พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๔
อปริยาปันนกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๙๔–๑๕๙๕ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๙/๙ ในวรรคที่ ๑๔มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๔ อปริยาปันนกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๘๒๒–๘๒๓
{๑๕๙๓} ส. ทิฏฐิป็นอัพยากฤตหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย กายกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ... วจีกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ... มโนกรรมที่สมาทานให้บริบูรณ์ตามทิฏฐิ ๑ เจตนา ๑ ความปรารถนา ๑ ความตั้งใจ ๑ สังขาร ๑ ของบุคคลผู้มีมิจฉาทิฏฐิ ทั้งหมดนั้นย่อมเป็นไปเพื่อผลที่ไม่น่าปรารถนา ไม่น่าใคร่ ไม่น่าพอใจ ไม่เป็นประโยชน์เกื้อกูลเพื่อทุกข์” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “ทิฏฐิเป็นอัพยากฤต”
จบ อัพยากตกถา
(๑๔๔) ๙. อปริยาปันนกถา
ว่าด้วยเรื่องทิฏฐิเป็นอปริยาบัน
{๑๕๙๔} [๗๐๙] สกวาทีถามว่า ทิฏฐิเป็นอปริยาบันหรือ ?'
ส. ทิฏฐิเป็นมรรค เป็นผล เป็นนิพพาน เป็นโสดาปัตติมรรค เป็นโสดาปัตติผล เป็นสกทาคามิมรรค เป็นสกทาคามิผล เป็นอนาคามิมรรค
- ๑พึงดูเทียบใน องฺ.เอกก. (แปล) ๒๐/๓๐๖/๕๗
- ๒อปริยาบัน หรือ อปริยาปันนธรรม หมายถึงธรรมที่ไม่นับเนื่องในทุกข์คือการเวียนว่ายตายเกิดอยู่ในภูมิทั้ง ๓ (เตภูมิกวัฏฏทุกข์) ธรรมที่พ้นจากโลกิยะ หรือโลกุตตรธรรม (อภิ.สงฺ.อ. ๙๓,๙๘)
- ๓ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นว่าทิฏฐิเป็นอปริยาบัน คือเป็นโลกุตตรธรรม (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๗๘)
เป็นอนาคามิผล เป็นอรหัตตมรรค เป็นอรหัตตผล เป็นสติปัฏฐาน เป็นสัมมัปปธาน เป็นอิทธิบาท เป็นอินทรีย์ เป็นพละ เป็นโพชฌงค์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๕๙๕} [๗๑๐] ป. ท่านไม่ยอมรับว่า “ทิฏฐิเป็นอปริยาบัน” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ปุถุชน ท่านยอมรับว่า “เป็นผู้ปราศจากความกำหนัดในกามทั้งหลาย” หรือ ?
ส. ถูกแล้ว
ป. ท่านควรกล่าวว่า “เป็นผู้ปราศจากทิฏฐิ” หรือ ?
ส. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ป. ถ้าอย่างนั้น ทิฏฐิก็ต้องเป็นอปริยาบัน
จบ อปริยาปันนกถา
จบ จุททสมวรรค
รวมกถาที่มีในวรรคนี้ คือ
๑. กุสลากุสลปฏิสันทหนกถา ๒. สฬายตนุปปัตติกถา
๓. อนันตรปัจจยกถา ๔. อริยรูปกถา
๕. อัญโญอนุสโยติกถา ๖. ปริยุฏฐานจิตตวิปปยุตตันติกถา
๗. ปริยาปันนกถา ๘. อัพยากตกถา
๙. อปริยาปันนกถา
จบ อปริยาปันนกถา