๕. จันทนสูตร เล่ม ๑๕

๔. นันทนสูตร

ว่าด้วยผู้มีศีล

{๒๕๘} [๙๕] นันทนเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง ได้กราบทูลถามพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

ข้าแต่พระโคดมผู้มีปัญญากว้างขวาง ข้าพระองค์ขอทูลถามพระองค์ถึงญาณทัสสนะอันไม่เวียนกลับมาอีก แห่งพระผู้มีพระภาคเจ้า บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลประเภทใดว่าเป็นผู้มีศีล เรียกบุคคลประเภทใดว่าเป็นผู้มีปัญญา บุคคลประเภทใดล่วงทุกข์ได้ เทวดาทั้งหลายบูชาบุคคลประเภทใด{๒๕๙} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลใดเป็นผู้มีศีล มีปัญญา อบรมตนดีแล้ว มีจิตตั้งมั่น ยินดีในฌาน มีสติ ปราศจากความเศร้าโศก ละกิเลสได้ขาด มีอาสวะสิ้นแล้ว ทรงไว้ซึ่งร่างกายนี้เป็นชาติสุดท้าย

บัณฑิตทั้งหลายเรียกบุคคลเช่นนั้นว่า เป็นผู้มีศีล เป็นผู้มีปัญญา บุคคลนั้นย่อมล่วงทุกข์ได้ เทวดาทั้งหลายย่อมบูชาบุคคลเช่นนั้นแล

๕. จันทนสูตร

ว่าด้วยผู้ไม่จมในห้วงนํ้าลึก

{๒๖๐} [๙๖] จันทนเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาว่า

บุคคลผู้ไม่เกียจคร้านทั้งกลางวันและกลางคืนจะข้ามโอฆะได้อย่างไร บุคคลเช่นไรย่อมไม่จมลงในห้วงน้ำลึก ซึ่งไม่มีที่พึ่ง ไม่มีที่ยึดเหนี่ยว{๒๖๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสตอบว่า

บุคคลผู้สมบูรณ์ด้วยศีลอยู่ทุกเมื่อ มีปัญญา มีจิตตั้งมั่นดีแล้ว ปรารภความเพียร มีจิตมุ่งต่อพระนิพพาน ย่อมข้ามโอฆะซึ่งยากที่จะข้ามพ้นได้บุคคลนั้นเว้นขาดแล้วจากกามสัญญา ล่วงรูปสัญโญชน์ ได้ มีภพเป็นที่เพลิดเพลินสิ้นไปแล้ว ย่อมไม่จมลงในห้วงน้ำลึก

๖. วาสุทัตตสูตร

ว่าด้วยการรีบเร่งทำความดี

{๒๖๒} [๙๗] วาสุทัตตเทพบุตรผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

คนที่ถูกแทงด้วยหอกย่อมรีบพยายามถอนออก หรือเมื่ถูกไฟไหมที่ศีรษะย่อมรีบพยายามดับ ฉันใด ภิกษุก็พึงเป็นผู้มีสติรีบพยายามเพื่อละความกำหนัดยินดีในกามอยู่ ฉันนั้น