๓. สาธุสูตร เล่ม ๑๕

๓. สาธุสูตร

ว่าด้วยอานิสงส์แห่งการบริจาคทาน

{๙๔} [๓๓] เรื่องเกิดขึ้นที่พระนครสาวัตถี

ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว เหล่าเทวดาสตุลลปกายิกามากองค์ด้วยกันมีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๙๕} เทวดาองค์หนึ่งครั้นยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้ว ได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี เพราะความตระหนี่และความประมาท บุคคลจึงให้ทานอย่างนี้ไม่ได้ ส่วนบุคคลผู้รู้แจ้งเมื่อหวังผลบุญพึงให้ทาน

{๙๖} ต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี อนึ่ง แม้ของจะมีน้อย การให้ทานก็ยังเป็นความดี คนพวกหนึ่ง ถึงของจะมีน้อย ก็แบ่งให้กัน คนพวกหนึ่งถึงของจะมีมาก ก็ใม่ยอมให้ใคร ทักษิณาที่ให้จากของเล็กน้อยจึงนับว่าเสมอด้วยการให้ของนับพัน{๙๗} ต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี แม้ของจะมีน้อย การให้ทานก็ยังเป็นความดี อนึ่ง การให้ทานด้วยศรัทธาก็เป็นความดี

นักปราชญ์ทั้งหลายกล่าวว่า ทานและการรบมีสภาพเสมอกัน พวกวีรบุรุษแม้จะมีน้อยคนก็เอาชนะคนขี้ขลาดที่มีมากกว่าได้ ถ้าบุคคลมีศรัทธาอยู่ให้สิ่งของแม้จะน้อยได้ บุคคลนั้นก็ย่อมเป็นผู้มีความสุขในโลกหน้าด้วยการให้นั้นได้แน่แท้{๙๘} ต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี แม้ของจะมีน้อย การให้ทานก็ยังเป็นความดี การให้ทานแม้ด้วยศรัทธาก็เป็นความดี อนี่ง ทานที่ผู้มีโภคะ ซึ่งได้มาโดยธรรมให้แก่บุคคลผู้บรรลุธรรมแล้ว จัดเป็นความดีบุคคลใดให้ทานแก่ผู้ได้ธรรมแล้ว ผู้บรรลุธรรมแล้ว ด้วยความขยันหมั่นเพียร บุคคลนั้นย่อมพ้นนรกแห่งยมราชแล้วเข้าถึงทิพยสถาน

{๙๙} ต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี แม้ของจะมีน้อย การให้ทานก็ยังเป็นความดี การให้ทาน แม้ด้วยศรัทธาก็เป็นความดี อนึ่ง ทานที่ผู้มีโภคะ ซึ่งได้มาโดยธรรมให้แก่บุคคลผู้บรรลุธรรมแล้ว จัดเป็นความดีอนึ่ง ทานที่บุคคลเลือกให้เป็นความดี เพราะทานที่เลือกให้ พระสุคตเจ้าทรงสรรเสริญแล้ว ทานทั้งหลายที่บุคคลให้แล้วในเหล่าบุคคลผู้ควรแก่ทักษิณาซึ่งมีอยู่ใน

ชีวโลกนี้ ย่อมมีผลมาก เหมือนพืชที่ลูกหว่านลงในนาดี มีผลมากฉะนั้น

{๑๐๐} ต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้เปล่งอุทานนี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ข้าแต่พระองค์ผู้ไม่มีความทุกข์ การให้ทานเป็นความดี แม้ของจะมีน้อย การให้ทานก็ยังเป็นความดี การให้ทานแม้ด้วยศรัทธาก็เป็นความดี ทานที่ผู้มีโภคะซึ่งได้มา โดยธรรมให้แก่บุคคลผู้บรรลุธรรมแล้ว ก็จัดเป็นความดี ทานที่บุคคลเลือกให้เป็นความดี อนึ่ง ความสำรวมแม้ในสัตว์ทั้งหลายก็เป็นความดีบุคคลใดไม่เที่ยวเบียดเบียนสัตว์ทั้งหลายอยู่ ไม่ทำความชั่วเพราะกลัวคนอื่นว่า บัณฑิตทั้งหลายย่อมสรรเสริญบุคคลนั้นผู้เป็นคนกลัวบาป แต่ไม่สรรเสริญบุคคลผู้กล้าในการทำบาปนั้น สัตบุรุษทั้งหลายย่อมไม่ทำความชั่วเพราะกลัวบาปต่อจากนั้น เทวดาอีกองค์หนึ่งได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าดังนี้ว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า คำของใครหนอเป็นสุภาษิต”

{๑๐๑} พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “คำของพวกท่านทั้งหมดเป็นสุภาษิตโดยปริยาย ก็แต่ว่าพวกท่านจงฟังคำของเราบ้าง

ก็การให้ทานด้วยศรัทธาอันบัณฑิตสรรเสริญแล้วโดยส่วนมาก ก็แต่ว่าบทแห่งธรรมกล่าวคือพระนิพพานแล ประเสริฐกว่าการให้ทาน เพราะว่าสัตบุรุษทั้งหลายผู้มีปัญญาในกาลก่อนก็ดี ในกาลก่อนกว่านั้นก็ดี ได้บรรลุนิพพานกันมาแล้ว

๔. นสันติสูตร

ว่าด้วยการกำจัดเบญจขันธ์ได้ก็กำจัดทุกข์ได้

{๑๐๒} [๓๔] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ พระวิหารเชตวันอารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล เมื่อปฐมยามผ่านไปแล้ว เหล่าเทวดาสตุลลปกายิกามากองค์ด้วยกัน มีรัศมีงามยิ่งนัก ยังพระวิหารเชตวันให้สว่างไสวไปทั่ว แล้วเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาคเจ้าถึงที่ประทับ ครั้นแล้วได้ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่ง{๑๐๓} เทวดาองค์หนึ่งผู้ยืนอยู่ ณ ที่สมควรข้างหนึ่งแล้วได้กล่าวคาถานี้ในสำนักพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า

ในหมู่มนุษย์ไม่มีกามที่เที่ยงแท้ ในโลกนี้มีแต่อิฏฐารมณ์ซึ่งเป็นที่ที่คนผู้เกาะเกี่ยวมัวเมาอยู่ จึงไม่บรรลุถึงพระนิพพานอันเป็นที่ไม่หวนกลับมาสู่บ่วงแห่งมารอีกได้

เบญจขันธ์เกิดแต่ฉันทะคือตัณหา ทุกข์ก็เกิดแต่ฉันทะ เพราะกำจัดฉันทะได้ จึงกำจัดเบญจขันธ์ได้ เพราะกำจัดเบญจขันธ์ได้ จึงกำจัดทุกข์ได้

อารมณ์อันงามทั้งหลายในโลกยังไม่จัดเป็นกาม ความกำหนัดที่พร้อมไปด้วยความดำริจัดเป็นกามของคน อารมณ์อันงามทั้งหลายก็ดำรงอยู่ในโลกอย่างนั้นนั่นแหละ บุคคลผู้มีปัญญาทั้งหลายย่อมกำจัดฉันทะในอารมณ์ทั้งหลายนั้นโดยแท้