อัญญมัญญปัจจยกถา เล่ม ๓๗

*อวิชฺชาปจฺจยาว สงฺขารา, น วตฺตพฺพํ “สงฺขารปจฺจยาปิ อวิชฺชา”ติ? อามนฺตา. นนุ อวิชฺชา สงฺขาเรน สหชาตาติ? อามนฺตา. หญฺจิ อวิชฺชา สงฺขาเรน สหชาตา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “อวิชฺชาปจฺจยาปิ สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยาปิ อวิชฺชา”ติ.

*ตณฺหาปจฺจยาว อุปาทานํ, น วตฺตพฺพํ “อุปาทานปจฺจยาปิ ตณฺหา”ติ? อามนฺตา. นนุ ตณฺหา อุปาทาเนน สหชาตาติ? อามนฺตา. หญฺจิ ตณฺหา อุปาทาเนน สหชาตา, เตน วต เร วตฺตพฺเพ “ตณฺหาปจฺจยาปิ อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยาปิ ตณฺหา”ติ.

สก. เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี แต่ท่านไม่ยอมรับว่า “เพราะ สังขารเป็นปัจจัย อวิชชาจึงมี” ใช่ไหมปร. ใช่

สก. อวิชชาเกิดพร้อมกับสังขารมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากอวิชชาเกิดพร้อมกับสังขาร ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับว่า “เพราะ อวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี เพราะสังขารเป็นปัจจัย อวิชชาจึงมี”สก. เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี แต่ท่านไม่ยอมรับว่า “เพราะ อุปาทานเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี” ใช่ไหมปร. ใช่

สก. ตัณหาเกิดพร้อมกับอุปาทานมิใช่หรือ

ปร. ใช่

สก. หากตัณหาเกิดพร้อมกับอุปาทาน ดังนั้น ท่านจึงควรยอมรับ ว่า “เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี”

*“ชรามรณปจฺจยา ภิกฺขเว ชาติ ชาติปจฺจยา ภโว”ติ (๑) อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? นตฺถิ. เตน หิ อวิชฺชาปจฺจยาว สงฺขารา, น วตฺตพฺพํ “สงฺขารปจฺจยาปิ อวิชฺชา”ติ, ตณฺหาปจฺจยาว อุปาทานํ, น วตฺตพฺพํ “อุปาทานปจฺจยาปิ ตณฺหา”ติ.

*“วิญฺญาณปจฺจยา ภิกฺขเว นามรูปํ นามรูปปจฺจยาปิ วิญฺญาณนฺ”ติ๑ อตฺเถว สุตฺตนฺโตติ? อามนฺตา. เตน หิ อวิชฺชาปจฺจยาปิ สงฺขารา, สงฺขารปจฺจยาปิ อวิชฺชา, ตณฺหาปจฺจยาปิ อุปาทานํ, อุปาทานปจฺจยาปิ ตณฺหาติ. อญฺญมญฺญปจฺจยกถา นิฏฺฐิตา.

ปร. พระสูตรที่ว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะชรามรณะเป็นปัจจัย ชาติจึงมี เพราะชาติเป็นปัจจัย ภพจึงมี” มีอยู่หรือ

สก. ไม่มี

ปร. ดังนั้น ท่านไม่ควรยอมรับว่า “เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี เพราะสังขารเป็นปัจจัย อวิชชาจึงมี เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี เพราะ อุปาทานเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี”สก. พระสูตรที่ว่า “ภิกษุทั้งหลาย เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย นามรูปจึงมี เพราะนามรูปเป็นปัจจัย วิญญาณจึงมี” มีอยู่ใช่ไหม

ปร. ใช่

สก. ดังนั้น จึงควรยอมรับว่า “เพราะอวิชชาเป็นปัจจัย สังขารจึงมี เพราะสังขารเป็นปัจจัย อวิชชาจึงมี เพราะตัณหาเป็นปัจจัย อุปาทานจึงมี เพราะอุปาทานเป็นปัจจัย ตัณหาจึงมี”

อัญญมัญญปัจจยกถา จบ