๖. สารีปุตตสูตร เล่ม ๑๕

บุคคลพึงกล่าวแต่วาจาที่ไม่เป็นเหตุให้ตัวเองเดือดร้อน และไม่เป็นเหตุเบียดเบียนผู้อื่นวาจานั้นเป็นวาจาสุภาษิตแท้

บุคคลพึงกล่าวแต่วาจาอันเป็นที่รัก ที่คนทั้งหลายชื่นชอบเท่านั้น ไม่ยึดถือเอาคำชั่วหยาบของผู้อื่น กล่าวแต่วาจาอันเป็นที่รักแก่คนอื่น

คำสัตย์แลเป็นสิ่งไม่ตาย ธรรมนี้เป็นของเก่า สัตบุรษทั้งหลายเป็นผู้ดำรงมั่นอยู่ ในคำสัตย์ทั้งที่เป็นอรรถและเป็นธรรม

พระพุทธเจ้าตรัสพระวาจาใดซึ่งเป็นวาจาเกษมเพื่อให้ถึงพระนิพพาน เพื่อทำที่สุดแห่งทุกข์ พระวาจานั้นแลสูงสุดกว่าวาจาทั้งหลาย

๖. สารีปุตตสูตร

ว่าด้วยพระวังคีสะสรรเสริญพระสารีบุตร

{๗๔๑} [๒๑๔] สมัยหนึ่ง ท่านพระสารีบุตรอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้นแล ท่านพระสารีบุตรชี้แจงภิกษุทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาอันเป็นวาจาของชาวเมือง นุ่มนวล ไม่มีโทษ ไม่เคลื่อนคลาดสามารถทำให้ผู้ฟังรู้เนื้อความได้แจ่มแจ้งฝ่ายภิกษุเหล่านั้นก็ใส่ใจทำให้เป็นประโยชน์ กำหนดไว้ด้วยจิตทั้งปวงเงี่ยโสตลงฟังธรรมอยู่

{๗๔๒} ครั้งนั้นแล ท่านพระวังคีสะมีความคิดดังนี้ว่า “ท่านพระสารีบุตรนี้ ชี้แจงภิกษุทั้งหลายให้เห็นแจ้ง ให้สมาทาน ให้อาจหาญ ให้ร่าเริงด้วยธรรมีกถาอันเป็นวาจาของชาวเมือง นุ่มนวล ไม่มีโทษ ไม่เคลื่อนคลาด สามารถทำให้ผู้ฟังรู้เนื้อความได้แจ่มแจ้งอยู่ ฝ่ายภิกษุเหล่านั้นเล่าก็ใส่ใจทำให้เป็นประโยชน์ กำหนดไว้ด้วยจิตทั้งปวง เงี่ยโสตลงฟังธรรมอยู่ อย่ากระนั้นเลย เราควรสรรเสริญท่านพระสารีบุตรด้วยคาถาที่ไพเราะต่อหน้าท่านดีกว่า”ลำดับนั้นแล ท่านพระวังคีสะลุกจากอาสนะห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือไปทางท่านพระสารีบุตรแล้วได้กล่าวกะท่านดังนี้ว่า “ข้าแต่ท่านพระสารีบุตร เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งแก่กระผม ข้าแต่ท่านพระสารีบุตร เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งแก่กระผม”

ท่านพระสารีบุตรกล่าวกะท่านพระวังคีสะว่า “เนื้อความนั้นจงแจ่มแจ้งเฉพาะท่านเถิด ท่านวังคิสะ”

{๗๔๓} ลำดับนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้สรรเสริญท่านพระสารีบุตรด้วยคาถาที่ไพเราะต่อหน้าท่านว่า

ท่านพระสารีบุตรเป็นนักปราชญ์ มีปัญญาลึกซึ้ง ฉลาดในทางและมิใช่ทาง มีปัญญามาก แสดงธรรมแก่ภิกษุทั้งหลาย

ท่านแสดงโดยย่อก็ได้ กล่าวโดยพิสดารก็ได้ มีเสียงไพเราะก้องกังวานเหมือนเสียงนกสาลิกา มีปฏิภาณเกิดขึ้นไม่รู้สิ้นสุด

เมื่อท่านแสดงธรรมอยู่ ภิกษุทั้งหลายฟังเสียงอันไพเราะของท่าน ย่อมมีจิตร่าเริงยินดีด้วยเสียงอันไพเราะ น่ายินดี น่าฟัง เงี่ยโสตลงสดับอยู่

๗. ปวารณาสูตร

ว่าด้วยพระพุทธเจ้าทรงทำปวารณา

{๗๔๔} [๒๑๕] สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคเจ้าประทับอยู่ ณ บุพพาราม ปราสาทของนางวิสาขามิคารมารดา ใกล้พระนครสาวัตถี พร้อมกับพระภิกษุสงฆ์หมู่ใหญ่ประมาณ ๕๐๐ รูป ซึ่งล้วนเป็นพระอรหันต์ทั้งหมด ก็สมัยนั้นแล เป็นวันอุโบสถ ๑๕ คํ่า เป็นวันปวารณา พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงมีภิกษุสงฆ์แวดล้อมประทับนั่งอยู่ในที่แจ้ง

ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคเจ้าทรงสำรวจภิกษุสงฆ์ผู้นั่งสงบเงียบอยู่ จึงรับสั่งว่า “ดูก่อนภิกษุทั้งหลาย บัดนี้ เราขอปวารณาต่อเธอทั้งหลาย เธอทั้งหลายจะไม่ตำหนิการกระทำใด ๆ ที่เป็นไปทางกายหรือทางวาจาของเราบ้างหรือ”

{๗๔๕} เมื่อพระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสอย่างนี้แล้ว “ท่านพระสารีบุตรลุกจากอาสนะ ห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือไปทางพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วได้กราบทูลว่า “ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระองค์ทั้งหลายจะตำหนิการกระทำใด ๆ อันเป็นไปทางพระกายหรือทางพระวาจาของพระผู้มีพระภาคเจ้าไม่ได้เลยพระพุทธเจ้าข้า เพราะว่าพระผู้มีพระภาคเจ้าทรงยังทางที่ยังไม่เคยเกิดขึ้นให้เกิดขึ้น ทรงยังทางที่ยังไม่เคยเกิดให้เกิด ทรงบอกทางที่ยังไม่มีใครเคยบอก ทรงเป็นผู้รู้จักทาง ทรงรู้แจ้งทาง ทรงฉลาดในทาง ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ สาวกทั้งหลายในบัดนี้เป็นผู้เดินตามทาง เป็นผู้ตามหลังไป ก็แลข้าพระองค์ ขอปวารณาต่อพระผู้มีพระภาคเจ้า พระผู้มีพระภาคเจ้าจะไม่ทรงตำหนิการกระทำใด ๆ อันเป็นไปทางกายหรือทางวาจาของข้าพระองค์บ้างหรือ”พระผู้มีพระภาคเจ้าตรัสว่า “ดูก่อนสารีบุตร เราจะตำหนิการกระทำใด ๆ อันเป็นไปทางกายหรือทางวาจาของเธอไม่ได้เลย สารีบุตร เพราะว่าเธอเป็นบัณทิต เป็นผู้มีปัญญามาก เป็นผู้มีปัญญาหนักแน่น เป็นผู้มีปัญญาชวนให้ร่าเริง เป็นผู้มีปัญญาว่องไว เป็นผู้มีปัญญาหลักแหลม เป็นผู้มี