๘. กกุธสูตร เล่ม ๑๕

เอวมฺเม สุตํ:- เอกํ สมยํ ภควา สาเกเต วิหรติ อญฺชนวเน มิคทาเย. อถ โข กกุโธ เทวปุตฺโต อภิกฺกนฺตาย รตฺติยา อภิกฺกนฺตวณฺโณ เกวลกปฺปํ อญฺชนวนํ โอภาเสตฺวา เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ; อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ; เอกมนฺตํ ฐิโต โข กกุโธ เทวปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ “นนฺทสิ สมณา”ติ. กึ ลทฺธา อาวุโสติ. เตนหิ สมณ โสจสีติ. กึ ชียิตฺถ อาวุโสติ. เตนหิ สมณ เนว นนฺทสิ น จ โสจสีติ. เอวมาวุโสติ.

กจฺจิ ตฺวํ อนิโฆ (๑) ภิกฺขุ กจฺจิ นนฺทิ น วิชฺชติ

กจฺจิ ตเมกมาสีนํ อรตี (๒) นาภิกีรตีติ.

อนีโฆ เว อหํ ยกฺข อโถ นนฺทิ (๓) น วิชฺชติ

อโถ มเมกมาสีนํ อรตี นาภิกีรตีติ.

กถํ ตฺวํ อนิโฆ ภิกฺขุ กถํ นนฺทิ น วิชฺชติ

กถํ ตเมกมาสีนํ อรตี นาภิกีรตีติ.

อฆชาตสฺส เว นนฺทิ นนฺทิชาตสฺส เว อฆํ

อนนฺทิ อนิโฆ ภิกฺขุ เอวํ ชานาหิ อาวุโสติ.

จิรสฺสํ วต ปสฺสามิ พฺราหฺมณํ ปรินิพฺพุตํ

อนนฺทึ อนิฆํ ภิกฺขุ ติณฺณํ โลเก วิสตฺติกนฺติ.

ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้

สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระอัญชนวัน สถานที่พระราชทาน อภัยแก่หมู่เนื้อ เขตเมืองสาเกต ครั้นเมื่อราตรีผ่านไป กกุธเทพบุตรมีวรรณะงดงาม ยิ่งนัก เปล่งรัศมีให้สว่างทั่วพระอัญชนวัน เข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคถึงที่ประทับถวายอภิวาทแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคดังนี้ว่า “ข้าแต่ พระสมณะ พระองค์ทรงยินดีอยู่หรือ”พระผู้มีพระภาคตรัสว่า “อาวุโส เราได้อะไรเล่า”

“ข้าแต่พระสมณะ ถ้าอย่างนั้น พระองค์ทรงเศร้าโศกอยู่หรือ”

“อาวุโส เราเสื่อมเสียอะไรเล่า”

“ข้าแต่พระสมณะ ถ้าอย่างนั้น พระองค์ไม่ทรงยินดีเลย ไม่ทรงเศร้าโศกเลยหรือ”“เป็นเช่นนั้น อาวุโส”

กกุธเทพบุตรกราบทูลว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นภิกษุ

พระองค์ไม่ทรงมีความทุกข์บ้างหรือ

ไม่ทรงมีความเพลิดเพลินบ้างหรือ

ความไม่ยินดีไม่ครอบงำพระองค์ผู้อยู่ผู้เดียวหรือ

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

ยักษ์ เราไม่มีความทุกข์และความเพลิดเพลิน

อนึ่ง ความไม่ยินดีก็ไม่ครอบงำเราผู้อยู่ผู้เดียว

กกุธเทพบุตรกราบทูลว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้เป็นภิกษุ

ทำไมพระองค์จึงไม่มีความทุกข์ ไม่มีความเพลิดเพลิน

ทำไมความไม่ยินดีจึงไม่ครอบงำพระองค์ผู้อยู่ผู้เดียว

พระผู้มีพระภาคตรัสว่า

ผู้มีความทุกข์เท่านั้นจึงมีความเพลิดเพลิน

ผู้มีความเพลิดเพลินเท่านั้นจึงมีความทุกข์

(ส่วน)ภิกษุเป็นผู้ไม่มีความเพลิดเพลิน เป็นผู้ไม่มีความทุกข์

ท่านจงรู้อย่างนี้เถิด อาวุโส

กกุธเทพบุตรกราบทูลว่า

นานจริงหนอ ข้าพระองค์จึงจะพบเห็นภิกษุ

ผู้เป็นพราหมณ์ ผู้ดับสนิทแล้ว ไม่มีความเพลิดเพลิน

ไม่มีความทุกข์ ผู้ข้ามพ้นเครื่องข้องในโลกได้แล้ว

กกุธสูตรที่ ๘ จบ