พระอภิธรรมปิฎก · วรรคที่ ๑๒
ชีวิตาโวโรปนกถา เล่ม ๓๗
ชั้นตัวบทพุทธพจน์ข้อ ๑๕๐๒–๑๕๐๖ (ฉบับหลวง)ลำดับ ๗/๙ ในวรรคที่ ๑๒มี ๔ ฉบับคลังนี้ตอบแบบ “อ่านตัวบท · ไม่ตีความ” — ระบบแสดงตัวบทตามฉบับที่มี และไม่สรุป ไม่ตีความ ไม่ให้คะแนนความน่าเชื่อถือ
พระอภิธรรมปิฎก กถาวัตถุ วรรคที่ ๑๒ ชีวิตาโวโรปนกถา (ฉบับหลวง เล่ม ๓๗ · ฉบับมหาจุฬาฯ เล่ม ๓๗ · ฉบับมหามกุฏฯ เล่ม ๘๑ · ฉบับเฉลิมพระเกียรติ เล่ม ๓๗)
ไทย (เฉลิมพระเกียรติ ๒๕๔๙) เล่ม ๓๗ หน้า ๗๖๓–๗๖๕
(๑๒๓) ๘. ชีวิตาโวโรปนกถา
ว่าด้วยเรื่องพระโสดาบันจงใจปลงชีวิตสัตว์ได้
{๑๕๐๒} [๖๔๘] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์หรือ ?
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตมารดา ... พึงแกล้งปลงชีวิตบิดา ... พึงแกล้งปลงชีวิตพระอรหันต์ ... พึงมีจิตคิดประทุษร้าย ... ยังพระโลหิตของพระตถาคตให้ห้อ ... พึงทำลายสงฆ์หรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๕๐๓} ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ไม่มีความเคารพในพระศาสดาหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
ส. เป็นผู้ไม่มีความเคารพในพระธรรม ... เป็นผู้ไม่มีความเคารพในพระสงฆ์ ... เป็นผู้ไม่มีความเคารพในสิกขาหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
- ๑บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ หมายถึงบุคคลผู้ประกอบด้วยทิฏฐิอันเป็นองค์มรรคหรือสัมมาทิฏฐิ ได้แก่บุคคลผู้เป็นอริยสาวกชั้นโสดาบัน หรือโสดาบันบุคคลขึ้นไป (องฺ.เอกก.อ. ๔๐๒, องฺ.ปญฺจก.อ. ๑๙)
- ๒ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายปุพพเสลิยะ ซึ่งมีความเห็นว่า บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิ ก็อาจจงใจทำปาณาติบาตคือฆ่าสัตว์ได้ โดยให้เหตุผลว่า ปาณาติบาตเกิดขึ้นได้ด้วยจิตที่สัมปยุตด้วยโทสะ และโทสะนั้นพระโสดาบันยังละไม่ได้ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่าพระโสดาบันจะไม่จงใจทำปาณาติบาตอย่างแน่นอน (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๕)
{๑๕๐๔} ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้มีความเคารพในพระศาสดา มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้มีความเคารพในพระศาสดา ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์”ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้มีความเคารพในพระธรรม ... ในพระสงฆ์ ... ในสิกขา มิใช่หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้มีความเคารพในสิกขา ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์”{๑๕๐๕} [๖๔๙] ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิเป็นผู้ไม่มีความเคารพในพระศาสดาหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงถ่ายอุจจาระรด พึงถ่ายปัสสาวะรด พึงถ่มเขฬะรดที่พระพุทธสถูป พึงทำพุทธสถูปไว้ทางเบื้องซ้ายหรือ ?
ป. ไม่ควรกล่าวอย่างนั้น ...
{๑๕๐๖} ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสไว้ว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย สาวกทั้งหลายของเราจะไม่ยอมล่วงละเมิดสิกขาบทที่เราบัญญัติแล้วแก่สาวกทั้งหลายแม้เพราะเหตุแห่งชีวิต เหมือนมหาสมุทรที่เต็มเปี่ยมอยู่เสมอ ไม่ล้นฝั่งฉะนั้น” ดังนี้ มีพระสูตรอยู่จริง มิใช่หรือ ?
- ๑พึงดูเทียบใน วิ.จุล. (แปล) ๗/๑๔๒/๓๐๓, องฺ.อฏฐก. (แปล) ๒๓/๒๐/๒๖๐, ขุ.อุ. (แปล) ๒๕/๔๕/๒๔๗
ป. ถูกแล้ว
ส. ถ้าอย่างนั้น ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงแกล้งปลงชีวิตสัตว์”
จบ ชีวิตาโวโรปนกถา
(๑๒๔) ๙. ทุคคติกถา
ว่าด้วยเรื่องพระโสดาบันละทุคติได้หมด
{๑๕๐๗} [๖๕๐] สกวาทีถามว่า บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้หรือ ?
ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบายหรือ ?
ป. ถูกแล้ว
ส. หากว่าบุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิพึงยินดีในรูปของสัตว์ที่เกิดในอบาย ท่านก็ไม่ควรยอมรับว่า “บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้”{๑๕๐๘} ส. บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยทิฏฐิละทุคติได้หรือ ?
ป. ถูกแล้ว
- ๑ปรวาที ในกถานี้หมายถึงพวกภิกษุนิกายอุตตราปถกะ ซึ่งมีความเห็นว่า พระโสดาบันละทุคติได้หมด โดยไม่จำแนกว่า ทุคติมี ๒ อย่าง คือ (๑) ทุคติภูมิ ภพภูมิของสัตว์นรก เปรต อสุรกายบางพวก และสัตว์ดิรัจฉาน ซึ่งจัดเป็นภพภูมิที่ชั่วหรือขั้นต่ำ (๒) ทุคติตัณหา คือความยินดีติดใจในรูปและเสียงเป็นต้นของเหล่าสัตว์ในทุคติภูมิ ซึ่งต่างจากความเห็นของฝ่ายสกวาทีที่เห็นว่า พระโสดาบันละได้เฉพาะทุคติภูมิคือจะไม่ตกต่ำไปเกิดในทุคติภูมิอีก แต่ยังไม่สามารถละทุคติตัณหาได้เด็ดขาด เช่น ยังยินดีในการรับเลี้ยงสัตว์ดิรัจฉาน เป็นต้น (อภิ.ปญฺจ.อ. ๒๖๕)
จบ ชีวิตาโวโรปนกถา