พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๕
อาสวกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๖๑๙ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๕/๑๑ ในวรรคที่ ๑๕มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๕ อาสวกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๓๕–๘๓๖
ป. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ คือเหตุแห่งคำพูดมี ๓ อย่างนี้ ๓ อย่างคืออะไรบ้าง คือ พูดถ้อยคำปรารภถึงอดีตกาลว่า ‘อดีตกาลได้มีแล้วอย่างนี้’ ๑ พูดถ้อยคำปรารภถึงอนาคตกาลว่า ‘อนาคตกาลจักมีอย่างนี้’ ๑ พูดถ้อยคำปรารภถึงปัจจุบันกาลว่า ‘ปัจจุบันกาลกำลังมีอย่างนี้อยู่’ ๑ ภิกษุทั้งหลาย กถาวัตถุ ๓ อย่างนี้แล” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ถ้าอย่างนั้น มุหุตตะก็ต้องเป็นสภาวะสำเร็จแล้ว
จบ ขณลยมุหุตตกถา
(๑๔๙) ๕. อาสวกถา
ว่าด้วยเรื่องอาสวะไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
{๑๖๑๙} [๗๒๔] สกวาทีถามว่า อาสวะ ๔ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะหรือ ?
ส. อาสวะ ๔ เป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผล ... เป็นโพชฌงค์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
[๗๒๕] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “อาสวะ ๔ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ” หรือ ?
- ๒ปรวาที หมายถึงพวกภิกษุนิกายเหตุวาท ซึ่งมีความเห็นว่า อาสวะ ๘ (กิเลสที่หมักดองในสันดาน ๔ อย่าง คือ กามาสวะ ภวาสวะ ทิฏฐาสวะ และอวิชชาสวะ) ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นแย้งว่า ถ้าอาสวะ ๔ ไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ ก็ต้องเข้าถึงลักษณะแห่งโลกุตตรธรรมมีมรรคเป็นต้น ดังนั้น จึงเป็นอารมณ์ของอาสวะ (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๐)
ส. ถูกแล้ว
ป. อาสวะเหล่านั้นเป็นอารมณ์ของอาสวะโดยอาสวะเหล่าใด อาสวะเหล่านั้นไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะมีอยู่พวกหนึ่งหรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น อาสวะ ๔ ก็ต้องไม่เป็นอารมณ์ของอาสวะ
จบ อาสวกถา
(๑๕๐) ๖. ชรามรณกถา
ว่าด้วยเรื่องชรามรณะแห่งกุตตรธรรมเป็นโลกุตระ
{๑๖๒๐} [๗๒๖] สกวาทีถามว่า ชรามรณะแห่งโลกุตตรธรรมก็เป็นโลกุตตระหรือ ?
ส. เป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผล ... เป็นโพชฌงค์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ชรามรณะแห่งโสดาปัตติมรรคก็เป็นโสดาปัตติมรรคหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. ชรามรณะแห่งโสดาปัตติมรรคก็เป็นโสดาปัตติมรรคหรือ ?
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายมหาสังฆิกะ ซึ่งมีความเห็นว่า ชรามรณะแห่งสภาวธรรมที่เป็นโลกุตตระจัดเป็นโลกุตตระด้วยเช่นกัน ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า ชื่อว่าชรามรณะไม่ควรกล่าว(กล่าวไม่ได้)ว่าเป็นโลกิยะหรือเป็นโลกุตตระเพราะเป็นสภาวะที่ยังไม่สำเร็จแน่นอน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๘๐)
จบ อาสวกถา