๑๒. วังคีสสูตร เล่ม ๑๕

กว่าหลายพันองค์ ว่ากันว่า พระผู้มีพระภาคเจ้ามีพระวรรณะและพระยศรุ่งเรืองเกินเหล่าภิกษุ อุบาสก และเทวดาเหล่านั้น อย่ากระนั้นเลย เราพึงสรรเสริญพระผู้มีพระภาคเจ้าด้วยคาถาที่ไพเราะในที่เฉพาะพระพักตร์ดีกว่า”ขณะนั้นแล ท่านพระวังคีสะลุกจากอาสนะ ห่มผ้าเฉวียงบ่า ประนมมือไปทางพระผู้มีพระภาคเจ้าแล้วได้กราบทูลพระผู้มีพระภาคเจ้าว่า “ข้าแต่พระผู้มีพระภาคเจ้า เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งแก่ข้าพระองค์ ข้าแต่พระสุคตเจ้า เนื้อความนี้ย่อมแจ่มแจ้งแก่ข้าพระองค์ พระพุทธเจ้าข้า”พระผู้มีพระภาคเจ้าได้ตรัสว่า “ดูก่อนวังคีสะ เนื้อความนั้นจงแจ่มแจ้งแก่เธอเถิด”

{๗๕๙} ลำดับนั้นแล ท่านพระวังคีสะได้สรรเสริญพระผู้มีพระภาคเจ้า ในที่เฉพาะพระพักตร์ด้วยคาถาอันสมควรว่า

ข้าแต่พระอังคีรสเจ้า พระองค์ผู้ทรงเป็นพระมหามุนี ทรงรุ่งโรจน์ล้ำเหล่าสัตวโลกทั้งปวง ด้วยพระยศ ดั่งดวงจันทร์ดวงอาทิตย์ซึ่งปราศจากมลทิน แจ่มกระจ่างอยู่บนท้องฟ้าซึ่งไม่มีเมฆหมอกบังฉะนั้น

๑๒. วังคีสสูตร

ว่าด้วยคาถาภาษิต

{๗๖๐} [๒๒๐] สมัยหนึ่ง ท่านพระวังคีสะอยู่ที่พระวิหารเชตวัน อารามของอนาถบิณฑิกคฤหบดี ใกล้พระนครสาวัตถี ก็สมัยนั้น ท่านพระวังคีสะบรรลุพระอรหัตแล้วไม่นาน เสวยวิมุตติสุขอยู่ ได้กล่าวคาถาเหล่านี้ในเวลานั้นว่า

เมื่อก่อน เราได้รับความนับถือโดยความเป็นกวี ได้ท่องเที่ยวไปจากหมู่บ้านสู่หมู่บ้าน จากเมืองสู่เมือง จนเราได้พบพระสัมมาสัมพุทธเจ้าเข้า จึงเกิดศรัทธาขึ้น

พระสัมมาสัมพุทธเจ้านั้นได้ทรงแสดงธรรม คือ ขันธ์ อายตนะ ธาตุ แก่เรา เราได้ฟังธรรมของพระองค์แล้วได้บวชเป็นบรรพชิตพระมุนีเจ้าได้ตรัสรู้พระโพธิญาณ เพื่อประโยชน์แก่คนจำนวนมาก คือ ภิกษุและภิกษุณีทั้งหลายผู้ได้ถึงได้เห็นนิยามธรรมการมาในสำนักของพระพุทธเจ้าของเราเป็นการมาดีจริงหนอ วิชชา ๓ เราได้บรรลุแล้วโดยลำดับ คำสอนของพระพุทธองค์ เราก็ใด้ทำตามแล้วปุพเพนิวาสญาณ เราก็รู้ ทิพพจักขุญาณ เราก็ทำให้หมดจดแล้ว เราเป็นผู้ได้วิชชา ๓ บรรลุอิทธิวิธี ฉลาดในเจโตปริยญาณ

วังคีสสังยุตจบบริบูรณ์

รวมพระสูตรที่มีในวรรคนี้ คือ

๑. นิกขันตสูตร ๒. อรติสูตร

๓. เปสลสูตร ๔. อานันทสูตร

๕. สุภาสิตสูตร ๖. สาริปุตตสูตร

๗. ปวารณาสูตร ๘. ปโรสหัสสสูตร

๙. โกณฑัญญสูตร ๑๐. โมคคัลลานสูตร

๑๑. คัคคราสูตร ๑๒. วังคีสสูตร

๙. วนสังยุต

๑. วิเวกสูตร

ว่าด้วยเทวดาเตือนภิกษุผู้นึกถึงอกุศลวิตก

{๗๖๑} [๒๒๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาแล้วอย่างนี้

สมัยหนึ่ง ภิกษุรูปหนึ่งพำนักอยู่ในแนวป่าแห่งหนึ่ง ในแคว้นโกศล ก็สมัยนั้นแล ภิกษุรูปนั้นอยู่ในที่พักผ่อนกลางวัน นึกถึงอกุศลวิตกอันชั่วช้าซึ่งอิงอาศัยการครองเรือนอยู่{๗๖๒} ขณะนั้นแล เทวดาผู้สิงสถิตอยู่ในป่านั้นมีความเอ็นดู มีความหวังดีต่อภิกษุรูปนั้น ประสงค์จะให้เธอสลดใจ จึงเข้าไปหาภิกษุรูปนั้นถึงที่อยู่ ครั้นแล้วได้กล่าวกะเธอด้วยคาถาทั้งหลายว่า

ท่านต้องการความสงบจึงเข้าป่ามา แต่ว่าใจของท่านกลับวิ่งพล่านไปภายนอก ท่านเป็นคน จงกำจัดความพอใจในคนเสียเถิด แต่นั้นท่านจักมีความสุข ปราศจากความกำหนัดได้ท่านจงละความไม่ยินดีเสีย จงเป็นผู้มีสติ ข้าพเจ้าขอเตือนให้ท่านระลึกถึงธรรมของสัตบุรุษ กิเลสธุลีกล่าว คือบาดาลอันบุคคลข้ามได้ยาก กามธุลีอย่าได้นำท่านไปเลยนกที่เปื้อนฝุ่นย่อมสลัดละอองธุลีที่แปดเปื้อนให้ตกไป ฉันใด ภิกษุผู้มีความเพียร มีสติ ก็ย่อมสลัดกิเลสธุลีที่แปดเปื้อนให้ตกไปฉันนั้น

ลำดับนั้น ภิกษุรูปนั้นถูกเทวดานั้นเตือนให้สลดใจ ก็ได้ถึงความสลดใจแล้วแล