๓. เทวหิตสูตร เล่ม ๑๕

สาวตฺถิยํ วิหรติ เชตวเน... เตน โข ปน สมเยน ภควา วาเตหาพาธิโก โหติ. อายสฺมา จ อุปวาโณ ภควโต อุปฏฺฐาโก โหติ. อถ โข ภควา อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ อามนฺเตสิ “อิงฺฆ เม ตฺวํ อุปวาณ อุโณฺหทกํ ชานาหี”ติ. “เอวํ ภนฺเต”ติ โข อายสฺมา อุปวาโณ ภควโต ปฏิสฺสุตฺวา นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน เทวหิตสฺส พฺราหฺมณสฺส นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ตุณฺหีภูโต เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ. อทฺทสา โข เทวหิโต พฺราหฺมโณ อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ ตุณฺหีภูตํ เอกมนฺตํ ฐิตํ, ทิสฺวาน อายสฺมนฺตํ อุปวาณํ คาถาย อชฺฌภาสิ

“ตุณฺหีภูโต ภวํ ติฏฺฐํ มุณฺโฑ สงฺฆาฏิปารุโต

กึ ปตฺถยาโน กึ เอสํ กึ นุ ยาจิตุมาคโต”ติ.

อรหํ สุคโต โลเก วาเตหาพาธิโก มุนิ

สเจ อุโณฺหทกํ อตฺถิ มุนิโน เทหิ พฺราหฺมณ.

ปูชิโต ปูชเนยฺยานํ สกฺกเรยฺยาน สกฺกโต

อปจิโต อปจิเนยฺยานํ (๑) ตสฺส อิจฺฉามิ หาตเวติ.

อถ โข เทวหิโต พฺราหฺมโณ อุณฺโหทกสฺส กาชํ ปุริเสน คาหาเปตฺวา ผาณิตสฺส ปุฏํ อายสฺมโต อุปวาณสฺส ปาทาสิ. อถ โข อายสฺมา อุปวาโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อุโณฺหทเกน นฺหาเปตฺวา (๒) อุโณฺหทเกน ผาณิตํ อาโลเฬตฺวา ภควโต ปาทาสิ. อถ โข ภควโต โส อาพาโธ ปฏิปฺปสฺสมฺภิ.

อถ โข เทวหิโต พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ, อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ, สมฺโมทนียํ กถํ สารณียํ วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ; เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เทวหิโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ

“กตฺถ ทชฺชา เทยฺยธมฺมํ กตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ

กถํ หิ ยชมานสฺส กถํ (๓) อิชฺฌติ ทกฺขิณา”ติ.

ปุพฺเพนิวาสํ โย เวทิ สคฺคาปายญฺจ ปสฺสติ

อโถ ชาติกฺขยํ ปตฺโต อภิญฺญา โวสิโต มุนิ.

เอตฺถ ทชฺชา เทยฺยธมฺมํ เอตฺถ ทินฺนํ มหปฺผลํ

เอวํ หิ ยชมานสฺส เอวํ อิชฺฌติ ทกฺขิณาติ.

เอวํ วุตฺเต เทวหิโต พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ เอตทโวจ “อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม, อภิกฺกนฺตํ โภ โคตม ฯเปฯ อุปาสกํ มํ ภวํ โคตโม ธาเรตุ อชฺชตคฺเค ปาณุเปตํ สรณงฺคตนฺ”ติ.

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของ อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตกรุงสาวัตถี สมัยนั้น พระผู้มีพระภาคทรงพระประชวร ด้วยโรคลม ท่านพระอุปวาณะเป็นอุปัฏฐากของพระผู้มีพระภาค ครั้งนั้น พระผู้มี พระภาครับสั่งเรียกท่านพระอุปวาณะมาตรัสว่า “อุปวาณะ เอาเถิด เธอจงจัดหา น้ำร้อนสำหรับเรา”ท่านพระอุปวาณะทูลรับสนองพระดำรัสแล้ว ครองอันตรวาสก ถือบาตรและ จีวร เข้าไปยังที่อยู่ของเทวหิตพราหมณ์แล้วยืนนิ่งอยู่ ณ ที่สมควร

เทวหิตพราหมณ์ได้เห็นท่านพระอุปวาณะยืนนิ่งอยู่ ณ ที่สมควรแล้ว ได้ กล่าวกับท่านพระอุปวาณะด้วยคาถาว่า

ท่านเป็นสมณะโล้น ครองผ้าสังฆาฏิยืนนิ่งอยู่

ท่านปรารถนาอะไร แสวงหาอะไร มาเพื่อขออะไร

ท่านพระอุปวาณะตอบว่า

พระสุคตมุนีเป็นพระอรหันต์ในโลก

ทรงพระประชวรด้วยโรคลม

พราหมณ์ ถ้าท่านมีน้ำร้อน

ขอท่านจงถวายแด่พระสุคตมุนีด้วยเถิด

อาตมภาพปรารถนาจะนำไปถวายพระผู้มีพระภาคพระองค์นั้น

ผู้ควรบูชาสักการะ และนับถือกว่าบรรดาพระอริยบุคคล

ที่ควรบูชาสักการะ และนับถือเหล่านั้น

ครั้งนั้น เทวหิตพราหมณ์ให้บุรุษถือกาน้ำร้อนและห่อน้ำอ้อยตามไปถวายท่าน พระอุปวาณะ ลำดับนั้น ท่านพระอุปวาณะเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับแล้ว ทูลให้สรงสนาน และใช้น้ำร้อนละลายน้ำอ้อยแล้วถวายพระผู้มีพระภาคลำดับนั้น พระผู้มีพระภาคทรงหายจากพระอาการประชวร ต่อมาเทวหิตพราหมณ์เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับ ได้สนทนาปราศรัยพอเป็นที่บันเทิงใจ พอเป็นที่ระลึกถึงกันแล้วนั่ง ณ ที่สมควร ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคด้วยคาถาว่าบุคคลพึงให้ไทยธรรม ณ ที่ไหน

ทานที่บุคคลให้ ณ ที่ไหน มีผลมาก

ทักษิณาสำเร็จผลอย่างไรแก่บุคคลผู้บูชาอย่างไร

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

มุนีผู้บรรลุอภิญญา คือรู้ปุพเพนิวาสญาณอย่างแจ่มแจ้ง

เห็นสวรรค์และอบาย ทั้งบรรลุความสิ้นชาติ แล้ว

บุคคลพึงให้ไทยธรรมในมุนีนี้ ทานที่ให้แล้วในมุนีนี้มีผลมาก

ทักษิณาสำเร็จผลอย่างนี้แก่บุคคลผู้บูชาอย่างนี้แล

เมื่อพระผู้มีพระภาคตรัสอย่างนี้แล้ว เทวหิตพราหมณ์ได้กราบทูลพระผู้มีพระภาค ดังนี้ว่า “ข้าแต่พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ข้าแต่ พระโคดมผู้เจริญ พระภาษิตของพระองค์ชัดเจนไพเราะยิ่งนัก ฯลฯ ขอพระโคดมผู้ เจริญโปรดทรงจำข้าพระองค์ว่าเป็นอุบาสกผู้ถึงสรณะ ตั้งแต่วันนี้เป็นต้นไปจนตลอดชีวิต”

เทวหิตสูตรที่ ๓ จบ