๕. อุชฌานสัญญีสูตร เล่ม ๑๕

๕. อุชฌานสัญญิสูตร

ว่าด้วยพวกเทวดาผู้มุ่งหาเรื่อง

{๑๐๖} [๓๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว พวกเทวดาผู้มุ่งแต่จะหาเรื่องมากองค์ด้วยกันมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วจึงได้ยืนลอยอยู่ในอากาศ{๑๐๗} เทวดาองค์หนึ่งผู้ยืนลอยอยู่ในอากาศได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

บุคคลใดประกาศตนที่เป็นอยู่โดยอาการอย่างหนึ่งให้เขารู้โดยอาการอีกอย่างหนึ่ง บุคคลนั้นชื่อว่าลวงปัจจัยเขามากินด้วยอาการแห่งขโมย ดุจพรานนกลวงจับนกฉะนั้น

ก็บุคคลทำสิ่งใดได้ จึงค่อยพูดถึงสิ่งนั้น ทำสิ่งใดไม่ได้ ก็ไม่ควรพูดถึงสิ่งนั้น คนที่ไม่ทำ ดีแต่พูด บัณฑิตทั้งหลายเขารู้กันทั่วไป

{๑๐๘} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ปฏิปทาที่มั่นคง ซึ่งเป็นเหตุให้ผู้มีปัญญาทั้งหลายผู้มีความเพียรเพ่งพินิจพ้นจากเครื่องผูกแห่งมารได้ ใคร ๆ ไม่อาจดำเนินตามได้ด้วยเหตุสักว่าพูดหรือฟังอย่างเดียวหรอก

บุคคลผู้มีปัญญาทั้งหลายทราบความเป็นไปของโลกแล้ว รู้ชัดอริยสัจแล้ว เป็นผู้ดับกิเลสได้แล้ว ข้ามพ้นตัณหาในโลกแล้ว เขาย่อมไม่ทำอย่างนี้กันหรอก

{๑๐๙} ลำดับนั้นแล เทวดาเหล่านั้นลงมายืนอยู่บนพื้นดิน หมอบลงแทบพระบาททั้งสองของผู้มีพระภาคเจ้าแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ โทษล่วงเกินได้ครอบงำพวกข้าพระองค์ผู้เป็นคนพาล เป็นคนหลง ไม่ฉลาด ซึ่งได้สำคัญผิดว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าเป็นผู้ควรจะถูกรุกรานได้ ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้าผู้เจริญ ขอพระผู้มีพระภาคเจ้าโปรดรับรู้โทษล่วงเกินของพวกข้าพระองค์โดยเป็นความผิดเพื่อความสำรวมระวังต่อไปด้วยเถิด”ลำดับนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ทรงแย้มพระโอษฐแล้ว

{๑๑๐} ต่อจากนั้นแล เทวดาเหล่านั้นเมื่อจะหาเรื่องให้มากขึ้นไป จึงกลับขึ้นไปบนอากาศ เทวดาองค์หนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

เมื่อเขาแสดงการขอโทษ บุคคลใดยังมีความโกรธอยู่ภายใน ยังมีความไม่พอใจหนัก ไม่ยอมรับการขอโทษ บุคคลนั้นย่อมผูกเวรไว้

หากว่าในโลกนี้ความล่วงเกินกันไม่มี ความผิดก็ไม่มี และเวรทั้งหลายก็ไม่สงบลง คนเราจะเป็นคนฉลาดกันได้ด้วยเหตุอะไรเล่า

ในโลกนี้ ใครเล่าที่ไม่มีโทษล่วงเกิน ใครเล่าที่ไม่มีความผิด ใครเล่าที่ไม่ถึงความหลงเลือน ในโลกนี้ใครเล่าที่เป็นผู้มีปัญญา เป็นผู้มีสติอยู่ตลอดเวลา

{๑๑๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า

ตถาคตผู้ตรัสรู้แล้ว ผู้เอ็นดูสัตว์ทั้งปวง เป็นผู้ที่ไม่มีโทษล่วงเกิน ไม่มีความผิด ไม่ถึงความหลงเลือน และเป็นผู้มีปัญญา มีสติอยู่ตลอดเวลาในโลกนี้

เมื่อเขาแสดงการขอโทษ บุคคลใดยังมีความโกรธอยู่ภายใน ยังมีความไม่พอใจหนัก ไม่ยอมรับการขอโทษ

บุคคลนั้นย่อมผูกเวรไว้ เราไม่ยินดีเวรนั้น เราขอรับการขอโทษของท่านทั้งหลาย

๖. สัทธาสูตร

ว่าด้วยศรัทธา

{๑๑๒} [๓๖] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว พวกเทวดาสตุลลปกายิกามากองค์ด้วยกันมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๑๑๓} เทวดาองค์หนึ่งผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ศรัทธาเป็นสหายของคน หากว่าความไม่มีศรัทธา ไม่ดำรงนั้นอยู่ไซร้ ต่อไป บริวารยศและเกียรติยศย่อมมีแก่ผู้นั้น อนึ่ง ผู้นั้นละทิ้งสรีระแล้วย่อมไปสู่สวรรค์

ต่อจากนั้นแล เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

บุคคลใดละความโกรธ ละมานะ ก้าวล่วงสังโยชน์ทั้งปวงได้ ทุกข์ทั้งหลายย่อมไม่ตกถึงบุคคลนั้นผู้ไม่เกี่ยวข้องในนามรูป ผู้ไม่มีกิเลสที่ทำให้กังวล

{๑๑๔} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า