฺคํ ภาเวติ. สติปฏฺฐานํ ภาเวติ ฯเปฯ โพชฺฌงฺคํ ภาเวตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. ปโร ปรสฺส อตฺถาย ทุกฺขํ ปริชานาติ, สมุทยํ ปชหติ, นิโรธํ สจฺฉิกโรติ, มคฺคํ ภาเวตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. อญฺโญ อญฺญสฺส การโก, ปรํกตํ สุขทุกฺขํ, อญฺโญ กโรติ อญฺโญ ปฏิสํเวเทตีติ? น เหวํ วตฺตพฺเพ ฯเปฯ

*ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตีติ? อามนฺตา. นนุ วุตฺตํ ภควตา:-

อตฺตนาว กตํ ปาปํ อตฺตนา สงฺกิลิสฺสติ

อตฺตนา อกตํ ปาปํ อตฺตนาว วิสุชฺฌติ

สุทฺธิ อสุทฺธิ ปจฺจตฺตํ นาญฺโญ อญฺญํ วิโสธเยติ. (๑) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ น วตฺตพฺพํ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตี”ติ.

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นว่า “อย่ากำหนัด อย่าขัดเคือง อย่าหลง อย่าเศร้าหมองได้” ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นข่มได้ว่า “ผัสสะที่เกิดขึ้นแก่คนอื่นอย่าได้ดับไปเลย” ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มได้ว่า “เวทนาที่เกิดขึ้น ฯลฯ สัญญาที่เกิดขึ้น ฯลฯ เจตนาที่เกิดขึ้น ฯลฯ จิตที่เกิดขึ้น ฯลฯ สัทธาที่เกิดขึ้น ฯลฯ วิริยะที่เกิดขึ้น ฯลฯ สติที่เกิดขึ้น ฯลฯ สมาธิที่เกิดขึ้น ฯลฯ ปัญญาที่เกิดขึ้นแก่คนอื่นอย่าได้ดับไปเลย” ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นละราคะ โทสะ ฯลฯ อโนตตัปปะ เพื่อประโยชน์แก่คนอื่น ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นเจริญมรรค สติปัฏฐาน ฯลฯ โพชฌงค์ เพื่อประโยชน์แก่คนอื่น ได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นกำหนดรู้ทุกข์ ละสมุทัย ทำให้แจ้งนิโรธ เจริญมรรค เพื่อ ประโยชน์แก่คนอื่นได้ใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. บุคคลอื่นทำให้แก่คนอื่น สุขทุกข์มีผู้อื่นเป็นตัวการ บุคคลคนละคนกัน ทั้งทำและเสวยใช่ไหมปร. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ฯลฯ

สก. บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. พระสูตรที่พระผู้มีพระภาคตรัสไว้ว่า

“บุคคลทำบาปเองก็เศร้าหมองเอง

ไม่ทำบาปเองก็บริสุทธิ์เอง ความบริสุทธิ์

และไม่บริสุทธิ์เป็นของเฉพาะตน

บุคคลอื่นจะทำคนอื่นให้บริสุทธิ์ไม่ได้”

มีอยู่จริงมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. ดังนั้น ท่านจึงไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้”

*น วตฺตพฺพํ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตี”ติ? อามนฺตา. นนุ อตฺถิ พลปฺปตฺตา, อตฺถิ วสีภูตาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อตฺถิ พลปฺปตฺตา, อตฺถิ วสีภูตา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “ปโร ปรสฺส จิตฺตํ นิคฺคณฺหาตี”ติ. นิคฺคหกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. ท่านไม่ยอมรับว่า “บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้” ใช่ไหม

สก. ใช่

ปร. บุคคลผู้มีกำลังมีอยู่ บุคคลผู้มีอำนาจก็มีอยู่มิใช่หรือ

สก. ใช่

ปร. หากบุคคลผู้มีกำลังมีอยู่ บุคคลผู้มีอำนาจก็มีอยู่ ดังนั้น ท่านจึงควร ยอมรับว่า “บุคคลอื่นข่มจิตของคนอื่นได้”

นิคคหกถา จบ